şükela:  tümü | bugün
  • 1924 anayasası'nda 88. madde, 1961 anayasası'nda 54. madde olarak karşımıza çıkan, ulus devlet ilkesinin temel maddelerinden birisidir. 80 yıl kimseye zararı dokunmadığı halde son 10 yıl içerisinde iyice kurcalanan, farklı yönlere çekilen, ırkçı bir ifadeyi içeriyormuş gibi, bölücülüğe bahane olarak gösterilen anayasa maddesidir. bu madde, türkiye cumhuriyeti'nin kurucularının ülkenin bütünlüğünü sağlamak maksadıyla anayasa'ya yazdığı ve bugüne kadar yapılan değişikliklerde özüne dokunulmayan bir tanımı içerir. dikkat çekmek gerekiyor: burada "kan bağı"ndan bahsedilmiyor, "vatandaşlık bağı"ndan bahsediliyor. okuduğu cümleyi bir yerlerinden anlayanlara önemle arz edilir.

    12 eylül 2010 anayasa değişikliği referandumunda evet çıkması halinde, bir sonraki değişiklikte gündeme geleceği iddia edilmektedir. (akp grup başkanvekili ayşe nur bahçekapılı paket öncesi tartışmalarda bunun sinyallerini vermişti*)

    1982 anayasası'nın 66. maddesi tam olarak şöyledir:

    türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türktür.
    türk babanın veya türk ananın çocuğu türktür. (son cümle mülga: 3.10.2001-4709/23 md.)
    vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.
    hiçbir türk, vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.
    vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz.

    1924 anayasası'nın 88. maddesi tam olarak şöyledir:

    türkiye’de din ve ırk ayırdedilmeksizin vatandaşlık bakımından herkese “türk” denir.
    türkiye’de veya türkiye dışında bir türk babadan gelen yahut türkiye’de yerleşmiş bir yabancı babadan türkiye’de dünyaya gelipte memleket içinde oturan ve erginlik yaşına vardığında resmi olarak türk vatandaşlığını isteyen yahut vatandaşlık kanunu gereğince türklüğe kabul olunan herkes türktür.
    türklük sıfatının kaybı kanunda yazılı hallerde olur.

    1961 anayasası'nın 54. maddesi tam olarak şöyledir:

    türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türktür.
    türk babanın veya türk ananın çocuğu türktür. yabancı babadan ve türk anadan olan çocuğun vatandaşlık durumu kanunla düzenlenir.
    vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.
    hiçbir türk, vatana bağlılıkla bağdaşmıyan bir eylemde bulunmadıkça, vatandaşlıktan çıkarılamaz.
    vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz.
  • (bkz: order 66)
  • türkü kürt diye çevirelim lan. kürt olalım hepimiz. sora da pembe panter olalım sora da ahaha lan harbi ben narsist değilim bebeyim sen malsın...ha bu arada evet türk devleti türk ya da pembe panter vatandaşını tanımlamasın ki biz de vergi vermeyelim mesela, bilemesin kimden alacağı var kime vereceği var. süper fikir. hukuka gerek yok diyoruz zati. ben hepimiz.
  • bu madde ilk olarak 1924 anayasası'nda kendine yer bulmuştur, o yüzden şimdiki düşünce algısını değil, o zamankini irdelemek lazım.

    cumhuriyet kurulurken, temel amaç ulus inşası idi. bu nedenle de ülke sınırları içerisinde popülasyonu yüksek azınlık bulunmaması gerekiyordu. türk-yunan nüfus mübadelesiişte bu gereklilik göz önüne alınarak gerçekleştirilmiş ve yaklaşık 1 milyon rum yunanistan'a gönderilmiştir. bir diğer azınlık grup ermeniler ise, zaten birinci dünya savaşından önce anadolu'dan çıkartılmış, kurtuluş savaşı sonrası azınlık olarak geriye sadece kürtler kalmıştır.

    kürtlere kurtuluş savaşı sırasında -yine aynı gereklilik nedeniyle- özerklik verilmesi gündeme gelmiş ama savaşın bitimi ile birlikte bu düşünceden vazgeçilmiştir. buna sebep, muhtemelen bulundukları bölge de nazara alınarak kürt popülasyonunun tolere edilebilir/riske edilebilir bulunmasıdır. ya da koca savaş neticesinde elinde avucunda sadece küçük anadolu kalmış devletin, daha fazla toprak kaybetmesi istenmemiştir. sebep hakkında başka başka binbir türlü varsayımda bulunulabilir.

    doğal olarak, başka bir çözüm arayışına gidilmiş, "türkiye'deki herkese türk denir" ibaresi anayasaya yerleştirilerek, kürt azınlık sisteme dahil edilmeye çalışılmıştır. "kürtler de bu topraklarda yaşasın, onlara da türk deriz, o zaman sorun çıkmaz" diye düşünülmüştür ancak daha başta cumhuriyetin ilk dönemindeki isyanlar bu politikanın iflasını beraberinde getirmiştir.

    aradan geçen 85 yılı aşkın süre sonunda zaten bu maddenin fiili olarak herhangi bir geçerliliği olmamakla birlikte, değiştirilmesi de sembolik olmaktan öteye gitmeyecek, herhangi bir sorunun çözümüne katkıda bulunmayacaktır. hatta tam aksine, zaten artık yavaş yavaş zenofobiye doğru gitmekte olan duygular, daha da artacaktır.
  • her ulus devletin anayasında bir benzeri olan maddedir.

    bir türk gazetecinin ermeni asıllı fransız siyasetçi patrick devedijan ile yaptığı röpotaj.

    size bu konuşmayı aynen aktarıyorum.

    türk gazeteci: siz bir ermeni olarak 1915 olayları konusunda ne düşünüyorsunuz?

    patrick devedijan: ermeni değilim, fransızım

    türk gazeteci: ama siz ermeni kökenlisiniz.

    patrick devedijan: burası ulus devlet ve ben de fransız yurttaşıyım. yani fransızım!

    türk gazeteci: ama siz değilmisiniz türkiye'de kürt,laz,çerkez,süryani denmeli diyen?

    patrick devedijan: o başka..

    türkiye cumhuriyeti de ulus devlettir. hiç kimsenin diğerine göre bir üstünlüğü yoktur.
  • türklük mü türkiye cumhuriyeti vatandaşlığı mı tartışmasına neden olan maddedir.doktrindeki çoğu görüş türk vatandaşlığını esas almaktadır yani türkiye cumhuriyetine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türkiye cumhuriyeti vatandaşıdır.ancak anayasal düzenlemede türkiye cumhuriyeti vatandaşı kavramı değil türklük kavramı kullanılmıştır.bu yüzdendir ki bir çok ırk hayır biz türk değiliz diye çığırtkanlık yapmaktadırlar.bir nevi doğrudur dedikleri ırk olarak türk değillerdir ancak türkiye cumhuriyeti vatandaşıdırlar.türkiye cumhuriyeti vatandaşı olduğunu kabul eden, vatandaşlık görevlerini yerine getiren herkesin de bu ülkede yaşamaya her türk kadar hakkı vardır.
  • varlik vergisi gibi bir uygulama yapmis bir devletin anayasasinin ne yazdiginin onemli olmadigini gosteren maddedir.
  • "ı. türk vatandaşlığı

    türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türktür.

    türk babanın veya türk ananın çocuğu türktür.

    vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.

    hiçbir türk, vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.

    vatandaşlıktan çıkarma ile ilgili karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz."
  • "türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes türk'tür." kısmı inkarcılığın anayasal olarak korunmasına sebep olmaktadır. her tc vatandaşının türk olmadığı malumken böyle bir ibare, ülkedeki türk olmayanlara "burası senin ülken değil eğer türklüğe asimile olmayacaksan" demeye gelir. eşitsizlik nerede diye soranların, eşitsizliğin zihniyette olduğunu anlamaları gerekir.

    vatandaşının kişiliğini oluşturan dokunulmaz alana müdahale ediyor ve ayrımcılık yaparak kendine olan güveni azaltıyor devlet. halbuki devletin amacı varlığını güçlenerek sürdürmekse; vatandaşlarını ayrıştırıp baskı oluşturmak yerine, bireylerin adalet duygularının zedelenmemesi için çaba göstermeli.