şükela:  tümü | bugün
  • ah, chi mi dice mai
    quel barbaro dov'e'
    che per mio scorno amai
    che mi manco' di fe?
    ah, se ritrovo l'empio
    e a me non torna ancor
    vo' farne orrendo scempio
    gli vo' cavare il cor.

    who will ever tell me
    where that barbarian/scoundrel is
    for whom ı loved and disgraced myself
    and to me was unfaithful
    ah, if ı find again that evil man
    and he still will not come back to me,
    ı will destroy him
    ı will rip his heart out.
  • don giovanni'nin en irrasyonel bölümüne ait bu arya, kadınsı öfkenin kusursuz bir dışavurumu olabilir. donna elvira'nın, taze fışkırmış lav edasıyla sahneyi dolduruşuna eşlik eden allegro, genel algıya öfke olarak yansıyan duygudan ziyade, bana hep alaycı bir üslubu çağrıştırmıştır (sanki mozart, kadınsı öfkenin doğasıyla dalga geçmek ister). donna elvira'nın dehşetli sözleriyle bu sözleri ciddiye almayan müzik, kulağıma hoş bir kontrastın lezzetini bırakır her seferinde.

    lorenzo da ponte'nin mozart ile paylaştığı, mizojinizme yaklaşan librettolardan biri de don giovanni'ye aittir. yıl, meşum 1789'a yaklaşırken giderek artan bir tonda özgürlük vurgusu yapan mozart eserleri, kitlesel (ve alabildiğine erkek) bir özgürlük talebini yansıtır. ülkemize henüz ulaşmış olan, "kadınlar hep böyledir." kalıbı, yakın bir anlamla, daha o zamanlarda mozart'ın eserlerinden birine başlık olmuştur (bkz: cosi fan tutte). don giovanni'deyse, eserin prömiyerinde bulunan giacomo casanova'ya nazire yapan bir "intikam eri" söz konusudur. "canavar kadının" üstesinden gelen ve onu baştan çıkaran don giovanni'nin, opera boyunca uyandırdığı en gerçek etki, belki de etkileyici aryalarıyla, donna elvira'da gözlenir. bu aryalardan biri de, şahsım nezdinde, "ah! chi mi dice mai"dir. baştan çıkarılıp terk edilmenin üzüntüsü, öfkesi ve tutkusuyla sahneye giren donna elvira'nın zaman zaman hırıltılara dönen vahşi çığlıkları, gerçek bir hissi müzikaliteyle buluşturur (neredeyse cinsel bir aryadır bu arya). bir trio*** tarafından seslendirilmesine rağmen, aryaya donna elvira'nın öfkesi bir ruh kazandırır. kralcı ludwig van beethoven'ın "eroica"sının da anahtarı olan mi bemol major, o döneme kadar genelde kahramanca duyguların aktarılmasında etkili olmuşken, mozart bu aryada onu, donna elvira'nın sökün eden öfkesini ve bunun aslını oluşturan tutkuyu müziğe dökmek için kullanır. erkeksi kahramanlığın kapısını açan mi bemol major, bu sefer kadınsı bir tutku patlamasına eşlik etmektedir.

    kanımca en güzel icrası, yukarıda "allegro" kelimesine naçizane iliştirdiğim, eşsiz cecilia bartoli'ye ait olanıdır. hele hele cecilia'nın duvarları yumruklayışı...

    ah, chi mi dice mai
    quel barbaro dov'è?
    che per mio scorno amai,
    che mi mancò di fè?
    ah, se ritrovo l'empio
    e a me non torna ancor,
    vo' farne orrendo scempio,
    gli vo' cavar il cor!