1. göktürk hükümdarı bilge kağan'a ait olup 734'de ölümüyle beraber gömülen değerli eşyalar.

    1890'lardan beri pek çok batılı arkeolog ve kaçak define avcısi yaklaşik 110 yıldır bu hazinenin peşinde olmasına, hatta amerikalı araştırmacıların bulabilmek için uydu desteği dahi almalarına rağmen bu hazineyi bulmak tika tarafından yürütülen kazı çalışmaları çerçevesinde kazılarını sürdüren kıymetli türk ve moğol arkeolog ve tarihçilere nasip olmuştur.

    31 temmuz 2001 günü, moğolistan'da, orkun havzasında (ulan bator'a 400 km mesafede) bilge kağan külliyesi'nde yaklaşık 2 yıldır süren kazı çalışmalarını sürdüren ekip o gün bilge kağan'a ait bu özel eşyalara ulaşmıştır. değerli eşyalar yaklaşık 4500 parçadan ibaret altın ve gümüş değerli eşyalardan ibarettir.

    işin üzücü yanı bu büyük başarı ne hazinenin ortaya çıkarıldığı zaman, ne de sonrasında hak ettiği heyecan ve ilgiyi uyandıramamıştır.
  2. neden bu hazine bulundugunda heyecan yasanmamis, buyuk ilgi olmamistir?

    basit nedenler yatiyor altinda: oncelikle bilge kagan, tarihsel anlamda cok onemli bir kisilik degildir. ne bir iskender'dir, ne de bir kleopatra. ya da tum dunyanin bildigi efsanevi truva kentinin krali da degildir.

    yine, bilge kagan cok eski bir tarihte yasamamistir. bulunan hazine "görece" yenidir. bir arkeolog icin 734 yilinda ölen birinin hazinesi ile, m.ö 734 yilinda öleninki asla bir olamaz. hatta maddi deger olarak aralarinda 1000 yil bulunan 2 altin esyayi yan yana koyarsaniz, yeni olan en az 10 kat daha ucuzdur.

    bakin mesela, eminönü'nde "yeni cami" diye bir cami var; 200 yillik. muhtesem bir eser, olaganustu bir mimari yapi. ama asla 400 yillik sultanahmet camii, ya da 500 yillik suleymaniye kadar önemli degil. hatta ayasofya yaninda, en az onun kadar muhtesem olmalarina ragmen, tarihi deger olarak sultanahmet ve suleymaniye'nin esamesi okunmaz.

    oysa bugun, aksaray'daki pertevniyal valide sultan camii abd'de yapilmis olsaydi, koskoca amerikanin en degerli ve gosterisli tarihi yapisi kabul edilirdi. insanlar akin akin ziyarete giderlerdi. cunku sadece 100 yillik da olsa, boyle degerleri olmayanlar icin cok degerlidir.

    neyse iste. bilgi kagan hazinesi, gec dönemde yasamis normal bir imparatorun, maddi degeri yuksek altinlaridir. dünya üzerindeki anlami budur bunun. asla schliemann'in buldugu truva hazineleri kadar ses getiremez, ilgi ve hayranlik uyandiramaz. bu, mumkun degildir.
  3. sanıyorum önemi yeniliği(?) ile açıklanamayacak hazinedir.

    öncelikle bu hazinenin önemi onun sahibinden, bilge kağan'dan gelmekte ki, kendisi asya tarihi ve özellikle de türk tarihi açısından son derece önemli bir tarihi kişiliktir. kendisinin önemini illaki büyük iskender'le, kleopatra veya attila ile karşılaştırmak gerekmiyor.

    bunun haricinde 734 tarihi elbette geçmişleri milattan önceye kadar giden buluntulara göre çok yeni bir tarihdir. ama yine de 1300 yıllık bir geçmiş de yabana atılmamalı. özellikle günümüzde tarihi kişiliklere ait böyle hazinelerin de artık pek çıkmadığını göz önüne alırsak.

    bir de bu hazinelerin türk tarihi için ayrı bir önemi var. göktürkler'den kalma pek az buluntu, tarihi eser var elimizde. mesela bu hazinenin bulunduğu bilge kağan külliyesi daha 840'da kırgız isyanı sonrası kırgızlar tarafından yağmalanmış. bu eserlerin bugüne kadar gelebilmesi bile çok büyük bir şans.

    ayrıca şahsen bu hazinenin ortaya çıkmasında "truva hazineleri'nin bulunması gibi büyük bir sansayon da beklemiyordum. fakat bu konu insanların böyle bir hazinenin ortaya çıkmasından haberdar olabilecekleri kadar bile gündeme gelmedi. yanlış hatırlamıyorsam o günlerdeki memleketimizin en büyük meselesi bbg evindeki sorunlardı.

    kısacası bu keşfin hak ettiği ilgiyi uyandıramamasının sebebini eserlerin nisbeten yeni olmasında değil, basının ilgisizliği ve halkın duyarsızlığında görüyorum.

    ...............................................................

    bu arada yeni madde girmek yerine bu hazinenin bulunması ile ilgili o dönemde çıkan bazı haberleri yine bu maddede verelim:

    http://arsiv.sabah.com.tr/2001/08/15/g07.html

    http://webarsiv.hurriyet.com.tr/…01/08/14/15791.asp

    http://www.aksam.com.tr/…/08/14/guncel/guncel1.html

    http://www.yenisafak.com.tr/…001/agustos/15/h2.html

bilge kağan'ın hazinesi hakkında bilgi verin