*

şükela:  tümü | bugün
  • olağandışı yaratıklar ve garip varlıklar
  • islami edebiyatta coğrafya ve kozmografya ile ansiklopedik bilgileri derleyen yapıt.

    iran edebiyatında ebul hüseyin abdurrahman, ahmet tusi vs gibi yazarların işlediği konuyu arap edebiyatında da kazvini ele almıştır.

    farsça ve türkçe'ye pek çok çevirisi vardır. (meraklısına not; türk dil kurumu mikrofilm arşivinde bulunabilir)

    yapıt dört önsöz* ve iki bölümden* oluşur.
    ilk bölüm ay, güneş, gezegenler, melekler vb ilişkin bilgileri barındırırken, ikinci bölüm gökkuşağı, gök gürlemesi, rüzgar ve şimşek, dünyanın yedi bölgesi (iklim), bu bölgelerdeki ülke, şehir ve dağlar alfabetik* bir sırayla anlatılmaktadır. bunları denizler, adalar, madenler, bitki ve hayvanlara ilişkin bilgiler izler.

    daha sonra insanın yaradılışı, anatomi ve fizyolojisi, sinir sistemi yanında cinler, şeytanlar gibi doğaüstü yaratıklar, bilimsel (!) * yöntemlerle açıklanır.

    kitabın sonuç bölümünde* ise canavar ve meleklere ilişkin pek değerli bilgiler yer alır.

    eser, doğu gizem literatüründe cinleri, perileri açıklayan en ünlü eserlerden sayılmıştır.

    tercümelerinden birinin mutlaka başucu kitabı yapılması hem bu konularda engin bilgilere sahip olmak ve hem de eğlenmek* içün aspirin* kudretindedir.
  • orhan pamuk'un beyaz kale isimli eserinde bahsettiği bir eserdir.
  • gizem kültürünün yaygın olduğu orta-doğu, aztek, inka, uzak doğu kültürlerinde ve özellikle günümüzün trendi olan afrika kültürlerinde, örneklerini sıkça görebilir, bu kültürleri arayıp yer ayırtabilir ve metafiziği gürbüz bu varlıklarla yemek yiyip, bir yerlerde birşeyler içebilirsiniz.

    jurgis baltrusaits-reveils et prodigies'de- coğrafik canavar dağılımını güzel belirtmiştir:
    nil kıyılarında, kan kurutan otu ve kanatlı ejderha
    nilin karşı kıyısında, ermiş antonius manastırının karşısında, kuş başlı ve uzun boyunlu bir satır
    akdeniz'de, balık-siren
    asya'da , envai çeşit ejderhalar
    iskit ülkesinde, kartal başlı aslan
    semerkand'da, devasa penguenler boy göstermişlerdir..
  • ilk türkçe coğrafi eser olarak bilinen kitap; aslında bir kozmoğrafya kitabıdır. kitapta yeryüzünün yuvarlak olduğu, bir bölgesinde yecüc ve mecüc kavimlerinin yaşadığı öne sürülüyor ve bazı dağ, ırmak ve yerleşimler hakkında bilgi veriliyor.
  • memo tembelçizer'in iş güç arasında bulduğu börtü böcekleri toparladığı blogunun adı ayrıca;

    http://acaibulmahlukat.blogspot.com/

    "bu blog benim orda burda şahsen ve de bizatihi, kendi çektiğim börtü böcek, hayvanat, kimi zaman ağaç, çiçek, bitki ve bazan manzara gibi, ilginç mekan gibi tabiat fotoğraflarından ibaret. içimde kalan jak kusto olma arzusunun bir nevi dışavurumu. börtü ve böcek ilgi alanınıza girmiyorsa bu blogda hiç işiniz yok demektir."
  • fars asıllı bir 13. yüzyıl matematik, fizik, astronomi, coğrafya ve jeoloji bilgini olan zekeriyyâ bin muhammed el-kazvînî'nin yazmış olduğu ve osmanlı döneminde ilk kez tercümesi yapılmış ilginç eser. özellikle çizimleriyle bir bilimkurgu filmini andıran çok ilginç ve zamanı için öncü bir çalışmadır.

    kitaptan bazı çizimler - https://onedio.com/…ini-nin-23-ilginc-cizimi-537046

    akademik bir analiz - https://www.jasstudies.com/…r. yüksel göğebakan.pdf
  • dördüncü rükünden örnek:

    “kostantiniyye. bir şehirdür ulu, deniz kenârında iki cânibi deryâdur ve bir cânibi sahrâdur. dâr-ı melikü'r-rûmdur. ka'bü'l-ahbâr eydür: çün beytü'l-makdisi vîran oldı ehl-i kostantiniyye şâdîlik itdiler. allahu taâlâ ana va'de itdi ki anı şöyle harâb ide ki horûs dahı banlamaya ve yir hareket ide. üç od peydâ ola; biri zift ve biri neft ve biri kibrît dahı şehri kavmiyile yaka. anlarun feryâdı 'anân-ı semâya irişe. kaçan ki bu böyle olsa on iki pâdişâhun hazînesini kalkanlarla bahş ideler ve 'acâyibler çokdur. cümlesinden birisi oldur ki anda yılan yokdur (171a-b), sutûde, s.261)."

    "konya: bir şehirdür rûm içinde konya'dan tâ kostantiniyye'ye kadar yedi günlük yoldur. müslimânlardur. anun padişâhı 'âdil olur. zâlim pâdişahı getürmez. bu şehrün üç burcu vardur. çevresi küffârdur. ana cizye virürler (171b, sutûde, s.2612)."

    altıncı rükündeki süslü (menkûş) suretlerden birine örnek:

    "türkistân vilâyetinde bir sûret itmişlerdür. bir dağ üstinde düzmişlerdür (bu sûret) elini ağzına urmışdur. kaçan kim kızlık olsa anda varurlar; oğlancuklar andan sorarlar. o sûret elini ağzından giderür, bir ulu su ağzından çıkar, sahrâlar yaykar. andan sonra oğlına virürler tâ bir kızlık daha olınca. bu sûret bir tılısmındur. bir ulu pınarun üstinde ki lülesi bunun ağzındadur (214b, sutûde, s.336)"