şükela:  tümü | bugün
  • 1904-1976 yılları arasında yaşamış, alman sosyolog ve filozof. hafif yollu nazidir kendisi.
  • gehlen türkiye'de hatta bir dereceye dek anglofon dünyada tanınmıyor. sahaflardan taratınca 73 yılında tercüme edilmiş "insan" adlı bir kitabı bulunuyor. bu temel kitabı olan man his nature and place in the world'ün çevirisi gibi duruyor, ama çok kısa gibi.

    gehlen o zamanlar almanya'da gündeme gelen biyoloji ve psikoloji ile sosyolojiyi birlikte düşünme akımının bir temsilcisi. bu almanya'daki daha geniş felsefi antropoloji anlayışının bir parçası aslında. felsefi antropoloji aslında çok önemli, çünkü araştırmaya bir şümullülük katıyor. nitekim sosyolojiyi biyoloji ve psikolojiyle birlikte ele almaya çalışan günümüz yaklaşımları bu geniş kapsamlı bakış açısından yoksun. biyososyoloji, biyopsikoloji ya da evrimsel psikoloji gibi adlarla karşımıza çıkan bu araştırmalar çoğu zaman dar kafalılıklarıyla dudak bükmemize neden oluyor.

    alman gelenekleri bu açıdan hakikaten hala insanlığın göz bebeği. bir kere, insanın zihnini ve idrakini yeni ufuklara doğru genişleten muhteşem kavramlar geliştiriyorlar. bunları da oldukça iyi tanımlanmış spesifik empirik veri alanları çerçevesinde temellendiriyorlar. yine de bu kavramlarda, dar empirik kümelenmelerden taşan neredeyse evrensel bir güzellik var. gehlen'in, çağdaşı olan ve felsefi antropoloji ile, her şeyle olduğu gibi tenezzülsüz bir ilişkisi olan heidegger kokan kavramı dünyaya açıklık sözgelimi. o bunu insanın biyopsikolojik donanımı ve dürtüsel yapısı çerçevesinde kullanıyor. gehlen'e göre insanın dürtüsel yapılanması, diğer hayvanların aksine, daha istikrarsız, daha yönelimsiz ve daha dağınık. o bu duruma dürtü-bolluğu gibi bir ad veriyor. bu durum insanı, yine hayvanların aksine, kendisine doğal halinin üzerine çıkacak bir tür çeki düzen vermeye itiyor. insanın asli dürtüsel yapılanması, yönelimsiz çoğulluğu nedeniyle, bir tür dürtüsel plastiklik katıyor ona. böylece o, dürtüsel yapısına çevresiyle ilişkisi dahilinde bir yönelim kazandırmaya çalışıyor. dünyaya açıklık, işte bu çevreyle etkileşim içinde davranışlarına ve dürtülerine bir yön verme halini anlatıyor. insanın, diğer hayvanların aksine dürtüsel belirlenmişlik anlamında sabit bir çevresi yok. o bu yüzden kendi dünyasını kurmaya itiliyor. bu dünyaya sosyal ve kültürel dünya diyoruz....

    gehlen'in temel amacı, güdüler ve dürtülerle yani insan doğası denen şeyle ilişki içinde bir kurumalar teorisi ortaya koymak. ama o, sosyal olanla doğal olan arasında indirgemeci bir programı hedeflemez.