şükela:  tümü | bugün
  • 3 bilim insanı arasında paylaşılmıştır; thouless, haldane ve kosterlitz. açıklama şöyle:

    the nobel prize in physics 2016 was divided, one half awarded to david j. thouless, the other half jointly to f. duncan m. haldane and j. michael kosterlitz "for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter".

    https://www.nobelprize.org/…ureates/2016/press.html
  • türkçe meali ile topolojik faz değişimlerin ve maddenin topolojik fazlarının kuramsal keşfine giden ödül.
  • yine elle tutulur bir şeye gitmemiş ödüldür.
  • ılla küfrettirecek adam, elle tutulur birseye gitmemişmiş. muhtelemel bu adam lcd ekranına bakarken, bilgisayarının/cep telefonunun bilmem kac gb'lık hafızası sayesinde yükledigi programları ve isletim sistemini çalıştırırken bunu yazıyor buraya, ona üzülüyorüm (bkz: salak yemin ederim gerizekali bu cocuk ya).
    önce şunu bir izleyebilirsiniz, genel bilgi/kültür açısından.
    yukarıdaki aciklama oldukca guzel: "topolojik faz değişimlerin ve maddenin topolojik fazlarının kuramsal keşfine giden ödül".

    peki bu ne demek:

    bu adamlar maddenin yeni bir halini tanımlıyorlar -katı, sıvı, gaz, jel vs. gibi maddenin yeni bir halinin olduğunu matematiksel olarak gösteriyorlar, tee 1970'lerden 90'lara kadar uzanan bir yelpazede yaptıkları çalışmalarda. bunu da daha önceki tanımlanmış çalışmalar üzerinden değil, matematikte kullanılan topoloji kavramını fiziksel hal geçişlerine (süperkondüktans gibi) uygulayarak. bu sayede bu fazların neden çeşitli karakteristik özellikleri oldugunu da açıklayabiliyorlar. tabi ki o zamanlar teorik olarak.

    mesela sivi halden hatı hale geçince n'oluyor: rahatça hareket eden moleküller kristalleşiyorlar, katı forma geçiyorlar. peki mıknatıs, nasıl oluyor da elektromagnetik dalga yayarken, kritik bir derecenin altına indiğinde bu özelligini kaybediyor. neden? kristali mi degisiyor, şaftı mı kayıyor n'oluyor? ıste bu adamlar bunun cevabini teorik olarak veriyorlar.
    nasıl? mesela bazı maddeler belli bir derecenin altına geçince artık rezistansı tamamen kaybediyorlar. neden 0.05c yuksek olunca direnç var, az olunca yok. neden? sonra diyorlar ki bu maddenin kristal hali, hareketleri vs degil de topolojisi degisirse bu olabilir. madde çok delikli bir hale geciyor bu derecenin hemen altinda. bu delikli hal de fluxlardan dolayı iletkenligi artiriyor. bu sayede hic bir direnc gormeden elektrik akıp gidiyor.

    ama daha sonra yapilan calismalar, bu topolojik hallerin (mesela mıknatıslarla ilgili uygulamaları) data saklamak icin kullanilabilecegini gosterdi. 1mb'ın luks oldugu zamanlardan artik tb harddisklerin yetmedigi zamana nasil geldik bu kadar kisa surede diyorsan, al bak oku ferromagnetism nedir, harddisklerde nasıl kullanılır.
    lcd: liquid crystal display yani sıvı kristali görüntüleme cihazı. hic aklina geldi mi sıvı kristal nasıl oluyor diye. maddedin daha önceli bilinmeyen hallerinden bir başkası. nerden çıkmış bu bir maddenin sıvı kristali haline getirilebileceği savı ?
    ıste bunlar hep sex
    daha quantum bilgisayarlarında ne gibi faydası olabileceği, yerel olmayan quantum entaglement'a ne gibi katkılar saglayabilecegini, ne gibi yeni materyalleri ortaya çıkardığını (jotzu g et al 2015 nature, hadzibabic z et al 2006 nature) aç bir bak hele çok merak ediyorsan.
  • kuantum bilgisayar teknolojine yapacağı katkılardan dolayı geleceğimiz için önemli bir buluşa gitmiştir.
    topolojik yalıtkan materyaller, maddenin hiç bilmediğimiz farklı durum özellikleri ve bu fazlarda oluşan majorana fermiyonu ları sayesinde içsel olarak yalıtkanken, süper iletkenlik özelliği ile de elektronların yüzeyinde serbestçe hareket edebilmesini sağlıyor. asıl önemi ise delokalize olmaları. bu sayede, kuantum uyumsuzluk olmadan kuantum bilgiyi taşıyabiliyorlar.
    bu kuantum dolanıklık ortamlarının yalıtım gerekliliği bana; ışığın bile kaçamadığı, tüm bilginin içinde hapsolduğu ve yüzeyinde ne olduğunu bilemediğimiz karadelikleri çağrıştırıyor. ilerde bir gün, evrenin 4 boyutlu bir karadelik ve içindeki karadeliklerin de kuantum bilgi taşıyıcıları falan olduğu ispatlanırsa şaşırmayacağım.
    şaka tabii ki; holografik holografik bakar, hayvan gibi şaşırırım.

    fazlası burada, https://www.purdue.edu/…ics,-quantum-computers.html
    http://www.uu.nl/…ly-promising-for-quantum-computer

    semi bonus #53494621