şükela:  tümü | bugün
  • krallar padişahlar dönemin bütün doktorları emrinde olmasına rağmen bugün 20 tl'ye alınan ilaçları almadıkları için ölüyordu. sıradan insanlar zaten çok basit hastalıklardan ölüyordu. insan nüfusunun artış grafiğine bakalım:

    https://d33wubrfki0l68.cloudfront.net/…-768x538.png

    ilk antibiyotik 1928 yılında icat edildi ve bundan sonra nüfus artış oranında dramatik bir yükseliş dikkat çekiyor. bebek ölümleri günümüzde sıfıra yakın bir seviyeye düştü. erişkinlerin ömrü de uzadı. antibiyotiklerden sonra en büyük etkiyi cerrahi ve mikrobiyoloji konusundaki diğer gelişmelerin insan nüfusunu etkilediğini görüyoruz. tıp gelişiyor insanlar artık kolay ölmüyor ve nüfus da buna bağlı olarak artıyor. elli türlü hastalıkla boğuşan biri olarak bunun canlı tanıklarından biriyim. hastanelerdeki mükemmel hizmet ve ecza alanındaki gelişmeler olmasa çoktan ölmüştüm ama beni yaşattılar ve yaşatmakla kalmayıp hayata geri döndürdüler.

    bu artışı gıda barınma ve su gibi ekolojik kaynakların yetersizliği dengeleyecek gibi görünüyor. nitekim grafiğin pik yaptığı noktanın ardından artışına eşdeğer bir eğimle düşüşe geçtiğini görüyoruz.
  • maltus teoremi
  • aynı dönemde geliştirilen aşıların da en az antibiyotikler kadar etkisi vardır.
  • bu konuda enteresan bir istatistik bilgisi de şu şekilde. 1800 öncesi insanların %43'ü 5 yaşına gelmeden ölüyordu. şimdi bu oran çok düşük seviyelerde ve hatta böyle bir ölüm olunca skandal oluyor. nasıl ölür diye hayret ediyorlar ama gerçek buydu. hayret edilecek olan nasıl olup da ölmemeleri.
  • patatesin eski dünya'ya taşınmasının nüfusa etkisi ile kafa kafaya yarışacak etki.

    (bkz: patates)
  • doğal seleksüyonu engellemiştir.