bogakadini

  • bıçkın (491)
  • 538
  • 0
  • 0
  • 0
  • geçen ay

mobbing

dr.heinz leymann'a göre, " bir veya birkaç kişi tarafından, genellikle tek bir kişiye karşı, sistematik şekilde yapılan, düşmanca ve ahlakdışı davranışları içeren psikolojik terör.” dür. en basit tanımıyla ise duygusal bir saldırı ve taciz türüdür.

mobbing kavramını literatüre kazandıran leymann, mobbing kapsamında gerçekleştirilen davranışlardan bazılarını tespit ederek 5 grup altında toplamıştır. bu davranışları şu şekilde sayabiliriz:

kurbanın kendini ifade etme ve iletişim kurma yollarını etkilemeye yönelik davranışlar olan birinci grup davranışlar:
• mağdurun iletişimini kısıtlamak,
• mağdurunun sözünü sürekli kesmek,
• mağdurun yaptığı yaptığı işlerin ve özel hayatını sürekli eleştirmek,
• mağduru yüksek sesle azarlamak,
• mağduru sık sık telefonla rahatsız etmek,
• mağdura karşı sözlü ve yazılı tehditlerde bulunmak,
• çeşitli imalarla mağdurun varlığını reddetmek, şeklinde ifade edilmiştir.

mağdurun sosyal ilişkilerini hedef alan davranışlar ise ikinci grup davranışlar olarak sınıflandırılmıştır:
• mağdur ile konuşulmamak ve başkalarının da mağdurla konuşmasını yasaklamak,
• mağdurun başkalarına ulaşmasını engellemek,
• mağdur orada yokmuş gibi davranmak ve böylece mağdurun kendisini yalnız, dışlanmış hissetmesini sağlamak, şeklinde ifade edilmiştir.

mobbing davranışları arasında en ciddi yere sahip olan davranışlar, üçüncü grup davranışlar olup mağdurun itibarını hedef alırlar. bunlar:
• mağdurun arkasından kötü konuşmak,
• hakkında asılsız söylentiler ve dedikodular yaymak,
• mağdurun akıl hastası olduğunu söyleyerek tedavi olması için baskı yapmak,
• mağduru taklit etmek,
• mağduru gülünç duruma düşürmeye çalışmak,
• mağdurun özrüyle, özel hayatıyla, etnik kökeni veya milliyetiyle alay etmek,
• mağduru, özgüvenini zedeleyecek işler yapmaya zorlamak,
• mağdurun kararlarını sorgulamak,
• mağdurdan müstehcen veya aşağılayıcı isimlerle bahsetmek
• mağdura cinsel imalarda bulunmak, şeklinde belirlenmiştir.

mobbing davranışları, yalnızca mağdurun kişiliğini değil, mesleki hayatını da hedef alır. dördüncü grup olarak sınıflandırılan bu davranışlar:
• mağdura hiçbir özel görev vermemek,
• mağdura verilen işleri geri almak,
• mağdurun sürdürmesi için anlamsız işler vermek,
• mağdura, kapasitesinin altında veya kapasitesinin çok üstünde olup mağduru zorlayacak işler vermek,
• mağdurun işini sürekli değiştirmek,
• mağdura, özgüvenini zedeleyecek işler vermek olarak ifade edilmiştir.

mobbingi, bullyingten ayıran özelliklerin başında, psikolojik şiddeti ifade etmesi gelse de, bu tanımdan, mobbingin fiziksel şiddet içermediği veya içeremeyeceği anlamı çıkarılmamalıdır. gerçekten, psikolojik şiddet ağır bassa da mobbing davranışları fiziksel şiddet de içerebilir. leymann, bu davranışları beşinci grupta toplamıştır.
• mağdura tehlikeli işler vermek,
• fiziksel şiddet tehdidinde bulunmak ve hatta, mağdurun gözünü korkutmak için hafif şiddet uygulamak,
• mağdurun sağlığı için ciddi sonuçlar doğurabilecek fiziksel saldırılarda bulunmak,
• mağduru büyük harcamalar yapmaya zorlamak,
• mağdurun iş yeri veya evine zarar vermek için kazalara sebep olmak
• mağdura karşı cinsel tacizde bulunmak, bu davranışlardandır.

leymann, 5 grupta topladığı 45 davranışın dışında, mobbing tanısında yararlı olabilecek başka davranışlar da belirlemiştir:

• kişiye ait olan telefon, bilgisayar, lamba gibi eşyalar birdenbire kaybolur veya bozulur.
• kişinin, iş arkadaşlarıyla yaşadığı tartışmalarda ciddi bir artış görülür.
• kişisinin, sigara kokusundan/dumanından çok rahatsız olduğu bilindiği halde, özellikle, yanındaki masaya çok sigara içen biri yerleştirilir.
• kişi, başkalarının bulunduğu bir odaya/ofise girdiğinde konuşmalar kesilir, konu değiştirilir.
• kişi, iş ile ilgili önemli gelişmelerden haberdar edilmez.
• kişi, her yaptığı işin dikkatlice gözlendiğini hisseder.
• kişi, soru ve taleplerine cevap alamaz.
• kişi, kontrol dışı tepki verme konusunda kışkırtılır.
• kişi, iş yeriyle ilgili kutlamalara ve sosyal etkinliklere çağırılmaz.
• kişinin, işle ilgili tüm önerileri reddedilir.
• kişi, kendisinden daha alt düzeylerde çalışan kişilerden daha düşük ücret alır.

her mobbing vakasında bu davranışların tamamı bulunmak zorunda değildir. kaldı ki, mobbing kapsamına girebilecek olan bütün davranışların bir listesini yapmak olası değildir. mağduru yıldırmaya, rahatsız etmeye, dışlamaya yönelik olan, psikolojik şiddet niteliğindeki her türlü davranışın mobbing olarak değerlendirilmesi mümkündür.

sürecin ilerleyiş şekli ve doğurabileceği vahim sonuçların anlaşılması açısından leymann'ın tespit ettiği aşamaları da yazmakta yarar var.

• birinci aşama, kritik olay olarak tanımlanan çatışma olup bu aşamada henüz mobbing söz konusu değildir. ancak, bu davranışların artarak mobbinge dönüşme ihtimali vardır.

• ikinci aşamada saldırgan eylemler ve psikolojik saldırılar başlar ki bu durum, mobbing dinamiklerinin harekete geçmesi anlamına gelir.

• yönetim, ikinci aşamadaki davranışlara dahil olmasa da üçüncü aşamadaki davranışlarla olay içindeki yerini alır. bu aşamada, önceki aşamadaki durumu öğrenen yönetimin olaylara yanlış yaklaşarak suçu mağdura atması söz
konusudur. yönetim, mağduru desteklemek yerine, onu soyutlamaya başlar ve kovulma süreci başlar.

• dördüncü aşama, en kritik aşamadır. artık mağdur, geçimsiz ya da akıl hastası olarak damgalanmıştır. yönetimin ve sağlık uzmanlarının yanlış tutumu, negatif döngüyü güçlendirir. bu aşama, neredeyse her zaman kovulmayla ya da istifaya zorlanmakla sonuçlanır.

• son aşama kovulma aşamasıdır. kovulma sonrasında, yaşananların yarattığı travma, travma sonrası stres bozukluğunu tetikleyebilir. ancak sonuçları bununla sınırlı da değildir. mobbing sonrasında kişide paranoya, panik atak, travma sonrası stres bozukluğu, uyku düzensizliği, konsantrasyon bozukluğu,sigara ve alkol kullanımı, anksiyete ve depresyon gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir. ayrıca yapılan araştırmalarda, mobbinge maruz kalan çalışanlarda gözlemlenen stresin ve strese bağlı rahatsızlıkların, mobbinge maruz kalmayan çalışanlarda gözlenen stres ve strese bağlı rahatsızlıklarla karşılaştırıldığında çok daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

mobbing, her ne kadar iş yerinde gerçekleşse de, mağdurun, mobbingin etkilerini ailesine yansıtması kaçınılmazdır. bu nedenle, mobbing, yalnızca bireyin kendisini değil, başta ailevi ilişkileri olmak üzere, kişinin sosyal ilişkilerini de olumsuz etkilemektedir. zuschlag’a göre mobbingin, mağdurun aile hayatı üzerindeki etkileri şunlardır:

• eve morali bozuk gelen mağdur, aşırı alıngandır. küçük şeylere bile yoğun tepki gösterir.
• depresif ve umutsuz hale gelen mağdur, aile işleriyle ilgilenemez ve ailesiyle birlikte aktivitelerde bulunamaz.
• mağdur, iş yerinde yaşadıklarını ailesi ile paylaştığında, aile bireyleri bunu iş kaybı ve harcamaların kısılması olarak algılayabilir ve sinirlenebilir.
• mağdurun pek çok hastalıktan yakınması, tedaviler için zaman ve para harcaması aile bireylerinin hoşuna gitmeyebilir.
• mağdurun iş göremez hale gelip hasta halde evde yatması aile bireylerinin sinirine dokunabilir.
• depresiflik, çabuk öfkelenme, cinsel isteksizlik gibi duygu durumları evlilik hayatında sorunlar yaşanmasına neden olur.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

yaptığım bir çalışmada yer alan bazı bilgileri paylaştım ki mobbing'in nasıl sonuçlar doğurabildiği görülsün. kısa vadede sadece "rahatsız edici" olarak bulduğunuz davranışlar, zamanla gerçekten büyük hasarlara yol açabilir.

mobbing, her ne kadar "mobbing suçu" adı altında ayrı bir suç teşkil etmese de, mobbing kapsamında gerçekleştirilen davranışların ciddi bir kısmı suç teşkil ediyor. aşağılayıcı hitaplara maruz kaldığınızda, başkalarıyla olan iletişiminiz engellendiğinde ve benzeri durumlarda, en azından yapılan hareketin suç olduğunu mobbingcinin yüzüne vurun. hatta mümkünse, henüz mobbing davranışlarına maruz kalmadığınız aşamada dişinizi gösterin. size yönelen ve kasıtlı olduğunu düşündüğünüz aşağılayıcı, baskılayıcı ve dışlayıcı davranışlara tepkinizi koyun.

devamını okuyayım »
29.05.2016 18:23