şükela:  tümü | bugün
  • 9 temmuz 551 tarihinde gerçekleştiği ve yaklaşık 7.5 büyüklüğünde olduğu düşünülen, aletsel dönem öncesinde kaydedilmiş depremdir. depremin olduğu yer, bugün lübnan sınırları içerisinde kalmaktadır. depremin şiddeti 10 (yoğun) olarak belirlenmiştir. depremde tahmini olarak 30 bin kişinin hayatını kaybettiği düşünülmektedir. o tarihe ve o nüfus yoğunluğuna göre bu kayıp gerçekten büyüktür. deprem, olduğu dönemde roma imparatorluğu’nu ve bizim tarihte bildiğimiz ismiyle bizans imparatorluğu’nu kötü bir biçimde etkilemiştir. deprem, arap plakası ve afrika plakası arasında bulunan ölü deniz fayı’nın üzerinde gerçekleşmiştir. ayrıca bu fay, bizim ülkemizden geçen doğu anadolu fay hattı’nın kahramanmaraş’tan sonra ayrılan iki kolundan doğuya doğru yönelen hattını takip etmektedir.

    bu depremin yarattığı hasarı ölçmek için çok az yol olsa da, aktarılan kaynaklara göre sahil kısmında bulunan çoğu şehirde binlerce ölüm yaşandı. bu kırılma tahminen 100 ila 150 kilometrelik bir aldan oldu ve mısır, lübnan, antakya gibi bölgelerden büyük şiddetlerle hissedildi. depremden sonra tsunami olduğu da kayıtlara geçti; öyle ki tsunaminin sur’dan trablus’a kadar büyük bir alanı etki ettiği tarihi kaynaklarda yazılmıştır. deprem tüm beyrut’u, o dönemin ünlü yapılarından birisi olan anastasis katedrali de dahil, tamamen yıktı.

    depremin hangi bölgede ve hangi fay hatları üzerinde gerçekleştiğini görmek için bu haritaya bakabilirsiniz.

    depremin hangi bölgede ne şiddetle hissedildiğine dair rakamsal verilere de buradan ulaşabilirsiniz.

    9 temmuz 551 beyrut depremi hakkında researchgate isimli sitede yazılan bir makaleye de buradaki linkten ulaşabilirsiniz.

    çok kapsamlı bir makale değil ancak zaten bundan 1500 yıl önce olmuş bir deprem üzerine bulunabilecek veriler de sıkıntılı bildiğiniz üzere. buradaki bölgede büyük depremlerin oluşma sıklığının gayet uzun sürelerde olduğu - yaklaşık 1000 ila 1500 senede bir - yazmakta ancak bu depreme çok yakın tarihte bu büyüklüğe yakın başka bir deprem olduğu da düşünülmekte. 526 antakya depremi ve benim de hakkında bir entry yazdığım 13 aralık 115 antakya depremi de bu bölgelerde olmuş depremlerdir. bir depremin büyüklüğü 7, diğerinin ise 7.5'tir. yakın döneme kadar araştırmadım, daha büyük kaç deprem oldu pek bir bilgim yok ancak bu bölgede gerçekten yıkıcı depremler görebilmek mümkün. tsunaminin bile sur ile trablus arasını vurduğunu görüyoruz. google maps'ten açık bakarsanız ne kadar büyük bir mesafe olduğunu görürsünüz zaten.

    13 aralık 115 antakya depremi ile alakalı entrymi #101254822 numaralı entrymden okuyabilirsiniz.

    özellikle aletsel dönemden önce girdiğim entrylerin hepsinde yazıyorum, buraya da yazacağım o yüzden. peki biz bundan 1500 yıl önce olmuş bir depremi nasıl biliyoruz? cevap aslında basit; yazılı kaynaklardan. o dönemin seyyahları, tarihçileri, askerleri ya da din adamları böyle gerçekleşen büyük felaketlerden sonra kayıt tutuyorlar. tabii o dönem sismograf gibi bir alet olmadığından, bu insanlar sadece depremin nasıl olduğunu ve ne derecede hasar verdiğini yazıyorlar. bizim şu an hâlâ şiddet belirlemekte kullandığımız mercalli şiddet ölçeği'nde de zaten hangi şiddette neler olabileceği yazmaktadır. deprem bilimciler ve deprem tarihçileri oturup, bu kaynakta yazılanların hangi şiddete denk geldiğini tespit ediyorlar. mesela bu depremin şiddeti 10 olarak tayin edilmiştir. mercalli şiddet ölçeği bize 10 şiddetindeki deprem için ne der? hemen bakalım.

    10 şiddeti: iyi inşa edilmiş ahşap binalar yıkılır; çoğu tuğla yapı temeliyle beraber yıkılır. raylar eğrilir.

    zaten ben de üst tarafta depremin beyrut'u tamamen yıktığını yazmıştım. muhtemelen kaynaklardan okunanlara göre bu depremin şiddeti 9 veya 10 olarak tahmin edilmiş ve kayıtlara da bu şekilde geçmiştir. daha sonrasında magnitüd boyutuna da; bu şiddette bir yıkımın olması için kaç büyüklüğünde depremin olması gerek? bu soruyla cevap verilmiştir. tabii bir de biz bu ölü deniz fayı'nın nasıl bir fay olduğunu günümüzde biliyoruz. bu fayın yaratacağı maksimum büyüklükte deprem, ne kadar atılım yapacağı, kaç yılda bir tekrarlandığı, ne tipte bir fay olduğu bilinmekte. bu sayede de zaten bu fayın yaratacağı maksimum deprem büyüklüğü de tespit edileceği için çok rahat bir şekilde depremin ortalama kaç büyüklüğünde olduğu tespit edilebiliyor. tabii bunlar asla kesin sonuçlar değil. sadece ortalamalara, istatistiğe ve matematiğe göre yapılmış tahminlerdir.

    ayrıca çok faydalı bir yayın olarak görmesem de youtube üzerinde hazırlanmış bu slaytı da dinleyebilirsiniz. depremin nasıl olduğunu kısa kısa anlatıyor.