şükela:  tümü | bugün
  • yezid'in babası anlamına gelen tamlamanın biraz kesilmiş hali... tam hali hitap ederken "eba yezid", sadece söylerken de "ebu yezid"dir.yıldırım bayezid ve bayezid-i bistami gibi iki büyük isimde meşhurdur. halk arasında beyazıt ya da beyazit gibi kullanımları mevcuttur. ancak bu hatarlı kullanım yüzünden bir gün çok kültürlü geçinen bir profesörle olan söyleşimizde bana şöyle demiştir:

    "neymiş efendim, osmanlı sultanları türklüğü dışlamış, hep kendilerine arap ve fars isimleri vermişlermiş. yanlıştır mesela yıldırım beyazıt'ı ele alalım. beyazıt ne demek? "beyaz it" demek. bu da türklüğün temelindeki kurda işaret eder...."

    tabii ki iş bu prof amcamızın söylediği gibi değil. tarihteki ilk bayezid, bayezid-i bistamidir. kendisi vahdet-i vücud görüşünü benimseyen ve aynı zamanda nakşibendi silsilesinde de ismi geçen büyük bir mutasavvıftır. sonraki senelerde vahdet-i vücud anlayışını sistemleştiren muhyiddin-i arabi gibi mutasavvıflar sayesinde ileri düzey bir akılla ancak anlaşılabilmesi ve elitist bir tavra sahip olması nedeniyle sarayda ekberiyye tarikatı çok yaygınlaşmış, bu anlayışın kurucularından biri olan ve islam tarihinin ilk köşe taşlarından olan bayezid'in ismi murad hüdavendigar tarafından oğlu yıldırım'a verilmiştir. dava budur.
  • lanetlenen bir isim nasıl padişah ismi olur? şeklinde kafamı kurcalayan isim.

    eba yezid, yezid'in babası, yani muaviye, yani hz. ali'yi cami'de öldürten(azmettirici) kişi...

    peex mesaj attı: yezid, zulmeden acımasız anlamına gelirken, "ba" eki orada olumsuzluk anlamı katarak şefkatli gibi bir anlam içeriyormuş

    bi arkadaş da mesaj atıp şöyle demiş; insanlığa yaptığı bir sürü kötülük var ama aliyi öldürme emrini veren muaviye değildi. daha doğrusu alinin öldüğü suikastin planlayıcısı o değildi. aliyle doğrudan savaştı, belki savaş meydanında belki sonrasında öldürmek de istemiştir. ama alinin ölümünü gerçekleştiren muaviye veya muaviyenin yandaşları değildi. hatta muaviyeye karşı sonuna kadar savaşılması yanlılarıydı.

    yeni bir mesaj: ba eki olumsuzluk eki katar diye bir şey yok hocam. (eba ya da ebu) ön eki arap toplumunda erkeklere ilk oğluna nispet edilerek seslenme geleneğindendir. ebubekir gibi mesela hz. muhammed'e ab el kasım (kasım'ın babası) derlerdi. ikincisi hz. ali'yi elbette muaviye öldürtmedi. hariciler denilen itikadi bir fırka hz ali'nin de muaviye'nin de kafir olduğunu iddia ederek iki zümreye de savaş açtı.

    yeni bir mesaj daha: olumsuzluk eki olan be- öneki farsçaya aittir ve uzun vokalle yani elifle yazılmaz. bâyezid'in arap harfleriyle yazılışında elif vardır. bu da demektir ki orada olumsuzluk eki yok.
  • kanuni sultan süleyman' ın şehzadelerinden biridir.
    sultan ıı. selim ile girdiği taht kavgası sonucunda ( sultan süleyman' ın sağlığından selim ve bayezid taht kavgasına girişmişlerdir ) selim tarafından boğdurulmuştur.

    tema :
    (bkz: osmanlı şehzadeleri)
  • bugün öğrendim ki bu isim hakkında iki genel köken iddiası varmış. daha önce yazılmış fakat tekrar edelim, biri arapça ebu yezid yani yezid'in babası, diğeri ise farsça ön takısı ile bi yezid yani yezid olmayan.

    bugüne kadar hep ebu yezid olarak kabul etmiş biri olarak meraklandım. "yezid olmayan" şeklinde arama yaptım. bu başlıkta olduğu gibi kanaati bu yönde olanlar varmış. yezid'in babası anlamında kullanıldığı iddiası daha yaygın olsa da bu onun doğru olduğu anlamına gelmiyor. işte bu girdi, bu hale adanmıştır.

    konmuşsa, neden ebu yezid konmuş olabilir? yezid'in babası muaviye hem sultan hem halife olan ilk kişiydi. iki erkin birleşimiydi. buraya gönderme yapılmış olması mümkün. isimlere o zaman çok daha büyük anlamlar yüklendiği gerçeği var. benim bildiklerim arasında istanbul'u feth edecek kişinin peygamber ismi taşıyacağı rivayeti var mesela. araplar'ın ikinci kuşatmasındaki motivasyonlarından biri olduğu söylenir.

    peki muaviye'nin, ali'ye ettiklerine rağmen neden ebu yezid -konduysa- konmuştur? ölmeye, öldürmeye bugünkü bakış açısıyla bakmamak lazım. osmanlı'da bayezid isimli şehzadelerden ikisi padişah olmuş. birisi birinci murat'ın oğlu yıldırım birinci bayezid, diğeri ise fatih mehmet'in oğlu ikinci bayezid. birinci murat osmanlı'da kardeşlerini öldürten ilk padişahtır. hatta oğlunu* da öldürten ilk padişahtır. fatih mehmet ise kundaktaki 8 aylık kardeşini öldürtmüştür, fatih kanunnamesi'ndeki ibare hepimizin malumu. öyleyse kim kimi öldürmüş bunları geçerek, muaviye ismine yani iki erkin birleşimine göz kırpılmış olması ve hem sultan hem halifeyi çağrıştıran bir isim konmuş olması muhtemel. hatırlayalım o dönemde isimler sadece isim değil. dönemin abbasi halifesi'nin ise siyasi bir güç olmadığı, memlükler himayesinde ruhani bir lider olduğu gerçeği de var. (konudan bağımsız bence bu daha güzel bir sistem) ve her geçen gün iran'daki şii safeviler daha da yükseliyor o dönemde.

    peki bi yezid yani yezid olmayan anlamında konduysa niye konmuştur? osmanlılar'da yezid isminin hakaret olarak kullanıldığı da vaki. siyasal sünnileşmenin ağır basması yavuz'un icraatlarından sonra oluyor. hatta o döneme kadar padişah olamasalar bile altay köklerine dayanan hanedan adları görüyoruz. aydoğdu, savcı, oğuz, ertuğrul* gibi. fakat aşıkpaşazade tarihi'nden öğrenilen çelebi mehmet dönemi öncesine kesin ve beylik yorumlar yapmak güç. yine de kelime değişimleri ve her kültürün sözcükleri kendi zamanına ve ekinine göre yorumlaması da bu durumun ucunu açıkta bırakıyor.

    kültür önemli dedik fakat kültür sabit bir şey değildir. bayezid ismi bi-yezid niyetiyle konmuş olsun diyelim. siyasal sünnileşmeden sonra acaba bu isim nasıl anılmıştır? sonuçta osmanlı dönemi en az 7 asırlık bir süreç, öyle ki türk kelimesinin de hakaret olarak kullanıldığı dönem var. bir kültürün yücelttiği ismi diğer kültür yerebiliyor ve kültürler daima değişiyor. hatun kelimesinin her geçen gün daha da fazla argoya kayması bu duruma iyi bir örnek. daha bir asır önce soyluluk unvanı olan bir sözcükten bahsediyoruz. ve ilginçtir bu durum kazakça'da da böyle.

    kısaca kültür değişken bir şey. ismi herkes istediği yere çekebilir. en iyisi 1. murat veya fatih mehmet'e sormak olurdu herhalde. son olarak öntakılar hakkında bilgi geçelim:

    farsça -bi: olumsuzluk eki; biçare, bihaber vs.
    farsça -be: bir şeye sahip olma; benam, bavekar vs.
    arapça -bi: ile, olarak; bilcümle, bizzat vs.
    arapça ebu: baba kelimesinin (eb) takı almış halidir; arap kültüründe yeri büyüktür; ebu turab, ebu leheb.
    ek bilgi: yezidiler'in ismi ise farsça tanrı demek olan ized kökenine dayanıyor.

    ekleme: bir de arapça yezid kelimesinin bir şahsa gönderme yapmadan kendi başına anlamlı olması durumu var.

    not: #22966403 nolu girdim için attığı mesaj ile fikir alışverişinde bulunduğum, burada yazanların en az yarısında emeği olan simo hayha'ya teşekkürler.
  • 15 şubat 2014 tarihli tarihin arka odası programında ilber ortaylı'nın söylediğine göre ebu yezid'in kısaltılmışıdır.
  • ebû yezid (yezit'in babası) demek değildir.

    bî-yezid veya bey-yezid tamlamasından dönüşerek bayezid ya da beyazıt olmuştur.

    bu haliyle yezid olmayan demektir.

    bî namaz ya da beynamaz gibi.

    milletçe yezid ile ya da onun babası muaviye ile işimiz olmadığının bunlardan teberra ettiğimizin bir kanıtıdır bu isim.

    yezit'in ya da babasının ve onların yaptıklarının ehli sünnet ile bir alakası da yoktur.
  • birinci ahmet' in şehzadelerinden biridir.

    saray içi cinayetlere kurban gitmişt , dördüncü murat tarafından boğdurtulmuştur.

    tema :
    (bkz: osmanlı şehzadeleri)
  • sultan ibrahim' in oğullarından biridir.
    sultan ibrahim' in sağlığında ölmüştür.

    tema :
    (bkz: osmanlı şehzadeleri)
  • tüm entrylerini sarhoşken girdiğine kanaat getirdiğim yazar. (bkz: #19041576)
  • - iki türlü de kullanılabilir aslında ama şuna dikkat çekmek isterim ki;

    - türkiyede muaviye ismi kullanılmaz. bunun sebebi ehli sünnet'in muaviye'yi kabul etmemesiyle alakası yoktur. aksine çoğu ehli sünnet mezhebine bağlı fıkıhçılar kendisini sahabi sayarlar ama yezid'i makbul biri olarak görmezler.

    - bizim hikayemiz biraz daha dinde farsi kökenin etkisinden gelmektedir. yani sünniliğimiz bile aslında biraz şia düsturuyla sarılıdır. o yüzden çoğu radikal sünni bile çocuğunun ismini muaviye koymaz bu memlekette.(sevmesine rağmen)

    - ama arabistan'da muaviye ismi çokça kullanılan bir isimdir. aynı şekilde yezid ismi de kullanılır.

    - ben açıkçası farsi dilinden geldiğini zannetmiyorum çünkü farsça'da yezid'in tekil başına kendi anlamıda var. yani olumsuzluk ekiyle birlikte ''yezid olmayan'' tanımı biraz sıkıntılı kaçıyor burada.

    - bayezid ismi daha çok ebu yezid, ebayezid yani yezid'in babası anlamına geldiğini düşünmekteyim bende. direk muaviye ismi yerine verilmiş olabilitesi yüksek.

    - yani arapçada böyle isimler bolcana kullanılır. bir mecliste hz. ali ismi zikredilirken aynı vakit ebu hasan ismide kullanılmaktaydı. (yani hasanın babası)

    -