altay

  • 3887
  • 50
  • 4
  • 0
  • dün

cahiliye devri

hz muhammed'in siyasal, sosyal ve ahlaksal bakımdan aşağıladığı islam öncesi dönemin adıdır. ben devrin geleneklerini yazayım da hangisi cahiliye dönemidir hep beraber görelim.

cahiliye devri, arap şairlerinin şiirlerinde övgüyle bahsedilen bir dönemdir. bu şiirlerde kız çocuklarının yaygın olarak öldürülmelerinin hiç dile getirilmeyişi, bilakis hz hatice gibi birçok zengin kadının varlığı, cahiliye döneminde böyle yaygın bir uygulamanın olmadığını bize göstermektedir. islam öncesinde araplar, kız çocuklarına sahip olmaktan gurur duyarlardı. arapların çok büyük saygıyla taptıkları lat, uzza ve menat* adlı putların da dişi olarak bilindiklerini söyleyelim bu arada.

cahiliye devri, kız çocuklarının diri diri gömülmesinden çok sonraki bir dönemin adı olsa gerektir. öyle olmasa idi, peygamberlik iddiasıyla ortaya çıkıp islam dinini tebliğ etmeye başlayan hz muhammed'in ilk iş olarak bu vahşeti önlemesi gerekirdi. halbuki "inanmış kadınlardan çocuklarını öldürmemesini" isteyen mumtehine suresinin gelişi, islam kaynaklarında belirtildiğine göre hicretin 8. yılına, yani hz muhammed'in peygamber olarak ortaya çıktığı tarihin 18 yıl sonrasına denk gelmektedir. bu durumda ya ortada diri diri gömülen kız çocuklarına göz yuman ve evlatlarını öldüren ebeveynlere 18 yıl ses çıkarmayan bir peygamber vardır ya da kız çocuklarının diri diri gömülmeleri o dönem için sözkonusu değildir.

bu dönemde bir erkek, oğul edindiği erkeğin eşiyle evlenemezken hz muhammed, evlatlığı olan ve zeyd bin muhammed (muhammed'in oğlu) diye çağrılan zeyd bin harise'nin karısı zeynep ile evlenebilmek için akılcı ahlak anlayışı ile bağdaşmayan bu geleneği islama sokmuş, babaların evlatlıklarının eşi kadınlarla evlenebilmelerine, daha doğru bir deyişle kayınpederlerin gelinleri ile nikahlanabilmelerine ve kendisine bir dönem baba diye hitap eden gelinlerinin, gelin konumundan eş konumuna geçmelerine izin vermiştir.

evlilik bağını sona erdiren boşanmak hakkı cahiliye devrinde hem erkeğe hem de kadına ait iken, islamiyetin gelmesiyle bu hak yalnızca erkeklere ait olmuştur. kadının hakkı, dolayısı ile adı yok olmuştur.

cahiliye devrindeki şigar ve muta nikahı hz muhammed tarafından olduğu gibi islama alınmış, yetmemiş hülle adında haysiyet kırıcı bir uygulama da dine sokulmuştur. insan aklını reddeden bu mantık dışılık islam dininin direklerinden biri haline gelmiştir.

cahiliye devrinde kabe'yi ziyaret eden araplar, kutsallık atfedilen hacer ül esved taşının etrafında döner ve putlarla beraber onu da öperlerdi. yine çok yaygın bir şekilde cinlere inanırlar ve safa ve merve tepeleri arasında koşarak şeytanları taşlarlardı. cahiliye döneminin bu puta tapma gelenekleri hz muhammed tarafından aynen olduğu gibi islamiyete alınmış ve devam ettirilmiştir. yine benzer şekilde iklim değişikliklerini haber veren ve tarımsal faaliyetler açısından da fayda sağlayan nevruz ve mihrican bayramları islamiyetten önceki dönemde araplar tarafından kutlanılırdı, ki hz muhammed bu bayramları kaldırmış ve yerlerine ramazan bayramı ve kurban bayramını koymuştur.

cahiliye dönemindeki tükürüklü ve tükürüksüz olarak kullanılan hasta tedavi yöntemleri olduğu gibi islama alınmıştır. hz muhammed göz ve kulak ağrılarını ya da böcek sokmalarını tükürüklü ve tükürüksüz üfürük usulleriyle veya toprakla iyileştirmeye çalışmıştır. (bkz: hz muhammed in deve sidigi ile hasta tedavi etmesi)

görüldüğü gibi hz muhammed ne kendi arap toplumunu ne de islamiyeti kabul eden diğer toplumları batıl inançlardan kurtarmamış, bilakis batıla bulaştırmıştır. son olarak cahiliye devri arabistan'ı her türlü düşünceye ve inanışa açık iken, islamiyetin gelişiyle beraber tüm o hoşgörü ortamı bozulmuş ve bağnazlık her yanı sarmıştır.

* prof. dr. ilhan arsel'in cahiliye adlı kitabından faydalanılmıştır.

devamını okuyayım »