şükela:  tümü | bugün
  • 1645 - 1715 fransız şarkiyatçı galland, binbir gece masalları'nın farklı versiyonlarını karşılaştırarak 1704'te fransızcaya çeviren kişi olarak şarkiyatçılık ve çeviri tarihlerinin önemli simalarındandır. hala diğer dillere çeviride kaynak kabul edilen bu metnin geçen sene 300. yılını kutlayan illa ki olmuştur. bu çaba, ola ki çerçeve öykü tekniğini yaymış, edgar allan poe, jorge luis borges, john barth gibi onlarca edebiyatçıyı etkilemiştir. alakalı olarak (bkz: joseph von hammer purgstall) , (bkz: alim şerif onaran)
  • fransız antoine galland "binbir gece masallarını" les milles et une nuit adıyla 1704 yılında fransızcaya çevirir. avrupa masal tarihinde bu kitap önemli bir yere sahiptir.ayrıca 1987 yılında türk tarih kurumu tarafından yayımlanan ve türkçeye nahit sırrı olrik 'in aktardığı istanbul'a ait günlük hatıralar adında kitabı vardır.
  • fransızca olarak binbir gece masallarının, avrupa dilindeki ilk baskısını yapmış olan şahıstır.
    12 ciltten oluşan çeviri, malum eserin arapça olan bir serisinden yapılmıştır.
  • sayesinde; 1672 ve 1673 yıllarında istanbul'da hangi gün kar yağmış, ne zaman şiddetli poyraz esmiş öğrendiğimiz, neredeyse gün gün hava durumu bilgisi veren yazar.

    sabetay sevi'den ıv. mehmed'in alayının detaylı tasvirine kadar renk renk bilgiler için müracaat: antoine galland istanbul'a ait günlük hatıralar çev. nahid sırrı örik
  • antoine galland, 1646 yılında fransa’nın rollot isimli küçük bir kasabasında doğar. sorbonne’da eğitim aldıktan sonra üniversite kütüphanesinde şark yazmaları bölümünde görevlendirilir. 1670 yılında, ıv. mehmed zamanında istanbul’a elçi tayin edilen charles-françois olier de nointel’in katipliğini üstlenir. bir yandan ortodoks ile katolik kiliseleri arasındaki dogmatik çelişkileri araştıran galland, diğer yandan da istanbul'da türkçe, rumca, arapça öğrenir; kralı için yazmalar ve antika eşya satın alır.

    kapitülasyonları görüşmek üzere sultan’ın o esnada bulunduğu edirne’yi ve niyet edilen antlaşmanın imzalanmasından sonra fransız tüccar kolonilerinin bulunduğu osmanlı limanlarını, ege adaları, yunanistan, lübnan ve kudüs’ü gezme fırsatı bulur. galland kudüs’te iken elçilikten ayrılarak bir süre sonra, 1675 yılında, marsilya’ya giden bir gemi ile paris’e döner.

    galland’ın yolu istanbul’a yeni fransız elçisi ile birlikte 1679 yılında tekrar düşer. kasım ayında şehre gelen yazar, 1685’te elçinin vefatına kadar istanbul’da kalır. aynı yıl ikinci bir doğu yolculuğuna çıkar ve 1688 yılında ülkesine geri döner. ölümüne kadar çevirmenlik ve kütüphanecilik yapan galland, 1709 yılında college de france’da arap dili kürsüsüne atanır. galland’ın arapça ve türkçe’den yapmış olduğu çevirileri arasında meşhur binbir gece masalları isimli kitap da vardır

    aslında daha hacimli olan galland günlüklerinin sadece iki tanesi günümüze ulaşır; 1 ocak 1672’den 29 eylül 1673 tarihine kadar istanbul’da bulunduğu sürece tuttuğu kısım ile 1708-1715 arasında paris’te tuttuğu kısım. istanbul’u anlatan kısım journal pendant son sejour â constantinople adıyla charles schefer tarafından 1881'de yayımlanır. türkçeye ise istanbul'a ait günlük hatıralar ismiyle 1949 yılında aktarılır.

    galland’ın günlükleri, istanbul’da yaşayan birçok kitapsever ve şehrin kültür hayatı ile ilgili önemli bilgiler içerir. yazarın istanbul’da satın aldığı türkçe, arapça ve farsça yazma eserler paris’teki kraliyet kütüphanesinin (bugünkü milli kütüphane) doğu dilleri seksiyonun ilk parçalarını oluşturur. galland günlüğünde, istanbul’da duyduğu bütün hikayeler, şehirde yaşayan rum ve levantenlerin âdetleri, bayram ve düğünlerine kadar birçok şeyi ayrıntılarıyla tasvir eder.

    galland, istanbul’a bir sefir katibi olarak geldiği ve hizmetinde bulunduğu efendisinin günlüğünü tutmakla sorumlu olduğu için istanbul’da kaldığı sürece hemen hemen her konuya değinir. şark eserlerine, şarklılara ilgili biri olması günlük metinlerini kuru anlatımdan kurtarır. istanbul’un gündelik hayatına, osmanlı entelektüellerine dair birçok anekdotu da notlarında paylaşır.

    metin bir günlük şeklinde yazıldığı için sistematik bir konu sınıflandırmasından bahsetmemiz imkansız. gün-be-gün, hem kendisinin, hem efendisinin, hem de temsil ettiği ülkenin elçilk kurumunun nelerle karşılaştığını, nelerle uğraştığını kaydeden galland’ın istanbul’una dair bilgileri eğer tasnif etmek istersek bu kronolojik olarak alan metinden seçmemiz gerekir.

    ve ilgililere, el emeğim-göz nurumla tek tek listelediğim, günlüklerde bahsi geçen türk yazmalarının listesi:

    -lûgat-i şahidî (tuhfe-i hüssamî), derviş ibrahim şahidî (satın alındı)
    -sefer-i yusuf paşa (satın alındı)
    -inşâ, anonim (satın alındı)
    -divân-ı azmîzâde efendi
    -acâib ül-mahlûkat/mirâçnâme, anonim (satın alındı)
    -gülistan ile bostan (satın alındı)
    -feth ül-ebvâb (nefesât ül-üns min hezerât il-kuds), abdurhhanman cami
    -divân-ı hâfız, hacı şemsettin hafız
    -şahnâme, firdevsi
    -pendnâme, şeyh feridüddin attar
    -leyla ile mecnun, nizâmi(?)(satın alındı)
    -dâfi ül-gumûm ve râfi ül- humûm, deli birader
    -feriştezade lügati, abdüllatif bin ferişte
    -kitab ül- mansûb,
    -hüsrev ü şirin, nizâmi(?), hatifî(?)
    -divân-ı câmî
    -baytarnâme,
    -tarih-i şikloş ve üstürgon ve o ıston-i belgrad, sinan çavuş
    -rodos’un ve eser içinde zikredilen diğer kalelerin süleyman tarafından fethine dair, ramazan efendi
    -eş-şakayik-ı numaniyye fî ulema id-devlet il- osmaniyye, taşköprülüzade ahmed bin mustafa
    -tezkiret üş-şuarâ, latifi
    -muzaffernâme, hüsrev-i nûşirevan (satın alındı)
    -kitabu es’ar il-esvâk fî eş’ar il-eşvâk, kadi’l-kudat kemaleddin ebu’l fazl muhammed bin el-sarac el-bigaî
    tarih-i mısır, nişancı paşa
    tarih-i hasan bey,
    -tarih-i merhum ve mağfur gazi sultan süleyman, hasab vecihi bey,
    -tacü't-tevarih, hoca saadettin efendi (satın alındı)
    -kıssa-i nazm-ı abdülrezzak
    -divan-ı binai, mevlana binaî
    -bostan-ı hayal, bektaşkulu abdal
    -netayicü’l-fünun, pir alizade molla yahya
    -risale-i gülşen, saruhanlı şeyh ibrahim( gülşeni ), (satın alındı)
    -deşişe fî lûgat il-fürs, muhammed bin mustafa ed-deşîşî
    -nimetullah lûgati, nimetullah b. ahmed er-rumî (satın alındı)
    -mirkat ül-lûgat (satın alındı)
    -kitab-ü bahr-ü maarif, şabanzade mustafa edendi
    -dürret üt-taç li izzet id-dibaç, kutbüddin b. mes’ud şirazî
    -mevlüdül nebi, bursalı molla süleyman
    -el-lûgat ün nevaiyye ve’l-istişhadât ül çagataiyye, ali şir nevai
    -hüsrev ve şirin’in aşkları, yusuf sinan- germiyanî
    -cevâmi’ ül-hikâyat ve levâmi’ ür-rivâyât, cemaleddin mehmed el-avfî (satın alındı)
    -ramazanzade mehmed çelebi tarihi
    -tarih-i ibrahim peçevi
    -tarihü’l-osman, mevlana idris
    -ferc-i ba’deş şiddeh, muhammed bin ömer el-halebî
    -camiüttevarih, divan katibi mehmed bey
    -teshil-i hacı paşa fî’l tıb, hızır bin ali bin el hattab
    -lûgat-i müntehib
    -bahrü’l garaib, mevlana lütfullah halimî
    -sıhahu’l-acem
    -dakaikü’l- hakayik, lûgat, mevlana şemseddin ahmed bin süleyman
    -vasiyetname-i mehmed bin pir ali
    -lûgat-i lâmiî
    -lûgat-, müşkülat-ı şehname,
    -ebu hâris ebu ali ibni sina’nın romantik hikayesi, ziyaeddin seyyit yahya (satın alındı)
  • hezarfen hüseyin’in osmanlı devleti teşkilatı hakkında yazdığı bir eseri 1686 yılında latince harflerle yazan kişi.

    dikkat lütfen! çeviri değil!

    adam arap alfabesiyle yazılmış bir kitabı latin harfleriyle türkçe olarak tam 315 sayfa el yazması eser yazmış.örnek harf devriminden 242 yıl önce!

    kaynak
  • binbir gece masallarının en eskisinin el yazması zaten suriye’de 15. yyda bulunmuştu. galland bu el yazmalarını çevirdi ama çevirdiği elyazmaları eksikti ; öyküler 1001 geceden kısa olduğu için meşhur ali baba, alaaddin ve sinbad hikayelerini kendi eklemiştir, ne talihtir ki, batı’da en bilindik öyküler bu üçü olmuştur.