şükela:  tümü | bugün
  • beng u bade'den..
    mey eydur ben nebirei tâkim
    beng eydur sen pelit ben pâkim
    mey eydur: ben çırağı encümenim
    beng eydur: riski sebze/ çimenim

    yine beng u bade'de fuzuli ünlü kişilerin esrar kullandığından söz ederek şöyle demekteydi:

    basrada bir müridi ruşendil
    benge olmuştu ruzuşeb mail

    tahir ongun, beng u bade'nin anlamını söyle dile getirmiştir:
    hayalî bir savaş bengübadesi
    kaçar dayanmaz şiddeti harbe

    fuzuli bu manzum ile
    zaferi badeye vermekte çünkü

    kısıktır orada esrarın sesi
    şarabın eline geçer galebe
    göstermiş cemile şah ismail'e
    şah* şarap içerdi - beyazıt bengi.
  • (bkz: afyon)
  • azeri coğrafyasında yaşamış fuzuli'nin şah ismail'i beyazıt'a yeğlediği mesnevisi. bence ilginç olansa şah ismail'i şarap, beyazıt'ı ise esrar olarak sembolize etmesi ve şarabı yeğlemesi.
  • divan şiirinde "kuru sulu karıştırıp içmek"manasına gelir.
  • bâde narsistik kişilik bozukluğu hastasıdır. çok içince sapıtmakta ve kişiliğinin bu yönü iyice açığa çıkmaktadır. bir gece yine esir aldığı arak, boza ve nebiz adlı dostları ile içki içerken kendisi hakkındaki düşüncelerini anlatmaya başlar. saki bunun üzerine, başka bir mecliste kendini öven, herkesten üstün olduğunu savunan beng* isminde birini gördüğünü söyler. bâde kızar ve boza’yı beng’e elçi olarak gönderir. bu arada beng de berş, afyon ve macun adındaki arkadaşlarıyla eğlenmektedir. elçi olarak gelen boza, mayası bozuk olduğundan bâde'ye ihanet edip beng’in hizmetine girer. bâde, boza’nın ihanetini ve beng’in kendisine meydan okuduğunu öğrenince kızar ve savaşmaya karar verir. nukl ve kuş üzümü boşuna kan dökülmesin diye araya girerler fakat fayda vermez. bâde, beng’in ordusunu perişan eder ve beng ve arkadaşlarını esir alır. beng bir fırsattan yararlanarak bâde’nin yanından kaçıp kurtulur. o zamandan beri beng, bâde’nin korkusundan korka korka ve gizlice dolaşır. bâde’nin bulunduğu yerlere yaklaşamaz.
  • alegorik birer simge olarak afyon ve içki. beng ü bâde adıyla yazılan yapıtlarda tekke dervişlerinin kullandığı esrarın uyuşturucu-mistik özelliğine karşılık içkinin verdiği coşku karşılaştırılmış; içkinin üstünlüğü savunulmuştur. fuzulî'nin tahminen 1510-1514 arasında yazdığı ve şah ismail'e sunulan beng ü bâde mesnevisinde beng (afyon) ile ıı. bayezid'i, bâde ile de şah ismail'i, adlarını vermeksizin karşılaştırmıştır. fuzulî'nin mesnevisinde bu iki keyif verici madde temel özellikleriyle sembolize edilmiş ve iki hükümdarın bireysel ve siyasi kimliklerini tanımlamak için kullanılmıştır. beng, kuru, olgun, içedönük özellikleriyle aklı temsil eder. simgesel çiçeği osmanlı sarayının ve divan edebiyatının resmi çiçeği güldür. beng aynı zamanda merkezi olanı, imparatorluğu simgeler. bâde ise yaş, taze, dışadönük, fevri ve dinamiktir, aşkı temsil eder. ikisinin de iyi ve kötü yanları vurgulanmakla birlikte eserde olumlanan bâde, dolayısıyla şah ismail'dir.
    ---
    (alıntı: rakı ansiklopedisi)
  • fuzûlî tarafından şah ismail'e ithaf edilen türkçe mesnevidir. 444 beyitten oluşur. eserin başında şair şah ismail'i över. fuzûlî'nin ilk eserlerindendir. bağdat ve çevresi safevî idaresine geçtikten sonra yazmıştır. o sıra yaklaşık 30'lu yaşlarındadır.

    eserin konusu şarap ile esrar arasındaki hayal mahsulü bir münazaradır. fuzûlî bu eserinde tevhid, münacaat ve na'tten sonra ali'yi, sonra da şah ismail'i över. tahtın şah ismail'den başkasına haram olduğunu, zamanın cemşid'i olduğunu ve padişahlar kafasından kadeh yaptırdığını söyler.

    rakı, boza ve hurma şarabı olan nebiz de münazaraya katılır. bade ile beng'in savaşması sonrasında, bade savaşı kazanır. fuzûlî'in bu eserindeki bade ile şah ismail'i, beng olarak da ıı. bayezid'i kasdettiği tahir olgun tarafından ileri sürülmüştür. tahir olgun; (fuzûlî'ye dair, istanbul 1936) eserinde şah ismail ile ıı. bayezid arasındaki rekabette şah ismail'i üstün getirerek, şah ismail'e iltifat etmek gayesinde olduğunu ileri sürmüştür.
  • esrar ve şarap ın dansı. (bkz: ıı. bayezid) & (bkz: şah ismail)
    alegori nin en güzel örneklerinden.
  • divan edebiyatı motiflerini sıklıkla kullanılarak esrarı beyazid'e, şarabı şah ismail'e betimlediği fuzûli'nin alegorik eseri.
  • çok alıngan bir yazar arkadaştır kendisi.