bilgilendiricibilgi

  • 111
  • 8
  • 1
  • 0
  • 6 gün önce

türkiye'de 166 moğol aşiretinin yaşaması

etnik köken kavgası yapılan bir başlığa "türkiye'de 30 moğol aşireti yaşarken etnik köken aramak" yorumu yapmış ve sözlük yazarlarından mesajlar almıştım, kaynağı sormuşlardı. ben de bu yazıyı yazma gereği duydum. ayrıca 30 değil 166 aşiret varmış, yanlış hatırlamışım. bu aşiretlerin çocukları aramızdalar, belki sen de moğolsun ben de çok da önemli olmamalı. çevrenizdeki insanları biraz dikkatli incelediğinizde bir moğolun torununa rahatlıkla rastlayabilirsiniz. neyse konumuza dönelim.

166 sayısı osmanlı tahrir defterlerinden çıkan verilerden elde edilen bilgidir.

"osmanlı tahrir defterlerinin incelenmesi sonucu anadolu’da yaşayan 41 bin 297 aşiret tespit edildi. bunların 37 bin 706’sı türkmen, 2 bin 287’si kürt, 166’sı moğol, 90’ı arap, 280’i kıpçak." bu verileri yusuf halaçoğlu tahrir defterlerini inceleyerek elde etmiş. 1893 osmanlı nüfus sayımından elde edilen veriler. biraz daha ileri okuma yaptığımızda;

reşiduddin'in moskova ve aksarayi isimli kitaplarından inceleme yaparak anadolu'daki moğol aşiretlerini tespit eden faruk sümer'in "anadolu’da moğollar" isimli kitabına geçelim.

anadolu'ya gelen ve anadolu’dan ayrılmayan moğol boyları 13 başlıkta toplanmış. her biri 4-5 aşiretten oluşan bu boylar anadolu içlerine iskan ettirildiler ve geri dönmediler. 1893 osmanlı tahrir defterlerinde de ayrılmadıkları açıkça belli oluyor.

1- uyratlar (muş ve bingöl)
2- sünit (musul-diyarbakır-ahlat)
3- bisuut ( baycu noyan isimli anadoluyu fetheden moğol komutanının oğullarından, karaman bölgesine yerleşmiş)
4- celayir (karaman)
5-tatar (diyarbakır)
6- kireyit (kütahya - eskişehir)
7-kurulas (anadolu nun içleri ancak tam yerleri tespit edilememiş)
8- uryangat(amasya)
9- suldus, (çorum)
10- arulat(yozgat)
11- menkut (iç anadolu)
12- suğanut (ankara)
13- uyğur (sivas)

yerleri tam olarak tespit edilemese de boyların ilk geldiği ve daha sonra aşiret şeklinde yayıldıkları bölgeler bu şekilde.

aşiretler bölgenin en yetkin toplulukları durumundaydı ve genellikle beyler bulundukları bölgenin valiliklerini yaptılar. şehirlere, dağlara moğolca isimler verdiler. ala dağ, min göl (bin göl), bulanık ve diğer bazıları. doğu anadolu'da bugün de yaşayan bu yer adlarına sutay sazlığı, sutay gediği, tatar gazi, tatar düzü, tatar yazısı, kara haşan gibi yer adları ilave edilebilir. orta anadolu'da bilhassa tokat, amasya, çorum, yozgat, kırşehir ve ankara bölgelerinde moğollar'a ait birçok yer adı bulunabileceği ve bu konuda, tahrir defterlerine de dayanılarak yapılacak bir araştırmanın ilgi çekici sonuçlar vereceği muhakkaktır.

1. dünya savaşına kadar anadolu’da aşiretlerin toplu göçü neredeyse hiç olmadı, moğol aşiretleri de anadolu’da yaşadı ve hala yaşıyorlar, hemen hemen tamamı moğol olduklarını bilmiyorlar keza moğol isimleri de artık anadolulaşmış yukarıda da görüldüğü gibi. moğol istilasından dolayı anadolu'ya gelen türk boylarının bir kısmı da zamanla kürtleşmiş, bazı kürt boyları da türkleşmiş. ermeni aşiretler ise genellikle isim değişikliğine gitmiş birinci dünya savaşı etkisiyle.

etnik köken mi? boş verin :)

ileri okuma için: faruk sümer - anadolu’da moğollar

devamını okuyayım »