şükela:  tümü | bugün
  • aziz giovanni baptisteri olarak türkçeleştirebileceğimiz, floransa'da bulunan vaftizhanedir. 1059 ve 1128 yılları arasında yapılmıştır. temellerinde mars tansırısına adanmış antik bir roman tapınağı bulunduğu söylenir. lorenzo ghiberti tarafından yapılan rölyef heykelli bronz kapılarıyla meşhurdur. bu kapılar, michelangelo tarafından onların güzelliğinden dolayı ve rönesansın başlangıcı olarak söylendiğinden "the gates of paradise" ("cennetin kapıları") olarak isimlendirildi.

    italyan şair, dante alighieri, pek çok sanatçı, rönesans liderleri ve medici ailesini içeren kişiler burada vaftiz edildiler
  • floransa katedral kompleksinin bir devamı olan vaftizhanedir. kuzeyde, güneyde ve doğuda olmak üzere 3 kapısı vardır. zaten buranın en önemli özelliği de bu kapılardır.

    güney kapısı: güney kapısı ahşap ve bu kapının bronz döküm yapılması için 14. yüzyılda andrea pisano’ya sipariş verilir. pisano tarafından bir takım kabartmalar yerleştirilir. bu kabartmalarda vaftizci yahya’nın yaşam öyküsü dile getiriliyor. kapı ortalama 39 x 39 santimlik panolara bölünmüştür. en altta 4 panoda alegorik kadın figürleri yer alır. bunlarda bir hıristiyan din adamının sahip olması gereken erdemler yer almaktadır. panolarda bulunan komposizyonlar yonca formu ile çerçeve altına alınmış. aynı zamanda bu yonca formlarında gotik etki bulunmaktadır.

    kapının ebatları ortalama olarak 6,5 x 4 metre. kapının ana kenarlarında bitkisel süslemeler mevcut. kapının meseni ise o dönemdeki kumaş tacirleri loncasıdır. pisano burada 6 sene çalışmış. pisano’nun seçilmesinin nedeni ise bronz dökümde usta olmasıdır.

    vaftizci yahya’nın doğumu: vaftizci yahya’nın doğumu isa’nın doğumuna çok benzer. ilk bakışta bunu karıştırabilirdik ancak kayıtlarda bu kapının tamamen vaftizci yahya’nın hayatına adandığı biliniyor. ilk vaftizi yapan, isa’yı vaftiz eden vaftizci yahya olduğu için güney kapı tamamen onun yaşamına ayrılmış durumdadır.

    anne doğum yapmış ve yatakta uzanmıştır. arkasında yardımcıları ona hizmet etmektedirler. en önde de vaftizci yahya’nın banyosu yapılmaktadır. çerçevedeki sivri hatlar gotik etkiyi çağrıştırır. meryem’in yatağına bakıldığında perspektif aslında yoktur. yatak bu kadar düz gözükmez daha yatay, derine doğru itilmiş olması gerekir. ancak ortaçağ resminin genel özelliği burada da karşımıza çıkar. yatak olduğu anlaşılması için vaftizci yahya’nın annesi sanki yukardan bakıyormuş gibi yerleştirilmiştir. bunun yanı sıra figürler hacimlidir. hiyerarşi söz konusu değildir. ölçü ve oran bulunmaktadır.

    isa’nın vaftiz edilmesi: isa ortadadır. sağ tarafta vaftizci yahya bulunmaktadır. isa’nın nehirde vaftiz olduğunu, suyun içinde olduğunu göstermek için sanki şeffaf bir kabın içine girmiş gibidir. bu da gotik bir etki. normalde suyun bu şekilde ele alınmaması gerekir. arka plandaki ağaçlar gerçek mekâna gönderme yapmaktadır. figürlerin ayakları yere basmakta ve figürler hacimlidir. derinlikle ilgisini almak mümkündür ancak ağaçları atarsak arka plan boşluktadır. bu nedenle o izlenim biraz zayıflamaktadır. hareketlilik vardır. bu panoların etrafındaki bordürlerinde geometrik ya da stilize edilmiş çiçek formlu kabartmalar yer alır. kenarlarda ya aslan başı ya da insan figürlerine yer verilmiştir. bu kişiler isa’nın tevrat’ta geçen atalarıyla ilgili kişilerdir. vaftizci yahya’nın elinin üzerinde kutsal ruhu temsil eden güvercin yer alır.

    vaftizci yahya’nın lahte koyulması: isa’nın lahte koyulmasına benzer. arkadaki kemerler kiliseye göndermedir. kemerlerin bu kadar sivri ele alınması gotik mimari etkisidir. burada lahit ve üstündeki figür doğum sahnesinden daha çok perspektif kurallarına uyar.

    kuzey kapısı: 15. yüzyılda floransa kent meclisi toplanır ve vaftizhanenin diğer kapısı için kararlar alınır. önce kuzey kapısı yaptırılır. bu kapı için bir yarışma düzenleniyor. bu yarışmada sona iki kişi kalır. bunlardan biri brunelleschi diğeri ise ghiberti’dir. ikisi de güney kapısı ile uyumlu olsun diye komposizyonlarını yonca formu içine almışlardır. yarışmada ghiberti seçiliyor. çünkü onun panosu brunelleschi’nin hazırladığından 7 kilo daha hafiftir. kapının dış bordüründe bitkisel motifler var. kapıyı 22 senede bitiriliyor. kuyumculuktan gelmiş olması metali işleme yeteneğine sahip olduğunu da bize gösterir. bu kapı ise isa'nın yaşam öyküsüne ayrılmıştır.

    müjde: sağ tarafta antik dönem mimarisini çağrıştıran yapının içinde “s” kıvrımıyla meryem durmaktadır. karşısındaki melek uçuyormuş, ayakları yeni yere basmış gibi ele alınmıştır. meleğin üstünde bir güvercin ve yaşlı erkek* figürü yer almaktadır. çerçevelerde bitkisel bezemeler ve köşelerde büst şeklinde figürler bulunmaktadır.

    doğu kapısı: diğer kapı çok beğenildiği için doğu kapısı da aynı mesen tarafından yapılması için ghiberti’ye verilir. ghiberti burada 3 yıl çalışır. michelangelo bu kapı için “cennetin kapısı” tabirini kullanmıştır. 10 panoya bölünmüştür. farkı panoların daha az olması ve yonca çerçeve içine alınmamış olmalarıdır. konuları tevrat’tan alınmış peygamberlerle ilgili bölümlerdir. 10 kabartmada 100’den fazla figür vardır. aşağıdan yukarı şekilde konuları şu şekildedir:

    1. âdem ve havva’nın yaşamı
    2. nuh’un yaşamı
    3. yakup’un yaşamı
    4. musa’nın yaşamı
    5. davut’un yaşamı
    6. habil ve kabil’in yaşamı
    7. ibrahim’in yaşamı
    8. yusuf’un yaşamı
    9. israillerin ürdün’ü geçmesi
    10. saba melikesi ve süleyman

    nuhun yaşamı: zaman birliği yoktur. ön plana geldikçe figürler daha hacimli olmaya başlar. sanki bağımsız heykelmiş ancak zemine yerleştirilmiş gibi görünür. arka plana gidildikçe aşama aşama alçak kabartma görünür. sol tarafta nuh’un sarhoş olması ve çıplak olarak çocukları tarafından görülmesi işlenmiştir. sağ tarafta da nuh’un oğlunu lanetlemesi görülür.

    saba melikesi ve süleyman: piero della francesca’nın kutsal haçın öyküsü çalışmasının kabartma halidir. arkadaki mimari perspektif, simetri ve derinlik içerir. aynı zamanda bu mimari tipik bir rönesans mimarisidir. figürler tek bir bakış açısıyla değil birçok bakış açısıyla ele alınmıştır. buradaki figürler çokluktan doğan bir uyumla ele alınmıştır. merkezdeki iki figür daha statiktir. onları dinleyen figürler daha hareketli ele alınmıştır.