şükela:  tümü | bugün
  • oliver hart ile birlikte sözleşme teorisine yaptıkları katkılardan dolayı 2016 nobel ekonomi ödülü'ne layık görülen finlandiyalı ekonomist. 1949 helsinki doğumlu olan holmstorm, massachusets teknoloji enstitüsü'nde (mıt) çalışıyor.
  • sözleşme teorisine spesifik olarak principal-agent problem* üzerinden yaptığı çalışmalarla katkı sağlayarak 2016'da nobel iktisat ödülünün sahibi olmuştur. peki nedir bu principal-agent problem? bir şirket düşünün sahibi sıfırdan gelmiş, azmi ve kararlılığıyla şirketi büyüten. ancak şirket büyüdükçe şirketi yönetmekte sıkıntılar yaşıyor kurucu patron, ilk önce iş yükünü hafifletmek için alt yönetim kuruluna yöneticiler işe alıyor. ama esas problem sıfırdan yüze gelmeyi iyi bilen patron, yüzden sonrasını bilmiyor ve bu alanı yönetmekte sıkıntı çekiyor. başarısızlığa uğrarsa kaybedeceği para da kendi parası olduğu için, korkuyor yönetimi "işi bilenlere" devretme kararı alıyor. yani profesyonel yöneticiler devreye giriyor artık...

    ama burada bir problem var, profesyonel yönetici kurumsal şirketi yönetme konusunda daha çok bilgi, tecrübe ve çevreye sahip olmakla beraber şirketin sahibi değil, dolayısıyla yönetim sırasında kendi çıkarlarını şirket çıkarlarının önüne çıkaracak muhakkak. şirket için iyi olmasa bile kendisine tahsis edilen bir şirket jeti alacak. yeri gelecek çok karlı olmayan bir başka şirketi devralacak ki gücü artsın, şanı yürüsün. bunun dışında işleri yürüttüğü için mevcut işleyişe dair daha fazla bilgiye sahip olacak, dolayısıyla burada bir bilgi asimetrisi oluşacak profesyonel yönetici de bu açığı kullanacak. işte profesyonel yöneticinin şirketten daha ziyade kendi hayrına çalışması problemidir principal-agent problem. bengt holmstrom ise bu problemin çözümüne kafa yormuştur. peki neler yapılabilir/yapılıyor bu problemi çözmek için? ilk akla gelen çözüm profesyonel yöneticiyi şirkete ortak etmek, böylelikle yöneticinin çıkarları da şirket çıkarlarıyla uyuşacak buna bağlı olarak çıkar çatışması minimize edilecektir. bunun da türlü türlü çeşitleri ve formülleri vardır... ayrıca daha farklı çözümleri de mevcuttur. ancak bu çözümlerin hiçbirisi bu problemi tamamıyla çözemez, yalnızca problemden oluşan maliyeti mümkün olduğunca minimum düzeye indirebilir.
  • buyuk sirketlerde, sirf kagit uzerinde departmani daha buyuk gozuksun diye isi olmayan calisanlarin rotasyonuna izin vermeyen, onlara bos oturma karsiligi maas veren yonetici gibi ucuk ornekleri duyduktan sonra, benim icin cozulemeyecek olan principal-agent problemini tanimlamis ekonomist.