şükela:  tümü | bugün
  • ülkenin lokomotifi görevi verilen şehrin büyük depremde %80'inin yıkılması sonrası hem üretimin durması hem öğrencilerin ve çalışanların göç etmesini düşününce odak sorununu ortaya çıkaran kıyaslama.

    tek bir nokta konusu her konuda aynı, güç, adalet, parayı tek elde tutma, bu takıntı ülkenin her alanında mevcut. en alt tabaka ise yoğurt, dondurma kabına takmış, biriktirme ile meşgul.
  • istanbul'un bu şekilde büyümesi yani, türkiye'nin nüfus ve sanayi ağının büyük çoğunluğunun istanbul'da olmasının sebebi aslında 1453 e kadar dayanır.

    istanbul fethedildikten sonra, konumu ve itibarı nedeniyle bu şehrin büyümesi gerekiyordu ve büyüsün de nasıl büyürse büyüsün mantığı ile bu duruma geldi. yani plansızlık aslında o dönemlerden geliyor.

    ama yine de istanbul gibi bir şehrin tarihi dokusu korunabilirdi. geçtiğimiz 20 yıla bakarsak özellikle, yeni yapılan binalar, imara açılan araziler, hatta imara açılan denizler! bu şehre ihanettir. çok daha iyileri yapılabilirdi.

    bir de almanya'nın şehirlerine bakın, herhangi bir şehrine bakın ve o tarihi dokuyu nasıl koruduklarını görün.
  • almanyada nufusun tum ulkeye esit dagilmasinin arkasinda temel birkac cografi, kulturel ve ekonomik neden var.

    bunlardan ilk cografya. almanya turkiyeye nazaran cok duz bir ulke, bu nedenle de buyuk sehirler ve nispeten daha kucuk sehirler arasindaki baglanti cografya nedeniyle kopuk degil. ornegin berlin ve en yakin komsu sehir olan potsdam arasinda herhangi bir cografi engel yok. bu nedenle de potsdamda yasayan bir kisi berlinde calissa bile berline goc etmek durumunda kalmiyor. ama turkiyede bu boyle degil, doguda cok fazla ornegi olmasina ragmen, daha dune kadar istanbul ve ankara arasinda kalan bolu ve duzce sehirleri dip dibe olmasina ragmen yuksek bolu dagi engeli ile o kadar kopuktu ki boluda calismak durumuna kalan bir duzceli bulundugu sehri birakip goc etmek durumunda kaliyordu. dogal olarak da daha kucuk uydu sehirlerden buyuk sehirlere goc etmek turkiyede daha fazla yasanan bir durum.

    bir diger neden ise almanyada demiryolu ve otoyol aginin cok gelismis olmasi. nerdeyese 10bin kisilik sehirle bile hizli demiryolu agi ve otobanlarla birbirine baglanmis. fabrikalar hammadelerini bu ulasim agi ile cok daha rahat tedarik edebiliryor, urettiklerini cok daha rahat bulunduklari sehirden cikarabiliyorlar. boylece sanayi kuruluslari buyuk sehirlere yakin olmak zorunda kalmiyor ve ulkenin her yerine esit olarak dagilabiliyor. sonuc olarak da nufus ulkenin her yerinde calisma imkani bulabiliyor.

    bir diger etken ise sehirlerin planlanmasi kanunlarla cok iyi duzenlenmis ve uzun vadeli planlanmis. ornegin almanyada berlin is imkanlari ve sehir olarak ilgi cekici ve sadece almanya degil tum avrupadan goc alma egiliminde olan bir sehir. ama bu sehirde ev kiralamak cok guc, cunku yeterince ev yok. bu durumda ulkemizde hemen insaat cilginligi yasanirken berlinde bu olmuyor cunku mahalle basina dusen yesil alan miktari kanunlarla belirlenmis. bu nedenle de bir parki yok edip yerine bina yapalim denilip sehir rant ekonomisine kurban edilmiyor. ev konusunda talep ne kadar cok olursa olsun arz hep limitli kaldiyor. o nedenle berline goc etme plani olan bir kisi kalacak yer engelini cozemedigi icin yasamak ve calismak icin daha kucuk sehirlere yoneliyor.

    almanyada univesiteler o sehirin yapisini tasarlamak icin en onemli faktorler. bir sehre belli bir tema uzerinden tasarlamak, o belirlenen alanda ekonomisini canlandirmak icin o sehirde bulunan universiteye de o alanda yatirim yapiliyor. o konuda akademisyenler calisitiriliyor. ornegin frankfurt finans sehri olmasi nedeniyle frankfurttaki goethe universitesi de bu alandaki egitimiyle one cikiyor. dolayisisi ile universite uretilen kaliteli bilgi birikimine entegre olmak isteyen firmalar da o sehirde yukseliyor. boylece de o sehirden mezun olan universite ogrencileri yine o sehirde is imkanina sahip oluyorlar. ama ornegin ulkemizde eskisehirde ogrenim goren biri universite ogrencisi, sehirde is imkanlarinin kisitli olmasi nedeniyle ankara veya istanbula goc etmek durumunda kaliyor. cunku universiteler genel amacli planlaniyor, her alandan bolumler iceriyor. ornegin eskisehir veya bursadaki universiteler su alanda one cikar diyemiyoruz. ama bu almanyadaki universitelerde cok daha iyi hissediliyor, ornegin mannheim univeristesi icin cok iyi isletme yoneticisi yetistiriyor, ya da munich teknik univeristesi cok iyi muhendis yetistiriyor diyebiliyoruz.

    bir de bunda kulturel nedenler de etkili. biz turkler her ne kadar kultur olarak yerlesik hayata gectigimizi zannetsek de almanlara nazaran hala gocebe sayiliriz. almanlar bulunduklari sehirleri terketme, baska sehirlerde calisma konusunda turklere nazaran cok daha tutucular ve gercekten ihtiyaclari yok ise sehir degistirmiyorlar. bu da nufusun buyuk sehirlerde toplanmasinin onunde buyuk engel. ve ayrica ulkenin her yerine neredeyse esit sartlarda altyapi, egitim, saglik hizmeti gidiyor. eski dogu alman sehirlerinde hala bu konuda zayiflik hissedilse de o sehirlerde yasayan nufus gerek vergi indirimleri, gerekse tesviklerle tutulmaya calisiliyor. her ne kadar eknomik olarak gelismis bolgeler (bavyera) ya da az gelismis bolgeler(mecklenburg) olsa da ulkemizdeki gibi iki bolge arasinda ekonomik ve kulturel ucurum yok.

    yani ozetle bizim almanyada olusan yapiya erismemiz gayet guc cunku toplumun icine islemis kulturel nedenlere dayandigi gibi altyapi, cografya gibi koklu ve derin nedenler de barindiriyor.
  • tarım ölünce

    ekmek parası için göç - göç nedeni ile artan nüfus - nüfus nedeni ile artan konut ihtiyacı - konut yapmak için işçi ihtiyacı - yeni bir ekmek kapısı - yine göç.

    bin faktörden sadece birinin döngüsü böyle. ulaşım, sağlık,hizmet vb. bir çok sektör nüfusa , nüfus ise bu sektörlere hizmet ediyor. sonucunda durdurulamayan bir nüfus artışı oluyor.
  • nüfusun çoğunun istanbul'da olmasının sebebi aslında 1453'e kadar dayanır denilmiş, nasıl dayanıyor ben anlamadım. 50 sene öncesine kadar insan gibi nüfusu vardı istanbul'un, taşı toprağı altın diye diye bitirdiler 5 bin yıllık şehri.

    berlin'in 1453 nüfusu 10.000, 1919 nüfusu 2 milyon, iki dünya savaşı arası 4 milyon, 2010 nüfusu 3 milyon.

    istanbul'un 1453 nüfusu 36.000, 1919 nüfusu 1 milyon, seksenlere kadar da tek tük artıyor. 1985'te 5 milyon, 2000'de 11 milyon, 2016'da 15 milyon.
  • elma ile armudun karsilastirilmasidir.

    oncelikle boyle bir karsilastirma yapmadan once eldeki verilerin birbiriyle ayni tip olup olmadigina bakilmalidir. ayrica il nedir, sehir/kent nedir, metropol nedir, banliyo nedir bunlarin ogrenilmesi lazim.

    ornegin berlin 3.7 milyon nufusa sahip dedigimizde burada berlin kentinden bahsetmekteyiz. bunun turkiye'deki dengi ornegin ankara kenti yani ankara merkez ilceleridir. onun nufusu 4.5 milyondur. aslinda burada bile tam denklik yok. bircok merkez ilcede ornegin simdilerde mahalle denilen koyler vs. bulunmakta. ama bu kismi ihmal edebiliriz. eger ankara ilini baz alirsak ankara'nin nufusu 5.6 milyondur diyebiliriz. bunun karsiligi da berlin metropol alanidir ve onun nufusu 3.7 milyon degil 6 milyondur.

    merak edenler icin alman metropollerinin nufuslari asagidaki gibidir:

    berlin 6 milyon
    frankfurt 5.6
    dortmund-ruhr 5.3
    stuttgart 5.2
    hamburg 5.1
    koln 3.5
    nuremberg 3.5
    munih 2.6
    bremen 2.4
    dusseldorf 1.2
    dresden 1.1
    hannover 1.1
    leipzig 1

    dortmund-dusseldorf-koln arasi ayrica birbirine cok yakin. hepsi bir arada degerlendirilirse ruhr-ren bolgesi olarak 11.5 milyon yapar.

    son olarak turkiye'de merkeziyetci bir yonetim varken almanya'da yerelci bir yonetim vardir. ornegin izmir buyuksehir belediye baskani kentten yuzlerce kilometre otedeki koyun altyapisindan sorumludur. egitim, saglik ve guvenlik konularindaysa merkezi hukumet tarafindan atanan kaymakam ve valiler sorumludur. almanya'da ise bambaska bir sistem var. merkezden atanan kaymakam ve vali diye bir sey yok. il yok onun yerine bundesland denilen eyaletler var. eyalet yoneticileri de secimle basa geliyor. ornegin eyaletin milli egitim bakani var ve her eyaletin egitim sistemi farkli.
  • artık türkiye nüfusu almanya nüfusundan fazla (bkz: #102041866).