şükela:  tümü | bugün
  • adigey cumhuriyeti'nde konuşulan dil.

    çerkeslerin kullandıkları dillerden biri.
  • (bkz: adigabze)
  • bu dilde iki rakamı 'tu' şeklinde söylenir. ingilizce'de de iki 'two'dur.
  • adige toplumun tili.

    "çerkesce" ya da "çerkezce" olarak bilinen tilin gerçek adı budur.
  • seçmeli ders olacakmış. diğerleri abhazca ve kürtçe imiş.
  • rusya'nın bazı çakallıklara başvurarak tanımladığı dil.

    çerkesler(dar anlamıyla adigeler) anavatanda kuzeybatı kafkasya'da özerk olan 3 cumhuriyette yaşıyorlar yoğun bir şekilde. bu cumhuriyetler adigey, kabardey-balkar ve karaçay-çerkes. buralarda yaşayan adigeler farklı boydan olsalar da aynı dili konuşan(ağız farkları olsa da) aynı halk. ama rus devleti sanki bu insanlar bambaşka halklarmış gibi dillerini farklı tanımlıyor. adigey'de adigece, karaçay-çerkes'te çerkesçe, kabardey-balkar'da ise kabardeyce biçiminde. zaten 1 milyon bile etmeyen anayurdunda bir halkı daha da bölüyorlar.

    adigece diasporadaki gibi anavatanda da kötümser bir durumda. unesco yok olma tehlikesi altındaki diller arasına almıştı yakın bir geçmişte. haftalık ders saatinin azlığı, eğitim kalitesinin düşüklüğü, resmi dil statüsünde olmasına rağmen hiçbir resmi işlemde kullanılamaması gibi sorunları da cabası ayrıca.
  • bu dilde "daima" anlamına gelen bir kelime yok. "her" ve "zaman" sözcüklerini birleştirip, "her zaman" diyebilirsiniz(everytime) en yakın olarak ama bu da kulak tırmalayıcı olur; çünkü, hem daima demek değildir, hem de "her" ve "zaman" kelimeleri gene yanyana gelmiyor, dilbilgisi açısından yanlış oluyor.
    yani daima diye bir kelime yok. aramayın.

    edit: bir kaç gün önce maykop'tan, 73 yaşında bir profesörle tanıştım. sohbet esnasında bu geldi aklıma, sordum.
    sonuç: çerkesce'de "daima" diye bir kelime var.
    profesörün dediğine göre artık o kadar az kullanılıyormuş ki, "ben bile yıllardır duymadım" dedi. orada doğmuş büyümüş 40 yaş altı insanlar bile bilmiyorlar (buna kendim de şahidim zaten).
    neyse, abzeh aksanında bu kelime "reno". aynen yazıldığı gibi, gayet kolay.
    kabartay aksanında ise biraz daha çetrefilli bir kelime. "sittımdeh" diye okumakla beraber, kiril yazılışı hakkında bir fikrim yok.
    yani bu kelime var ama yitirilmek üzere. bu sebeple kullanın, kullanılmasına teşvik edin.*
  • bu dili öğrenmek isteyenler için tek bir tavsiyem var: kiril alfabesi ile öğretmeyen herkesten uzak durun. aksi yönde kaçarak uzaklaşın hatta. bir de adige dil derneğinden uzak durun.

    çemguy ağzına göre yazıldığında 62 ses var bu dilde. abzehler ve natuhaylarda bazen bu sesler daha da artabiliyor üstelik. lakin esas yazı dili çemguy olduğu için en azından bu 62 sesin hepsini bilmek zorundasınız.
    kitapsız da bir insanım ama artık yakarır vaziyete geldim sayelerinde, allah aşkına, şu videodaki dersin birine dil öğreteceğine inancınız var mı sahiden?
    "yok bu ses olursa üstüne tek nokta koyuyoruz, yok şu ses olursa iki nokta koyuyoruz" gibi abuk subuk kuralları hatırlayana kadar, şayet bir zeka geriliğinden muzdarip değilseniz zaten kirili öğrenirsiniz.
    böyle uydurma semboller yaratıp da buna yazı dili demek inanılmaz absürt. hiç kimse yazdığınızı anlamayacağı gibi, hiç bir geçerliliği de olmaz. adigabza kirille öğrenilir, kirille yazılır.

    bir bayram günü teyzem öğretmşti bize kirili. belki 10 yaşında olmalıydım. iki saatte kapmıştık olayı. hadi çocuk değilsiniz, hadi dili konuşmuyorsunuz, hadi başka bir diliniz olmadığı için bu ilk yabancı dil tecrübeniz, hadi diyelim ki biraz da sahiden salaksınız... 10 saatte kaparsınız gene. bu video ne yahu? bir de dil derneği demişler kendilerine.

    diğer bir komik nokta ise verilen örnekler ve dilin bir ızdıraba dönüştürülmüş olması. videonun 5. dakikasında uyuyayazdım. almanca hocam böyle karşıma geçseydi, kürek ve toprak getirmeye giderdim yemin ederim. ölü gibi ama bir gömeni eksik.
    bir de üstüne verilen örneklere bakın: eli yatkın, derbeder, bakıma muhtaç...
    dil sistemli öğretilir. siz daha su istemesini bilmeyen bir adama derbeder kelimesini niye öğretirsiniz ki? şunca yaşımdayım, bu kelimeyi toplasanız üç kere ya kullanmışımdır, ya kullanmamışımdır.

    dilin kuralları vardır. siz nasıl ki türkçe'yi kirille öğretemezseniz, adigabza'yı da latin harfleriyle öğretemezsiniz. bu şekilde dili bir işe, bir yükümlülüğe çevirdiğiniz sürece de, en azimli insan bile bu işten bir süre sonra vazgeçer. dilleriniz de daha sonra ölmeye mahkum olur.