1. avrupa birligine tam üye olabilmemiz için 3 ekim 2005 tarihinde imzalanan çerçeve belgesinde var olan 35 müzakere başlıgından birisi.(bkz: #8305554)

    ab politikalarının amacı, birliği bir özgürlük, güvenlik ve adalet alanı olarak sürdürmek ve daha da geliştirmektir. sınır kontrolü, vizeler, dış göç, iltica, polis işbirliği, örgütlü suçlar ve terörizmle mücadele, uyuşturucu konusunda işbirliği, gümrük işbirliği ve cezai ve hukuki konularda adli işbirliği gibi konularda üye devletlerin, giderek büyümekte olan ortak kurallar çerçevesini gereken biçimde uygulayabilecek şekilde donanım sahibi olmaları gerekmektedir. bu, her şeyden önce kanun uygulayıcı kurumlar ve diğer ilgili makamlar bünyesinde gerekli standartlara ulaşmış olması gereken, güçlü ve iyi bütünleşmiş bir idari kapasitenin bulunmasını gerektirmektedir. profesyonel, güvenilir ve etkin bir polis teşkilatı büyük önem taşımaktadır. ab’nin adalet, özgürlük ve güvenlik alanındaki politikalarının en ayrıntılı kısmını, ab dâhilindeki iç sınır kontrollerinin kaldırılmasını öngören schengen müktesebatı oluşturmaktadır. ancak, yeni üye devletler için, schengen müktesebatının kapsamlı bölümleri katılımdan sonra alınacak ayrı bir konsey kararının ardından uygulamaya girer.

    ilave ilerlemeler kaydedilmiştir.

    schengen müktesebatı ve dış sınırların yönetimi ile ilgili olarak schengen gerekleri alanında yeni gelişme olmamış, ancak 2003’te kabul edilen entegre sınır yönetimi stratejisinin uygulanmasına yönelik bir ulusal eylem planının hazırlıkları sürdürülmüştür. eylem planı’nın gelişimini denetlemek üzere bölümler arası bir görev gücü oluşturulmuştur. eylem planı ile ilgili hazırlıkların artık tamamlanması gerekmektedir. sınır yönetimi halen çeşitli birimler arasında bölünmüş durumdadır. türkiye’nin, askeri olmayan profesyonel bir sınır muhafaza teşkilatı kurma yönünde çalışmaya devam etmesi gerekmektedir. ilk adım olarak, kara sınırlarının korunması ve güvenliği hakkındaki kanunun gözden geçirilmesi gerekmektedir.

    vize politikasıyla ilgili olarak türkiye, guatemala’ya uyguladığı vize zorunluluğunu kaldırarak ab’nin pozitif vize listesiyle uyum sağlamayı sürdürmüştür. çek cumhuriyeti için de vize zorunluluğu kaldırılmıştı. türkiye, marshall adaları ve mikronezya’ya vize zorunluluğu getirerek ab’nin negatif vize listesiyle uyum sağlamayı sürdürmüştür. altı ülke ile ilgili olarak ab’nin vize zorunlulukları listesi ile türkiye’nin vize listesi arasındaki farklılıklar devam etmektedir. türkiye, ab vize listesi ve vize meselelerine ilişkin ab kurallarıyla uyum sağlamayı sürdürmesi teşvik edilmektedir. türkiye’nin yurtdışındaki konsolosluk servislerinin kapasitelerinin sahte belgelerin tespit edilebilmesini teminen geliştirmesi gerekmektedir

    göç konusunda, göç ve iltica müktesebatıyla uyum sağlanmasına yönelik ulusal eylem planı mart 2005’te kabul edilmiştir. eylem planı, müktesebatın belirli bir takvime uygun olarak kabul edilmesini öngörmektedir. türkiye eylem planının uygulamasına başlamalıdır. eylem planının, iltica ve göç idaresi kurulması, aile birleşmeleri, uzun süreli ikamet ve öğrencilerin ikameti gibi hususlardaki hükümlerinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. önerilen göç ve iltica idaresinin müktesebatı etkili biçimde uygulayabilecek olması ve iltica ve göç hukuku alanında yetişmiş uzman yetkililerden oluşması zaruridir. bu kurumun yapısı ve işleyişine ilişkin hükümlerin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

    türkiye, mayıs 2005’te ab ile geri kabul anlaşmasına ilişkin müzakereleri başlatmıştır; bu memnuniyet verici bir gelişmedir. romanya ile ocak 2004’te tamamlanan geri kabul anlaşması onaylanmıştır. ukrayna ile haziran 2005’te bir geri kabul anlaşması imzalanmıştır. bulgaristan ve rusya ile geri kabul anlaşmaları imzalanmasına yönelik müzakereler sürmüştür.

    türkiye, sınır geçişleri, göç ve göçle ilgili erken uyarı sistemi konusundaki enformasyon, tartışma ve bilgi değişimi merkezinin etkinliklerine katılmaya devam etmiştir.

    2004 yılında türkiye’de 54.810 yasadışı göçmen yakalanmıştır. (bu sayı 2003’te 48.055 olmuştur.) türk makamları 2005’in ilk çeyreğinde 7.470 yasadışı göçmen yakalamıştır. 2004’te toplam 8.000 yabancı sınır geçiş noktalarında geri çevrilmiştir. (bu sayı 2003’te 5.720 olmuştur.) 2004’te 955, 2005’in ilk üç ayında 175 yasadışı göç simsarı yakalanmıştır. 2004’te yasadışı göç için kullanılan 12 tekneye türk karasularında el konulmuştur.

    iltica alanında, göç ve iltica müktesebatıyla uyum sağlanmasına yönelik bir ulusal eylem planı mart 2005’te kabul edilmiştir. eylem planı, artık uygulamaya konulması gereken belirli bir takvime uygun olarak müktesebatın kabul edilmesini öngörmektedir. eylem planının, ikincil koruma, kitlesel göç ve hızlandırılmış usul dâhil bazı hükümlerine açıklık getirilmesi gerekmektedir. bu bağlamda, 1951 sözleşmesine getirilmiş olan coğrafi kısıtlamaların kaldırılması kilit mesele olmaya devam etmektedir.

    raporun kapsadığı dönemde, yeni iltica başvurularının sayısı kayda değer ölçüde azalmıştır. 2004 yılında 3.026 kişi iltica başvurusunda bulunmuş iken 2005’in ilk beş ayında 1.054 kişi iltica talep etmiştir. önceki yıllardan kalan, özellikle iranlılar tarafından yapılmış (yüzde 70), ve karara bağlanması gereken çok sayıda iltica başvurusu vardır. 2004’te irak’tan gelen 864 kişi yeni iltica başvurusunda bulunmuştur, ancak önceki yıllarda yapılmış çok sayıda başvuru karara bağlanmamıştır. kuzey irak’taki türk mültecilerin geri dönüşü konusunda gelişme olmamıştır.

    türkiye sınırlarında, mültecileri baskı korkusu olan ülkeye geri göndermeme (non-refoulement) ilkesini uygulamaktadır. iltica başvuruları, bm mülteciler yüksek komiserliği (bmmyk) ile işbirliği halinde değerlendirilmektedir. ancak, bazı ilticacıların sınırda yasadışı giriş nedeniyle takibata uğradıkları ve sınırdışı edildikleri yolunda haberler alınmaya devam edilmektedir. sınırdan uzak yerlerde yakalanan yabancıların kötü niyetle hareket ettikleri kabul edildiğinden, iltica başvurusu yapmalarına her zaman izin verilmemektedir; bmmyk gözaltında tutulan bu kişilere ulaşmakta ciddi güçlüklerle karşılaşmaktadır. cenevre sözleşmesinin coğrafi kısıtlaması kapsamına girmeyen avrupa kökenli mültecilerin, özellikle çeçenler ve beyaz rusların iltica başvurularını yapmakta kayda değer güçlüklerle karşılaştıkları yönünde haberler vardır. uluslararası havaalanlarında ilticacılara ilişkin usul ihdasına ihtiyaç bulunmaktadır. türkiye’nin kabul koşullarının düzeltilmesine yönelik çabaları artırması da teşvik edilmektedir.

    bmmyk avrupalı olmayan mültecilerin ve iltica başvurusunda bulunmak isteyenlerin maddi ihtiyaçlarının karşılanması bakımından başlıca sorumluluğu üstlenmeye devam etmekle birlikte, türk makamları, nakit, gıda, giyecek yardımları, sağlık hizmetleri ve ısınma için yakıt şeklinde doğrudan yardımlarda bulunmayı sürdürmüştür. avrupalı olmayan iltica başvurusunda bulunanlar başvurularının karara bağlanmasını beklerken bmmyk’nin tıbbi yardımlarından yararlanmaktadır; geçici mülteci statüsü tanınanlar devletin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya hak kazanmaktadırlar. iltica başvurusunda bulunanların çocukları türk ilkokullarında öğrenim görme hakkına sahiptir. ailesi olmayan çocuk mültecilere sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumutarafından bakılmaktadır. türkiye iltica konularında memur eğitimine devam etmiştir.

    polis işbirliği ve örgütlü suça karşı mücadele alanında, 1 haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni ceza usul kanunu cezai soruşturmaların yürütülmesi hususunda arama, iletişime müdahale, gizli takip ve fiziki inceleme gibi konuları kapsayan yeni yetkiler içermektedir. örgütlü suça ilişkin kanun, suçların kapsamını genişletecek ve iletişime müdahaleyi mümkün kılacak tarzda değiştirilmiştir.

    ocak 2005’te içişleri bakanlığı polis, jandarma ve sahil güvenlik arasında daha iyi bir işbirliği ve eşgüdüm sağlamak amacıyla bir genelge yayınlamıştır. 10.000 üniversite mezununun yeni polis memurları olarak görevlendirilmelerine imkân sağlamak üzere bir yasa kabul edilmiştir.

    suç tahkikatı yöntemleri ve soruşturmalarda adli tıp kapsamının halen iyileştirilmesi gerekmektedir. kolluk kuvvetleri arasında işbirliği ve koordinasyonu artırmak için adımlar atılmış olsa da, daha fazla çalışma gereklidir. ab’nin en iyi uygulamaları çizgisinde suçun önlenmesine yönelik stratejiler geliştirilmesi için, kolluk, risk analizi ve performans göstergelerine dair istatistiklerin üretiminin iyileştirilmesine ve avrupa konseyi kodu çizgisinde ulusal bir polis etik kanunu ihdasına ihtiyaç vardır. türkiye örgütlü suça karşı ulusal stratejisini geliştirmelidir.

    haziran 2005’de yürürlüğe giren ceza kanununun 79-80. maddeleri, kaçakçılık ve insan ticareti için cezaları büyük ölçüde artırmaktadır. suç bir örgüt tarafından işlendiğinde, ceza daha da artmaktadır. ceza kanunu, kaçakçılarının ve (insan) tacirlerinin varlıklarının dondurulmasına ve müsaderesine de imkân sağlamaktadır.

    türk makamları 2005’in ilk dokuz ayında çok sayıda örgütlü insan ticareti şebekesi üyesini yakalamıştır. insan ticaretiyle mücadele için ulusal görev gücü düzenli olarak toplanmaya devam etmiştir. türk makamları şubat 2005’de uluslararası göç örgütü’yle işbirliği içinde bir insan ticaretiyle mücadele programı başlatmıştır. insan tacirlerinin hedefi olma riskine maruz bulunduğu düşünülen kadın turistlere, ücretsiz bir yardım hattının telefon numarası dahil olmak üzere, insan ticareti konusunda bilgi sağlanmaktadır. ayrıca insan ticaretine karşı bir kamu bilgilendirme kampanyası başlatılmıştır. program aynı zamanda insan ticareti kurbanlarına yardım sağlamakta olup, bu program dâhilinde 103 mağdura ülkelerine dönmeleri için yardım edilmiştir. program, resmi görevlilerin eğitimini de kapsamakta olup, resmi makamlarca teşhis edilen mağdurların sayısının artmasına katkıda bulunmuştur. 2004 yılında 239 kişi insan ticareti mağdurları olarak teşhis edilmiştir. 2005 yılının ilk altı ayında ise 126 mağdur teşhis edilmiştir. 2004 yılında 227 insan tacirine karşı, 2005 yılının ilk altı ayında 215 insan tacirine karşı kovuşturma başlatılmıştır.

    ağustos 2004’te istanbul’da açılan insan ticareti mağdurları sığınma evi şimdiye kadar 72 mağduru kabul etmiştir. 26 insan ticareti mağduruna insani amaçlı oturma izni sağlanmıştır. 2005’te gürcistan ve ukrayna ile insan ticareti alanında polis işbirliği ve bilgi değişimi protokolleri imzalanmıştır.

    insan ticareti alanında yürütülen çabaların sürdürülmesine ihtiyaç vardır.

    euro’nun sahteciliğe karşı korunmasıyla ilgili olarak rapor edilebilecek yeni bir gelişme yoktur.

    karapara aklamayla mücadele konusunda, yasaların müktesebat ile uyumu ile ilgili olarak bazı ilerlemeler sağlanmıştır. yeni ceza kanunu, isnat edilen suç kapsamını bir yıldan fazla hapisle cezalandırılabilecek tüm suçları kapsayacak şekilde genişletmiştir. buna ilaveten kara para aklamayla elde edilmiş gayrimenkullere el konmasına ilişkin daha kapsamlı hükümler getirilmiştir. yeni ceza muhakemesi kanunu kara para aklamayla mücadele için iletişime müdahale ve izleme teknikleri gibi özel soruşturma yöntemleri getirmiştir. ancak kara para aklanmasının önlenmesine ilişkin 1996 tarihli yasa müktesebatla tümüyle uyumlu değildir (ayrıca bakınız fasıl 4: sermayenin serbest dolaşımı).

    terörizmle mücadele ile ilgili olarak, türkiye, terörizmin ortadan kaldırılmasına dair avrupa konvansiyonuna ilişkin protokolü ocak 2005’de onaylamıştır. terörizmin finansmanının ortadan kaldırılmasına ilişkin bm güvenlik konseyi kararlarını takiben kabul edilen kararnameleri uygulamaya koyan türk makamları 2 kurumun ve 2 kişinin varlıklarını dondurmuştur.

    türkiye, diğer ülkelerin kolluk kuvvetleri ve düzenleme kurumlarına, terörist finansman soruşturmaları için mümkün olan en geniş oranda yardım sağlamalı ve kişi ve kurumların, özellikle kâr amacı gütmeyen kuruluşların, terörizmi finanse etmek amacıyla kötüye kullanılmamalarını sağlamalıdır.

    uyuşturucu maddelerle mücadele alanında, türkiye ekim 2004’de, uyuşturucu ve psikotrop maddelerin kaçakçılığına dair birleşmiş milletler sözleşmesi’nin 17. maddesini uygulayan 1995 tarihli avrupa konseyi deniz yoluyla yasadışı kaçakçılık anlaşmasını imzalamıştır.

    ulusal uyuşturucu stratejisinin ab uyuşturucu stratejisiyle uyumlaştırılmasına dair bildirilebilecek başka ilerleme bulunmamaktadır. türkiye emniyet genel müdürlüğü içindeki kaçakçılıkla mücadele ve organize suç birimi, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele faaliyetlerinin eşgüdümünden sorumludur.

    türkiye, ankara’da bir mini-dublin grubu kurulmasını kabul etmemiştir, ancak, üye olmak istediğini merkezi dublin grubuna bildirmiştir. dublin grubunda işbirliğine dair esaslar, halen incelenme aşamasındadır.

    emniyet genel müdürlüğü ve jandarma tarafından, uyuşturucu madde ticaretiyle mücadele konusunda birtakım başarılı operasyonlar yapılmıştır. türkiye’de rekor miktarlarda eroin ele geçirildiği kaydedilmiştir. üye devletlerdeki polis kuvvetleriyle işbirliği içinde büyük miktarlarda müsadereye yol açan çok sayıda kontrollü teslimat yürütülmüştür. türk kolluk kuvvetleri sadece kişileri tutuklamak yerine kaçakçılık şebekelerini çökertmeyi hedefleyen daha gelişmiş soruşturma teknikleri kullanmaya başlamışlardır.

    türkiye’nin coğrafi konumu uyuşturucuyla mücadelede yoğun bir odaklanma gerektirmektedir. türkiye’nin 1997’de kabul edilen ulusal uyuşturucu stratejisini, ab uyuşturucu stratejisiyle uyumlaştırmak üzere gözden geçirmeye ihtiyacı vardır ve şimdi 1995 avrupa konseyi deniz yoluyla kaçakçılık anlaşmasını onaylamalıdır. ankara’da mini- dublin grubu kurulması tavsiye edilmektedir.

    gümrük işbirliği konusunda, bazı sınır geçiş noktalarına röntgen cihazların, kapalı devre televizyonlar, taşıtlar için plaka numarası tanıma sistemi ve bir taşıt gözlem sistemi kurulması, uyuşturucu ve kaçak mal müsaderelerinde büyük artışa yol açmıştır. yeni ceza kanunu, gümrük muhafaza genel müdürlüğü’nün hukuki statüsünde iyileşme sağlamıştır. türk gümrük makamları ispanya tarafından düzenlenen kokain kaçakçılığıyla mücadeleye ilişkin “toledo ii”, hava yoluyla kokain kaçakçılığı (kasım 2004) ve almanya tarafından düzenlenen balkan yolunda uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadeleye yönelik “roots” adlı (temmuz 2005) ab ortak gümrük operasyonlarına katılmıştır.

    ajanslar arası işbirliğinin güçlendirilmesine ihtiyaç vardır. gezici izleme birimlerinin devreye sokulması ve komşu ülkelerle ve diğerleriyle mevcut gümrük işbirliği anlaşmalarının işletilmesi suretiyle risk analizinin geliştirilmesi ileriye götürülmelidir.

    cezai ve hukuki konularda adli işbirliği alanında, bölgesel istinaf mahkemeleri kuran kanun 1 haziran 2005’de yürürlüğe girmiştir. aralık 2004’de adalet bakanlığı’na 4000 ilave hakim ve savcı ile 6500 mahkeme idari personeli atama yetkisi verilmiştir. 200 hakim ve savcı kamu ve özel kurumlarında yabancı dil kurslarına katılmışlardır. istinaf mahkemelerine ilişkin yasanın kabulünü müteakip, türkiye bu mahkemeleri kurmak için adımlar atmaya davet edilmektedir.

    2201/2003 sayılı yeni brüksel ii tüzüğü 1980 lahey uluslararası çocuk kaçırma konvansiyonu’nun ab üyesi devletler arasında uygulanmasını 1 mart 2005’den beri daha sıkı bir hale getirdiğinden, türkiye’de 1 ağustos 2000’de yürürlüğe giren 1980 lahey konvansiyonu’nun uygulanması geliştirilmelidir. (ayrıca bakınız fasıl 23: yargı ve temel haklar)

    sonuç

    türkiye adalet, özgürlük ve güvenlik alanlarındaki mevzuatını, ab müktesebatı ve uygulamalarıyla uyumlaştırmak için mesafe katetmiş ve türk mevzuatı belli bir ölçüde ab müktesebatına uyum sağlamıştır.
    bununla birlikte, göç ve iltica konusunda ulusal eylem planının müktesebatla uyumlaştırılması, yasadışı göç ve kaçakçılıkta avrupa birliği’yle daha yoğun ve etkin bir işbirliği yapılması, organize suça karşı ulusal bir strateji ve para aklama ile mücadelede yasal çerçevenin geliştirilmesi gibi bazı önemli alanlarda ilerleme kaydedilmesine ihtiyaç vardır. ilgili kurumlar arasında işbirliği ve eşgüdümün geliştirilmesi için ek adımların atılması gerekmektedir.

    9 kasım 2005 tarihli ilerleme raporundan.
  2. göç alanında sınırlı bir ilerleme kaydedilmiştir. müktesebatla uyum sağlamak amacıyla göç ve iltica konularında 2005 mart ayında kabul edilen ulusal eylem planının uygulamasına ilişkin olarak ilave adımlar atılmıştır. ulusal eylem planının eşgüdümünden ve etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamakla sorumlu bütün icracı bakanlıklar ile kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan görev gücü yeniden faaliyete geçirilmiştir. “türkiye’nin ab müktesebatına uyum programı”nda yer verilen göç ve iltica alanlarındaki hukuki reformların öngörülen zaman diliminde yapılması elzemdir.

    yakalanan yasadışı göçmen sayısında, 2005 yılındaki 57.428’den 2006 yılında 51.893 sayısına küçük bir düşüş yaşanmıştır. 2007 yılının ilk yedi ayında 32.151 yasadışı göçmenin yakalandığı bildirilmiştir. yasadışı göçmenlere barınak sağlama yeteneğini arttırmak amacıyla, istanbul’da 200 kişilik yeni bir merkez açılmıştır.

    2001 yılında imzalanan suriye ile ikili geri kabul anlaşması türkiye tarafından onaylanmıştır. anlaşma, diğer ülkenin topraklarında yasadışı olarak bulunan türk ve suriye vatandaşları ile üçüncü ülkelerin vatandaşlarının geri kabulü konusunda düzenlemeler yapmaktadır. pakistan, sri lanka, ürdün, özbekistan, lübnan ve libya ile ikili geri kabul anlaşmaları konusunda müzakereler devam etmektedir.

    türkiye ile komisyon arasında geri kabul anlaşması konusundaki müzakerelerin son turu 2006 aralık ayında gerçekleştirilmiştir. konu hakkında o dönemden bu yana bazı temaslar yapılmıştır. ancak, müzakerelerde herhangi bir yeni gelişme kaydedilmemiştir.

    iltica alanında, iltica düzenlemelerinde yetki ve sorumlulukların paylaştırılmasına hazırlık ve daha iyi kabul ve barındırma düzenlemeleri konularında sınırlı bir ilerleme olduğu söylenebilir. içişleri bakanlığı, bmmyk ile işbirliği içinde, iltica başvurularının değerlendirilmesi konusunda eğitim vermiştir. iltica başvurusu yapanları daha iyi bilgilendirmek için yedi dilde (ingilizce, rusça, fransızca, somalice, arapça, farsça ve kürtçe) yeni broşür hazırlanmıştır. uygulama yönergesinin yayımlanmasını müteakip iltica için başvuranların hakları ile yasal temsilcilerinin dosyaya ulaşma hakları genişlemiştir.

    raporun kapsadığı dönemde mülteci adaylarının sayısı artmıştır. 2005’te iltica için başvuranların sayısı 2.909 iken, 2006’da bu sayı 3.520 olmuştur. 2007’inin ilk sekiz ayında, 3.210 kişi iltica talebinde bulunmuştur. 2007 eylül ayı itibariyle, 12.150 mülteci adayı türkiye’de ikamet etmektedir.

    iltica için başvuranların çocukları türk okullarına gitme hakkına sahiptir. ilköğretim okullarına ücretsiz devam edebilmektedirler. okul yaşına gelmiş 1.045 çocuk mülteci adayından 312’si okula devam etmektedir. mülteci adaylarında eğitim imkânlarına ilişkin farkındalığın arttırılması gerekmektedir.

    tüm mülteci adaylarının (adli yardım sağlanması da dâhil olmak üzere) adil ve standartlaştırılmış bir iltica sürecinden geçmesi ve uygulamada yeknesaklığın sağlanabilmesi için, özellikle uluslararası havalimanlarındaki uygulamalar bakımından, yeni bir mevzuata gereksinim duyulmaktadır. yargılamanın temyiz aşamasında iltica davalarının esaslarının değerlendirilmesinin sağlanması için adımlar atılmasına ihtiyaç vardır. bu alandaki uyumun oluşturulabilmesi için, iltica konusunda yeni bir kanun, 1951 cenevre sözleşmesindeki coğrafi sınırlamanın kaldırması, münhasıran iltica konularında uzmanlaşmış personele sahip ve iltica başvurularını bağımsız bir biçimde inceleyecek yetkili bir iltica mercii ihdas edilmesi kilit konular olarak kalmaya devam etmektedir. aynı husus yakalanan yasadışı göçmenler arasında mülteci adaylarının belirlenmesi mekanizmalarının oluşturulması ve bu kişilerin bmmyk ile irtibata geçirilmesi konularında da geçerlidir.

    vize politikasıkonusunda bazı ilerlemeler kaydedilmiştir. konsolosluk ve sınır yetkilileri tarafından kullanılan yeni vize talimatının uygulanmasıyla müktesebata uyum konusunda ilave ilerleme sağlanmıştır. italya, ab pozitif vize listesine dâhil edilmiştir. ab vize listesiyle uyum için pozitif listeye sekiz ülkenin daha dâhil edilmesi gerekmektedir. negatif liste ile uyum konusunda çabaların sürdürülmesi kilit bir konu olmaya devam etmektedir. azerbaycan, moğolistan, özbekistan, tacikistan ve türkmenistan’a vize muafiyeti tanınması müktesebatla uyumlu değildir.

    havalimanı transit vizesi ihdas edilmesi ve sınırda vize verilmesi uygulamasının iptal edilmesi için adımlar atılmalıdır. türkiye, 17’si ab üyesi ülke olmak üzere halen 35 ülkenin vatandaşlarını sınırda vize verilmesi uygulamasına tâbi tutmaktadır. sahte ve tahrif edilmiş belgelerin kontrol edilebilmesi için türk konsolosluklarının kapasitesinin arttırılması gerekmektedir. türkiye, vize ve seyahat belgeleri için ab güvenlik teçhizatı ve standartları ile uyum konusunda çabalarını sürdürmelidir.

    dış sınırlar ve schengen konusunda, sınırlı ilerleme kaydedilmiştir. entegre sınır yönetimi konusundaki ulusal eylem planının uygulamasına, diğerlerine ilaveten siyasi düzeyde kurumlar arası eşgüdüm toplantıları ve uygulama süreçlerine ilişkin rehber hazırlanması gibi unsurlarla başlanmıştır. dışişleri bakanlığı, içişleri bakanlığı ve gümrük müsteşarlığı sınırdan geçen insanların izlenmesi konusunda veri bankalarını paylaşmaya başlamışlardır. gümrük müsteşarlığı bünyesinde bir risk analizi birimi kurulmuştur. izmir’de yeni bir deniz sınır kapısı; sivas ve malatya’da ise iki hava sınır kapısı açılmıştır. bazı sınır kapılarının yenilenmesine devam edilmektedir. emniyet genel müdürlüğünde bir risk analizi birimi kurulması için çaba gösterilmelidir. ulusal eylem planı, somut eylemlerin, hedeflerin, gerçekçi zaman sınırlamalarının, sorumlu mercilerin ve önemli bir yatırıma ihtiyaç duyulacak her bir eylem için tahmini bütçenin tanımlanacağı daha kesin bir yol haritası ile desteklenmelidir. yeni bir sınır güvenlik idaresinin kurulmasına ilişkin olarak somut bir adım atılmamıştır. sınır personelinin eğitilmesi ve mesleki becerilerinin geliştirilmesi, risk analizi yeteneği ve kontrol cihazlarının modernizasyonuna daha fazla dikkat gösterilmelidir.

    cezai konularda yargı işbirliği alanında ilerleme kaydedilmemiştir. yargı kurumları arasında doğrudan irtibat, yabancı yargı kararlarının doğrudan uygulanması, çifte cezalandırmanın önlenmesi ve iadenin reddedilmesi dayanaklarının kapsamının sınırlandırılmasına türk hukuk sistemi cevaz vermemektedir. cezai konularda istinabe büyük ölçüde ikili anlaşmalarla sağlanmaktadır ve bu konudaki mevzuat ab standartları ile uyumlu değildir. türkiye 2001 yılından bu yana eurojust ile işbirliği yapmaktadır; ancak, herhangi bir işbirliği anlaşması imzalanmamıştır. karşılıklı adli yardımlaşma konusunda özel bir mevzuat yoktur.

    polis işbirliği konusunda sınırlı bir ilerleme kaydedilmiştir. türkiye, polis işbirliği konusunda belli başlı bütün uluslararası sözleşmelere taraftır ve bu konuda bazı ikili anlaşmalar da imzalamıştır. bilgi güvenliği konusunda mevzuatın olmaması, uluslararası alanda işbirliğini güçleştirmekte ve europol ile operasyonel bir anlaşmanın imzalanmasını engellemektedir. kişisel bilgilerin korunması konusundaki yeni mevzuatın kabul edilmesi ve uygulanması ile bağımsız bir üst kurulun kurulması kilit konular olmaya devam etmektedir. kanun uygulayıcı memurlar için uluslararası standartlar çizgisinde bir etik kanunu kabul edilmeyi beklemektedir. türkiye, yasa uygulayıcı kolluk kuvvetlerinin bölgesel işbirliği konusunda çabalarını sürdürmelidir.

    örgütlü suçlarla mücadele konusunda ilerleme sağlanmıştır. örgütlü suçlarla mücadele için ulusal bir strateji kabul edilmiştir. kaçakçılığa karşı, yeni mevzuatı türk ceza kanununun ve ceza muhakemeleri usulü kanununun yeni hükümlerine uyarlamayı amaçlayan, yeni bir kanun kabul edilmiştir. yeni bir kanunla telekomünikasyon kurumu, siber suçları önlemek konusunda izleme, denetleme ve eşgüdüm ile görevlendirilmiştir. bahsekonu kanun, diğer kanunlardaki cezai hükümlere atıfta bulunarak, internet yoluyla işlenen suçlarla mücadeleyi öngörmekte; korsan yayıncılığa karşı koruma ile diğerlerinin yanısıra çocuk pornografisiyle mücadeleyi amaçlamaktadır.

    örgütlü suçlarla mücadele ulusal stratejisi somut bir eylem planıyla tamamlanmalı ve bu çerçevede uygulanmalıdır. suçla daha etkin mücadele için altyapı ve adli tıp incelemeleri için teçhizat güçlendirilmelidir. soruşturmalarda kurumlar arası işbirliği, veri koruma ve adli yetenek geliştirilmeyi bekleyen unsurlar olmaya devam etmektedirler.

    insan ticareti ile mücadelede ilerlemeler devam etmiştir. insan ticareti suçlarına ilişkin olarak, adli uygulamanın etkinliğe kavuşturulması için, mevzuatta değişiklik yapılmıştır. içişleri bakanı insan ticareti üzerinde çalışan bütün personele bir genelge yayımlamış ve bunu konu hakkındaki bir el kitabı izlemiştir. 2006 yılında 422; 2007 eylül ayı sonuna kadar ise 279 insan ticaretine karışan kişi tutuklanmıştır. 2007 eylül ayı sonuna kadar 122 kişiyi kurtaran, insan ticareti mağdurlarına yönelik, ücretsiz acil yardım hattı uluslararası görüşmelere de açılmıştır. 2006 yılında 246 mağdur tespit edilmiş ve bunlar gönüllü olarak ülkelerine geri gönderilmiştir. 2007 yılının ilk dokuz ayında, 124 mağdur tespit edilmiştir. bunlardan 101’i gönüllü olarak ülkelerine geri gönderilmiştir. insan ticareti mağdurları, sivil toplum kuruluşları tarafından işletilen iki sığınaktan yararlanmaya devam etmektedirler. insan ticareti ile mücadele konusunda, kırgızistan ve moldova ile işbirliği ve bilgi değişimi protokolleri imzalanmıştır. insan ticareti ile mücadelenin geliştirilmesi için bilinçlendirme ve eğitim faaliyetleri düzenlenmesi gerekmektedir.

    kara para aklama ile mücadele için fasıl 4’e bakınız. (bkz: sermayenin serbest dolaşımı)

    terörizmle mücadeleye ilişkin müktesebata uyum konusunda ilerleme kaydedilmiştir. terörle mücadele yüksek kurulu halen temel merci olmaya devam etmektedir. yeni çıkarılan suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi hakkında kanun, mali istihbarat birimi olan mali suçları araştırma kurulunu (masak) terörizmle mücadeleye ilişkin şüpheli işlem belgelerini toplamakla yetkilendirmiştir. türkiye, nükleer terörizmin önlenmesine dair uluslararası sözleşme’yi ve terörizmin önlenmesine dair avrupa sözleşmesi’ni onaylamamıştır. mali eylem görev gücü’nün (fatf) terörizmin finansmanı, özellikle de teröristlere ait malvarlıklarının dondurulması ve el konulması konusundaki dokuz tavsiye kararına uyum sağlama konusunda bir ilerleme olmamıştır.

    uyuşturucuyla mücadele konusunda ilerleme kaydedilmiştir. kasım 2006’da ab uyuşturucu stratejisi ve ab uyuşturucu eylem planı 2005–2012 ile uyumlu bir ulusal strateji kabul edilmiştir. türk polisi tarafından üye devletler ve diğer ülkeler ile işbirliği içerisinde bazı başarılı operasyonlar gerçekleştirilmiştir. bu operasyonlarda önemli miktarda uyuşturucu ele geçirilmiştir. kontrollü teslimat konusundaki ortak eylemler devam etmiştir.
    ulusal uyuşturucu merkezi’nin (reitox focal point) insan kaynakları güçlendirilmiştir. bir uyuşturucu bilgi ve belge merkezi faaliyete geçmiştir. türkiye, avrupa uyuşturucu ve uyuşturucu bağımlılığı izleme merkezi’ne (emcdda) ilk ulusal raporunu sunmuştur.

    yeni ulusal uyuşturucuyla mücadele stratejisi’nin uygulanmasına yönelik bir eylem planının kabul edilmesi, uyuşturucu talebinin azaltılmasında ve veri toplanmasında ilerleme kaydedilmesi kilit konulardır. ulusal uyuşturucu merkezi’nin insan kaynaklarının güçlendirilmesi önem arz etmektedir.

    tedavi merkezlerinin kapasitesi yetersizdir. avrupa uyuşturucu ve uyuşturucu bağımlılığı izleme merkezi’nin çalışmalarına tam anlamıyla katıldığında, türkiye’nin emcdda standartlarıyla uyumlu bir bilgi toplama ağı geliştirmesi gerekmektedir. ilgili kurumlar arasındaki işbirliği güçlendirilmelidir.

    türkiye, merkezi dublin grubu’na üye olma isteğini iletmiştir. ankara’da bir mini-dublin grubu kurulması konusunda bir ilerleme kaydedilmemiştir.

    gümrük işbirliği alanında bir miktar ilerleme sağlanmıştır. polis ve gümrük yetkililerinin işbirliği neticesinde ele geçirilen uyuşturucu miktarında bir artış kaydedilmiştir. gümrük müsteşarlığı’nın insan kaçakçılığını önlemedeki etkinliği de artmıştır. gümrük müsteşarlığı için bir risk yönetimi stratejisi ve eylem planı hazırlanmıştır. risk analizi, narkotik, örgütlü suçlar ve gözetim konularında gümrük memurlarına eğitim verilmiştir. slovenya ve sudan ile karşılıklı idari yardımlaşma anlaşmaları imzalanmıştır. veri korumaya ilişkin özel bir mevzuatın olmayışı, suça ilişkin gümrük işbirliği bağlamında sorun teşkil etmektedir.

    avronun sahteciliğe karşı korunması alanında, sahte banknotların ve madeni paraların analizi ve sınıflandırılmasına ilişkin uzmanlık mevcuttur ve idari kapasite yeterlidir. sahtecilik izleme sistemi faaliyettedir. sistemin yeni yapılar kurulması ve mevzuata yaptırımlar eklenmesi suretiyle tamamlanması gerekmektedir.

    sonuç

    türkiye, mevzuatını müktesebatla ve adalet, özgürlük ve güvenlik alanlarındaki ab uygulamalarıyla uyumlaştırma konusunda ilerleme kaydetmeye devam etmiş olup; türk mevzuatı belirli ölçüde ab müktesebatıyla uyumludur.

    organize suç, uyuşturucu ve insan kaçakçılığı alanlarında ilerleme sağlandığı söylenebilir. polis işbirliği ve dış sınırlar konularında önemli boyutta ve sürekli çabalara ihtiyaç bulunmaktadır. aynı durum, bir iltica kurumu tesis edilmesinin gerekli olduğu, göç ve iltica konuları için de geçerlidir.

    6 kasım 2007 tarihli ilerleme raporundan.
  3. insanlığın üç toplumsal özlemini ve dolayısıyla üç büyük siyasi akımı yansıtır: sol (adalet), liberalizm (özgürlük) ve muhafazakarlık (güvenlik).

adalet özgürlük ve güvenlik hakkında bilgi verin