şükela:  tümü | bugün soru sor
  • reisülküttap atıf efendi ünvanıyla daha çok anılan ve bernard lewis'in yüzünden osmanlının batıyı nasıl da anlayamadığının en sakil örneği olarak bilen bilmeyen herkes tarafından aşağılanan şahıstır.

    bernar lewis, modern türkiye'nin doğuşu isimli eserinde tarih-i cevdet'in vı. cildinin 294-301. sayfalarında özetlenen ifadelere atfen atıf efendi'nin cehaletini, voltaire ve rousseau'dan fitneci kafirler diye bahsettiğini söylemiştir. atıf efendi'nin, fransa'nın mısır'ı işgalini de saraya bildirememesi üzerine, ııı. selim'in ona 'ne salak adammış' dediği de söylenir. fakat atıf efendi'nin bir çok metinde ikincil kaynaklara atıfla alıntılanan ııı. selim'e sunduğu 'muvazene-i politike' (ismi bile değişmekte bazı kaynaklarda, muvazene-i siyasiye vs gibi) isimli eser latinize edilmediği gibi, osmanlıcasını doğrudan kullanan bir metine de bir kaç saatlik araştırmamda rastlayamadım. (yeteri kadar araştırmadığımı söyledim. ona göre). ama bir çok metnin atıf efendi'nin eserini görmeden ikincil hatta üçüncül, hatta işkembe-i kübradan, kulaktan doyma alıntıladığını ifade etmem gerekir.
  • sultan selim-i salis han tarafından fransız ihtilalini tetkik etmesi için vazifelendirilen reisü'l küttab. hem sultan abdülhamid-i evvel, hem sultan selim-i salis devrinde hizmetlerde bulunmuş, 1798'de reisü'l küttab mertebesine ulaşmıştır. muvazene-yi siyasiye isminde bir layihası mevcut. 1806 senesinde, maalesef evinin yanması sebebiyle sefalet içinde vefat etmiştir.

    (bkz: fransız ihtilali/@kircheherly)
  • fransız devrimi sonrasında avrupadaki durum hakkında 3. selim tarafından kendisinden istenen muhtıraraya atıf efendi sunduğu metin özetle şöyledir:

    "burada voltaire,rousseau adlı zındıklar ve onlardan beter ukalalar, peygamberlere sövmek, büyükleri zem etmek, bütün dinleri kaldırmak, cumhuriyet ve eşitliği ima etmekten ibaret birtakım kışkırtıcı düşünceler yaymışlardır. aslında fitne fesattan başka bir şey olmayan bu düşünceler -frengi hastalığı gibi- halkın beynine işlemiştir. işin garip yanı, halk da rağbet etmektedir bu tür düşüncelere. işte, bunların etkisinde kalanlar, birkaç yıl önce, bir fitne ve fesat ateşi tutuşturup çevreye yaymışlar, allah korkusunu kaldırıp ar ve namusu mahvetmişler, fransa halkını vahşi hayvan kıyafetine sokmaya çalışmışlar, bununla da yetinmeyip her yerde kafadarlar sağlayarak insan hakları dedikleri isyan bildirimlerini yabancı dillere çevirip, milletleri hükümdarları aleyhine kışkırtmışlardır."

    kaynak: cevdet paşa tarihinden seçmeler cilt 1, istanbul, 1973, s.464-466