şükela:  tümü | bugün
  • avrupa birliği'nin eski türkiye büyükelçisi marc pierini tarafından incelenen seçim sonucu senaryoları

    yazının türkçe tam hali

    `ingilizce orijinali`

    --- spoiler ---
    24 haziran’da, türkiye vatandaşları iki önemli seçim için oy kullanacaklar: biri başkanını seçmek (gerekirse 8 temmuz’da yapılacak ikinci tur için) ve biri de oylamada türkiye büyük millet meclisi üyelerini seçmek üzere. her iki seçim de normal oylama takviminden on altı ay önce ve uzamış bir olağanüstü hal durumunda gerçekleştirilecek. birçoğu bunu, cumhurbaşkanı recep tayyip erdoğan’ın, türkiye ekonomisi için zor zamanlardan önce oy pusulalarını kazanmak için yaptığı bir hareket olarak görüyor.

    seçim süreci, türkiye’nin 2017 anayasası referandumunda olduğu gibi, hava yolu, reklam panoları ve kamu toplantıları açısından mevcut liderlik lehine büyük ölçüde taraflı olduğu görünüyor. 144 bin kürt seçmeni, geleneksel oy pusulalarında oy kullanamayacaklar; bir güneydoğu şehrinde, seçim ile ilgili gösteriler ve olaylar yasaklandı; ve kürt cumhurbaşkanlığı adayı selahattin demirta?, edirne hapishanesindeki hücresinden “kampanya yapıyor” (kamu televizyonuna yirmi dakika izin verildi, oysa görevdeki cumhurbaşkanı son iki hafta içinde altmış sekiz saat geçirdi). gelecek seçimler, iktidarı ele geçirmeyi amaçlayan erdoğan ile on beş yıllık siyasi egemenliğin ardından onu yenmeyi umut eden muhalefet arasında tam anlamıyla bir savaş gibi geçecek. sonuç, türkiye’nin uluslararası sahnedeki rolü ve özellikle abd ve avrupa ile olan ilişkileri açısından önemli sonuçlar doğuracaktır.

    üç seçim senaryosu teorik olarak mümkün:

    1. cumhur ittifakı olarak adlandırılan islamcı-milliyetçi koalisyon tarafından desteklenen erdoğan kazanır

    2. erdoğan’ın muhaliflerinden biri (millet ittifakı olarak adlandırılan çok yönlü bir muhalefet koalisyonu tarafından destekleniyor) kazanı

    3. ya da başkan ve meclis karşı gruplara ait olarak yerlerini alırlar.

    iki tuhaf durum oyları etkileyebilir. birincisi, 2017 referandumunda onaylanan anayasa reformu nedeniyle, cumhurbaşkanına genişletilmiş yürütme yetkilerini veren yeni bir tek kişilik yönetim sistemi, her iki seçimin sonuçları ne olursa olsun, derhal yürürlüğe girecek. ikincisi, hiçbir başkan adayının ilk turda %50’den fazla oy alamaması halinde, seçimin ikinci turu parlamento seçimlerinden iki hafta sonra gerçekleşecek ve bu da sonuçların ikinci turdaki oyları etkileyebileceği anlamına geliyor.

    bu seçimler, iki tarafın da topyekün mücadelesi olmakla birlikte, özellikle yabancı bir gözlemci bakış açısından öngörülerde bulunmak mantıklı olmayacaktır. ayrıca, birçok dış ekonomik, güvenlik ve politik faktör oylamayı hala etkileyebilir. türkiye’nin son zamanlardaki para krizi bunun bir örneği olabilir. ancak, her bir senaryonun dış politikaya etkilerini değerlendirmek yararlı olacaktır.

    --- spoiler ---

    erdoğan'ın zaferi

    bu senaryoda erdoğan yeniden seçiliyor ve cumhur ittifakı (akp), milliyetçi hareket partisi (mhp) ve büyük birlik partisi (bbp), parlamentoda önemli bir çoğunluğu temsil ediyor. sonuç olarak, ağustos 2014’te ilk defa seçilmesinden bu yana erdoğan tarafından beslenen yeni başkanlık sistemi tam olarak devreye giriyor; ülkenin siyasi rejimi, erdoğan’ın çoğunluk görüşüne uyuyor, başkan geniş kapsamlı güçler alıyor ve başbakanın işlevi ortadan kaldırılıyor. sonuç olarak, türkiye’nin liberal demokrasinin sınırları dışında yönetilmesi muhtemel bir hal alıyor.

    muhalefetin zaferi

    bu senaryoda, bir muhalefet adayı (muharrem ince veya meral akşener) ve cumhuriyet halk partisi (chp), iyi parti (ip), saadet partisi (sp) ve demokrat parti’den (dp) oluşan millet ittifakı seçilir ve parlamento çoğunluğunu ele geçirir.

    eğer bu gerçekleşirse, kampanya bildirimlerine göre çeşitli cephelerde büyük bir siyasi değişim meydana gelebilir. yeni liderlik hemen iki politika cephesinde güçlü sinyaller gönderecektir. ilk olarak faiz politikasındaki çelişkiler ortadan kaldırılmaya çalışılacak, ama aynı zamanda akp’nin ekonomi politikasının rasyonel unsurları da korunacaktır. ikincisi, normalleşmeye ve hoşgörüye dönüşü teşvik etmek amaçlanacaktır. yeni hükümetin politikaları yıllarca süren kutuplaşma ve bölücü anlatılar sonrasında tüm türk toplumuna hitap etmeyi amaçlayacaktır. politikalar, olağanüstü halin kaldırılması ve acil durum yönetimi altında yayınlanan kararnamelerin(khk) iptal edilmesini içerebilir.

    karşıt taraflardan meclis ve cumhurbaşkanı

    --- spoiler ---

    bu senaryoda, cumhurbaşkanı ve meclis çoğunluğu karşıt taraflardan geliyor. ya erdoğan yeniden seçilir, ve anayasa reformuna karşı güçlü bir muhalefetin egemen olduğu bir meclisle yönetilmek zorunda kalır (1. senaryo); ya da tam tersine bir muhalefet adayı seçilir ancak akp-mhp ağırlıklı bir parlamento ile yönetilmek zorundadır. (2. senaryo). 1.senaryo erdoğan’ın popülaritesini ve mutlak gücünü sınırlama arzusunu ortaya koyarsa, türkiye siyasi kültürlerin tam bir çatışmasına şahit olacak: cumhurbaşkanı, demokratik ve siyasi bir hayatta kalma stratejisi güdüp çoğunlukçu bir dava sürdürecek, parlamento ise meclis demokrasisi. erdoğan böyle bir senaryo hakkında görüşlerini açık bir şekilde ortaya koydu: asılı bir parlamentoya ya da başkanlığına karşı bir koalisyona yer yok. bloomberg röportajında belirttiği gibi, başkanlık sisteminin mantığı cumhurbaşkanı destekleyen güçlü bir meclis çoğunluğuna sahip olmaktır. erdoğan’ın böyle bir durumda planı, 2015’te olduğu gibi, yasama seçimlerini tekrarlamak için çağrıda bulunmak: “sistemin çalışmasına izin vermeyecek bir gelişmeye izin vermeyeceğiz. her halükarda, 7 haziran’dan sonra sistemi tıkayan bazı insanlar vardı. cumhuriyetin başı olarak tıkanıklığı açtım ve hemen kasım [2015] seçimleri yapıldı. kasım ayında, halkımız bunun gerçekleşemeyeceğini ve ak partiyi yeniden kendi başına iktidara getirdiğini söyledi. sistem tekrar çalışmaya başladı. ”
    --- spoiler ---
  • özet geçiyorum. yani recep diyor ki; " meclis ve başkanlık tamamen benim olmadıkça sürekli seçimi yenileneceğim. "