şükela:  tümü | bugün
  • 3 ekim 1920 günü delibaş isyanında ‘’gelsin de mustafa kemal paşa kurtarsın seni’’ denilerek işkenceyle şehit edilen konya müdafaa-i hukuk cemiyeti başkanı, sivas gemerekli olup sivaslı müderris ali kemali efendi olarak da bilinen, kurtuluş savaşı’nın unutulan kahraman din adamlarından biridir.

    italyanlar konya’yı işgal ettikten sonra istanbul hükümeti herhangi bir direniş olmaması için konya’ya nasihat heyeti gönderir. ali kemali efendi bu nasihat heyetine şunları söyler:

    ‘’konya halkı, ruhunda vatanseverlik, kafasında haysiyet, kanında türklük olan memleketin her namuslu ve faziletli ferdinin yapacağı aynı şeyi yapacak, vatanını müdafaa edecektir. bu hak ve şeref yolunda temsil edecek kıymetli evladını bu halk hiç şüphesiz bulacaktır. tarihimiz meydandadır. türk milleti tarihinin hiçbir devrinde rehberden mahrum kalmamıştır. vatanseverlik ve fazilet bu mukaddes rehberin hizmetine yardımcı olmaktır.’’ (uz, mehmet ali, konya alimleri ve velileri, s.383, meram belediyesi yay, ağustos 2013/konya)

    mustafa kemal paşa ve milli mücadeleye destek veren öğüt gazetesi ingilizlerin isteğiyle kapatılınca bir miting yapar ve konyalılara şöyle seslenir:

    ‘’ey ahali, ey konyalılar! gazete demek bir milletin dili demektir. general milne dilimizi kesti. (kahrolsun sesleri) ne idüğü belirsiz birkaç frenk dilimize kilit vurdu. millî davalarımızı müdafaa etmek, dinimizi, imanımızı, türklüğümüzü muhafaza etmek, bizim, sizlerin, hepimizin vazifesidir. bizi susturamazlar. dönersek kahpeyiz, millet yolunda bir azimetten. bu millet ölmedi, ölmeyecektir. bugün öğüt'ü kapatmışlarsa yarın bir başka öğüt çıkacak, bizi hak ve hakikat yolunda asla ve asla susturamayacaklardır.’’ (konya gazeteciler cemiyeti)

    delibaş isyanında şehit edilişi:

    ‘’delibaş mehmet azımsanmayacak kuvvetiyle, 3 ekim 1920 pazar sabahı konya'ya girdi. konya'da askeri birlik yoktu; birlikler afyon'daydı. idareciler, alaattin tepesi'ne saldırmaya hazırlanan savunma hattının gerisine çekilmişlerdi. mahallelerde tellallar dolaştırılarak, 'halifesini, padişahını şeriatını seven bizimle olsun!' çağrısı ile konya halkını kendisine katılmaya davet etti. postaneyi basarak haberleşmeyi kesti, hapishaneye boşalttı, hükümet konağını ele geçirdi. şimdi sıra ibret-i alem için öldürülecek kuvayı milliyecilere gelmişti. listenin başında konya müdafaa-yı hukuk derneği başkanı, ünlü sivaslı din bilgini ali kemali efendi vardı.

    delibaş, ali kemali hocanın evine silahlı bir güruhu yolladı. eve dolanlar, uyarılara rağmen saklanmayan ali kemali hocanın üzerine yürüyüp sürükler gibi götürdüler. ali kemali hocayı, yolda türlü hakaret, darbe, itme kalkma içinde abdürrahim hanına getirdiler. delibaş, 'haydi gelsin de mustafa kemal paşa kurtarsın seni, halife düşmanı! sarığından, sakalından utan!' dedi. ak sakalı kan içinde kalmış hoca, sükünetle ve sadece 'yarabbi! sen bu cahil insanlara insaf hissi ihsan et ve onları affet...' diye cevap verdi.

    hocayı ikindi üzeri piri mehmet paşa camiine yine sürükleyerek götürüp kapattılar. hoca geceyi ibadetle geçirdi. sabah camiden alınarak sorguya çekilmek üzere arslanlı kışlaya götürüldü. asiler yolda hocayı mütemadiyen dipçikliyor, 'nutuk verirsin ha! millicilere asker toplarsın ha!' diyorlardı. yaşlı hocanın bedeni, bu kadar zulme dayanamadı, yolun yarısında son bir dipçik darbesiyle yere serildi. 'ben sizleri affettim. çünkü ne yaptığınızı bilmeyecek kadar cahilsiniz. allah da sizi affetsin...' dedi ve son nefesini verdi. hocanın naaşını da rahat bırakmadılar. utanmadan soydular, bir araba ile getirip hükümet meydanına attılar.’’ (cemal kutay, istiklal savaşının maneviyat ordusu, s.99-102)

    cesedi yakın dostları tarafından alandan kaldırılır. selimiye camii’nde cenaze namazı kılınarak üçler mezarlığı’na defnedilir. ankara hükümeti isyanı bastırmak için bir kuvvet gönderir. isyancıların hepsi yakalanır ve idam edilir.

    halk şairi abdi arkasından şu ağıtı yakar:

    üç ekim sabahı bir ateş düştü
    neye uğradığını bilmez ahali
    ol günde şehadet şerbetini içti
    müderris sivaslı ali kemali