şükela:  tümü | bugün soru sor
  • son dönemde sözlükte sürekli kitap okumanın faydasını sorgulayan başlıklar açılıyor ve bu başlıklar bir hayli rağbet görüyor. demek ki bu konuda az ya da çok zihinlerde soru işaretleri var.

    bu noktada tartışma kitap okumaktan ne beklenmesi gerektiği ile kitapların niteliği ve türü üzerine yoğunlaşıyor. bu da bir faktör ama asıl daha temel düzeyde radikal bir değişimin etkileri var ve bu henüz tam tartışılmıyor.

    insanlık tarihinde bilgiye ulaşmak her zaman çok zordu. bu yüzden bilgi bazen ekstra hiçbir çaba dahi sarfetmeden size bazı imkanlar sunan bir araçtı. antik yunandan internetin olmadığı zamanlara dek dünya elbette dönüştü ama internet dünyayı değiştirdi. globalleşmenin etkisi sadece ulaşımda, iletişimde, ekonomide olmadı bilgide ve onu edinmede ve onu edinmenin getirisinde de oldu.

    bilgi hap formuna dönüştürüldü. internette her konuda listeler yayıldı. x'in hayatındaki en önemli 20 olay, y'nin mutlaka bilinmesi gereken 10 sözü, a'nın anlaşılması zor x kavramının ana hatları... sosyal medya veya kısaca internet bilgiyi her kesimden insana hap formunda sunuyor artık.

    bilgiyi bir meslek edinmede araç olarak kullanmak da yakın gelecekte çok daha kısıtlı olacak. muhasebe, hukuk, dış ticaret, tasarım gibi çok farklı alanlarda insanlar kendi işlerini görebilir seviyeye gelebiliyor. bugün bir genç evinden çin'den mal alıp rusya'ya satabiliyor, kod bilgisi gerekmeden internet sitesi kurulabiliyor. tüm bu alanlardaki gelişmelerin zamanla geleceği noktada bilgi meslek edinmenize katkı yapmayacak. -ki makinalaşma süreci ile bu durum bugün de gözlemlenebiliyor-

    dünyada belli noktalarda -örneğin teknoloji alanında silikon vadisi gibi- toplanmış küçük bir azınlığın daha doğrusu alanlarında en iyisi olan uzmanların bilgisi yeterli olacak belki de.

    bu noktada bilgi paylaşıldıkça değeri azalan ve yüzeyselleştirilmiş bir sohbet konusu veya hobi aracı olmaktan öteye gidemeyecek mi?

    okuduğumuz kitaplar iyi vakit geçirmekten, ruhsal doyum sağlamaktan fazla bir etkisi olmayan nesneler mi olacak?

    belki de hep bu kadardı. bilgi hep buydu. zamanla bir düzen kurduk. biz insanlar kurdu yani. bilgi ile maddi güç elde edilebildi. şimdi ise düzen yeniden değişiyor. ve bilgi özündeki değerden fazla bir getirisi olmayan bir araca yine dönüşüyor. o özündeki getirisi ise para ile, ünvan ile elde edemediğin o doyumdur belki. böylece bir denize baktığında, bir kuşa, gökyüzüne, kendine.. para ile alamadığın ruhsal doyumu sağlar belki. ya da tüm bunları söyleyenler de çok romantiktir bilemem.

    keywords: bilgi, bilmek, okumak.

    title: kitap okumanın bilinmeyen müthiş 20 etkisi.
  • bilgiye erişmenin kolaylaşması aynı zamanda bilgiyi yaymanın da kolaylaşmasını beraberinde getirmektedir. tabi bu durum daha çok yalan/sahte/yanlış bilginin yaygınlaşması olarak ortaya çıkmaktadır. çünkü eskiden bilgi topluma yayılırken (kitap olsun, dergi olsun, ansiklopedi olsun, gazete, televizyon-radyo olsun) bir editöryal süreçten geçmekteydi. iyi kötü bir kontrol mekanizması olmaktaydı. şimdi o yok. elinde klavyesi evinde internet bağlantısı olan her abuk subuk şeyi "bilgi" diye ortama döküyor. insanlarda bilgiye erişmenin yanı sıra bilginin doğruluğunu değerlendirme gibi bir yetinin de olması gerekiyor ki bu da ancak doktora eğitimi sırasında ediniliyor. o yüzden mesela sadece evinde oturan ortalama halk değil, canan karatay gibi doktora eğitiminden geçmemiş maskaralar da her gördüğü veya işine gelen şeylere inanıp bunu insanlara yayabiliyor.
  • teyit etmeme gerekliliği.
    her ulaştığın bilgiye doğrudan sazan gibi atlama durumu.
    (bkz: you take my self control)
  • bilgiye ulaşmaya çalışanların bilgiye daha kolay ulaşması.

    cehaletinden memnun olan kitle için bi şey değişmedi.

    edit:
    yapmayın allahaşkına. erişmek isteyen için bir sürü açık kaynak makale, review, online ders hazır bekliyor. sizin bilgiye erişmekten kastınız facebook yazıları mıydı? ted-ed var, khan academy var, mit open courses var, coursera var, daha neler neler var! öğrenmeye niyetiniz varsa öğrenin, yoksa öğrenmeye bok atmayın, bilgi kirleniyor diye.

    edit2:
    bilgi kirliliği, kulaktan dolma, dedikoduyla yayılan bilgiler, cahil çokbilmişler internet yokken de vardı. siz onlar internetle beraber mi türedi sanıyorsunuz? tek bilgi kaynağının ilçe merkezindeki kütüphane olduğu çocukluk dönemimde, komşu çevrede aşırı özgüvenle anlatılan komplo teorileri şimdikilerden beterdi. üstelik bilgileri teyit etmek veya yalanlamak için bütün gününüzü ansiklopedi karıştırarak geçirmeniz gerekti, ki çoğunlukla uğraşmıyordum. google yok, ctrl+f yok, zahmetli iş.
    sene 1986, çevreniz radyasyonlu çayın zararlı olmadığına, hatta cinsel gücü arttırdığına inanıyor, ve kaynak hülya avşar. hadi sade bir vatandaş olarak aksini kanıtlayın 1986'da!
    https://twitter.com/…oglu/status/724869403465097216
    okuma yazma oranının %5'in altında olduğu cumhuriyet önce dönemdeki bilgi kirliliğini varın siz hayal edin.
    şu romantik sanrıları bırakın lütfen artık. sanırsın teknoloji yokken sevgi pıtırcığıydık, herkes idealize birer melekti ama teknoloji hayatımıza girince kirlendik.
    en azından bir kanıya varmadan önce bilgisayar öncesi dönemi hatırlayan birileriyle konuşabilirsiniz.
  • genelden bahsediyorum:
    hırsızlığın artması ve hırsızlık yöntemlerinin çok çeşitlenmesi.
    devasa bir bilgi kirliliğinin olması. art niyetli kişi ve kurumların bilginin yayılma hızını suistimal etmesi.
    devasa bir sansür uygulanması. bilgiye ulaşmak bu kadar kolay değilken bu kadar büyük sansür uygulamaya da gerek yoktu tabi.
    bilginin niteliksizleşmesi. bilgiye ulaşmak kolay ama youtube slime videolarıyla dolu.
    insanların çalışma ve öğrenme alışkanlıklarının değişmesi. internet olmasaydı ödev yapmak için kitap, ansiklopedi falan karıştırılır, öğrenerek bir şeyler yapılırdı. ihtiyaç duyulan bilgiyi elde edebilmek için o bilgiden daha fazlasını öğrenmek gerekirdi.
    oysa şimdi bilginin sadece ihtiyaç duyulan dar bir kısmı internetten şıp diye bulunuyor ve günü kurtarmaya yetiyor.
  • ilk entry'de yazdığım gibi eğer dünya belli yerlerde toplanmış alanında uzman kişilerin yönlendirmesiyle gelişen bir yöne tam anlamıyla evrilirse o zaman geri kalan için bilginin doğruluğu ve yanlışlığı felsefi bir tartışmadan öteye gitmez. dünyanın elips şeklinde olduğu bilgisi onu kullanmaya kalktığınızda yani o bilgi ile uzaya gitmeye çalıştığınızda veya farklı alanda bir işlem yapmaya kalktığınızda önemlidir. aksi takdirde ortaçağda yaşamış ölmüş adam için dünya düzdü -ki bugün hala birileri için düz-.

    sanal para muhasebecinin, pratikleştirilmiş bilgi ve buna göre yeniden düzenlenmiş sistem avukatlığın, wordpress gibi yazılımlar bu alanda uzmanlaşan azınlığın dışında kalan coderların, tasarımcıların, makineler işçilerin işini elinden alırken daha doğrusu edindikleri bilgileri işlevsizleştirirken doğru veya yanlış bilgi starbucks'ta kahve eşliğinde #sohbet konusu olmaktan öte bir anlam ifade etmeyecek zaten.
  • o kadar bilgi varken tutup da gereksiz, asılsız bilgilerin bulunabilme olasılığının inanılmaz değerler ulaşması.
  • egosantik bireylerin fazla olduğu toplumlarda hemen hemen herkesin her boku bildiğini zannetmesine sebep olmuştur.

    bir örnek verelim; birisiyle bir kanunun uygulanması hakkında tartışıyorsunuz, siz ‘kanun hakkında yorum yaparken kendi menfaatimize olan tarafından bakıyor olabiliriz, bir hukukçuya danışalım’ diyorsunuz ki, karşınızdakinin bunu yaptığından eminsiniz. ancak karşı taraf ‘hayır efendim, ben google’dan bulup araştırdım, öyle değil böyle bik bik bik’ devam ediyor. arıyorsunuz avukat tanıdığınızı soruyorsunuz ve haklı çıkıyorsunuz, ama karşı taraf bu sefer ‘o avukat işi bilmiyor, internetten baktım ben, bik bik bik’ diye devam ediyor.

    neticede hayatımızı kolaylaştırdığı kadar zorlaştırmıştır da. artık google mı her boku bilir, insanlar mı öyle zanneder bilemem ama, “hazreti google” denmesinde vardır bir keramet.
  • (bkz: hafızanın zayıflaması)
    ben kendimde çok bariz olarak etkilerini görüyorum. bir bilgi ile karşılaştığım zaman o anda bana lazım değilse içinde geçen sayılara isimlere vs. dikkat etmiyorum. sonra lazım olunca böyle birşey geçmişti ama neydi diyip internetten onu bulmaya çalışıyorum. evet buna beyni gereksiz şeylerle doldurmamak olarak da bakabilirsiniz ama ezber yapmayınca ezber kabiliyetin de köreliyor. (bkz: kullanılmayan organ körelir)
  • fırsat eşitliği.
    en azından kağıt üstünde.