dogurankazan

  • prezentabl (598)
  • 844
  • 14
  • 2
  • 0
  • evvelsi gün

conkbayırı muharebesi

conkbayırı tepesi gelibolu'da önemli tepelerden biriydi. buradan çanakkale boğazının bir kısmı rahatlıkla görülebilmektedir. ingiliz general ian hamilton bu tepenin alınmasıyla daha yüksek rakımdaki kocaçimen tepesini işgal etmeyi planlamıştı. bu iki stratejik tepe sonrası müttefiklerin önünde çok büyük bir engel kalmayacaktı.
conkbayırı tepesi konum
25 nisan 1915 tarihinde anzak kuvvetlerinin ele geçirmek istediği fakat 57. alayın hücumuyla düz tepeden atılarak ilk günkü hedeflerine ulaşamadıkları tepedir. 7 ağustos günü yeni bir saldırı yapılarak conkbayırı tepesinin de içinde bulunduğu sarı bayır tepelerinin hepsi ele geçirilmek istenmişti. bu harekata sarı bayır harekatı denmesinin sebebi buydu. artık son büyük bir saldırı yapılması için hazırlıklar başlamıştı.
sarı bayır harekat planı ve 6 ağustos anzak cephe hattı
düz tepeden(baby 700) conkbayırı tepesine kasım 1915
ingiliz kuvvetleri 6 ağustos günü ilk olarak suvla koyuna takviye ve saldırı için ek destek olarak suvla koyuna çıkartma yaparak harekat başlar.
yine 6 ağustos günü avustralyalılar conkbayırı saldırısı için, aldatmaca olacak olan kanlısırt bölgesine saldırı başlatmış ve olumlu sonuç almışlardı.
kanlı sırt muharebesi (#77672152)
7 ağustosta kılıçbayırı sırtından da da saldırı yapılmış fakat bu saldırı büyük bir trajediyle beraber durdurulmuştu.
kılıçbayır muharebeleri (#76740461)
7 ağustos ingiliz suvla çıkarması ve ilerlemesi
7 ağustos günü şafak vakti ile beraber conkbayırın'a saldırı başlar. ilk olarak yeni zellandalı general f.e. johnston şahin sırtından saldırıya geçer. şahin sırtında saat 06:30'a kadar yolunu kaybetmiş olan taburu bekler. tepelerden gelen çatışma sesleri türkleri endişelendirir. esat paşa hemen albay kannengiesser'in komutasındaki iki alay ile conkbayırı'na gitmesini emreder. albay kannengiesser conkbayırı tepesine vardığında saat 07:00 sıralarıdır ve göğsünden yaralanır.
saat 09:00'da ingiliz donanmasına bağlı gemiler conkbayırı tepesini ağır şekilde bombalamaya başlar. bombalama sonrası general johnston komutasındaki saldırı gücü şahin sırtından taarruza geçer fakat başarılı olamaz. türkler kendilerinden 3 kat büyük bir gücü durdurmuştur. 8 ağustos günü saldırı tekrarlanır ama bu sefer bir yeni zelanda ve iki ingiliz taburu, yarbay william g. malone komutasında katılacaktır. maori kıtalarının da dahil olduğu bir tabur ihtiyatta tutulacaktır. donanma ve kara topçusunun birlikte katıldığı 1,5 saat süren hazırlık ateşi ardından taburlar saat 05:30’da conkbayırı’na taarruza geçeceklerdir. yapılan hazırlık ateşi o kadar dehşetli yapılmıştı ki türkler tepeden geri çekilmek zorunda kaldılar. bombalamanın ardından yeni zellandalılar ve ingiliz kuvvetleri conkbayırı tepesinin kuzeyindeki yamaçlarına ulaşır fakat düz tepedeki türk mevzileri şahin sırtındaki birliklerin ilerlemesini durdurur. yeni zelandalılar conkbayırı tepesine varmışlardı ama yoğun türk karşı saldırılarına direnmek zorundaydılar. gün boyunca yapılan saldırılar iki tarafın asker ve mühimmatını tüketmişti, askerler birbirlerini kazma, kürek, taş, sopa ve kendi ellerini kullanarak savaşmak zorunda kalmışlardı. hava kararıncaya dek süren çarpışmalarda türklerin giriştiği karşı taarruzlar, birleşik donanmanın yoğun ateşinin de etkisiyle sonuç getirmemiş, yeni zelanda ve ingiliz kuvvetleri sırtın güney kesiminde tutunmayı sürdürmüşlerdir. vehip paşa’nın gönderdiği 8. tümen’in 23. ve 24. alayları kurmay albay ali rıza bey’in komutasında saat 19:00 dolaylarında conkbayırı’na ulaşmaya başlamıştır. albay ali rıza bey, her iki alayının tüm mevcudu bölgeye ulaştığında, saat 22:30’da bir karşı taarruza girişmiştir. ancak bu taarruz da sonuç getirmemiştir. taarruz sırasında 9. tümen geçici komutanı binbaşı hulusi bey ile 25. alay komutanı yarbay nail bey yaralanmış, yeni zelandalı komutan yarbay william malone ise dost ateşi ile siperinde öldürülmüştür.
8 ağustos anzak taarruzları
conkbayırı'ndan kocaçimen tepeye bakış 8 ağustos 1915
conkbayırın tepesine ilerleyen yeni zellanda askerleri
9 ağustos anafartalar muharebeleri
9 ağustos günü general godley suvla koyuna yeni çıkan takviye güçlerle conkbayırı'ndan besim tepeye kadar olan tepelerin işgal edilmesini emretmişti. bu kuvvete 38. tugay komutanı general anthony h. baldwin komuta edecektir ve hedefleri conkbayırı zirvesidir. saat 04:30'da başlayacak olan hazırlık ateşinin ardından 05:15'de saldırılacaktı. ana saldırı gücünün sol kanadı olan birlikler besim tepeye saldıracak, sağ tarafındaki birlikler ise conkbayırı sırtlarını işgal edecekti.
fakat baldwin'in grubu ağıl derede yollarını kaybetmiş ve taarruz saatine yetişememişlerdi. bu durum yüzünden besim tepeye saldıracak olan gurka birlikleri yalnız saldırmış, diğer grup baldwin'i beklemişti. gurka birliği toplarla dövülmüş türk siperlerini ele geçirdiler ancak türkler karşı saldırı yaparak onları geri püskürttü. bu esnalarda general baldwin ağıl(the farm) mevkisine ulaşmıştı ama ağır türk ateşi karşısında dayanamayıp siper kazmaya başladılar. bu sıralarda conkbayırı tepesine saldırmış olan türkler yeni zelandalılar ile yırtıcı bir mücadeleye girerler. müttefik donanması cephenin çok yakında olması nedeniyle topçu desteği verememiş bu durum karşısında yeni zelandalılar conkbayırı tepesinden geri çekilmak zorunda bırakılmışlardı. gün sonunda conkbayırı tepesi türklerin eline geçmişti. yaşanan çarpışmalar sonucu tepeyi cesetler kaplamıştı ve sürekli toplarla dövülmekteydi.

''dört gün aralıksız çarpışmalardan sonra bugün bir sükunet hakim ve her iki taraf da yorulmuş görünüyor. bizim tugay 7 ağustos sabahı 4.30'da önümüzdeki siperlere hücum etti. hücum başarısız oldu ve ilk hatta ulaşan 8. alay geri püskürtüldü. komutan yardımcısı ve onun iki astı dışında çarpışmaya katılan tüm subaylar öldürüldü yada yaralandı. alay 400 askerinden 240'ını kaybetti; bunların birçoğu öldürülmüştü. 10. alay onları takip edecekti ama ilk hat biçildiği için siperlerin beri tarafında kaldılar, ağır zayiyat verseler de karşılaştırıldığında kayıplar daha hafifti. ilk hattaki siperlere gerçekleştirilen taarruza ateş ile örtme yapacak, sonra da daha ileri ki siperlere saldıracaktık ama grubun en kötü işi bu oldu, ilkinin başarısız olması yüzünden bizim hücumumuz sonuca ulaşmadı ve dört günde sadece 30 ölü ve yaralı verdik... türkler bizim yeni cephe mevzilerimize sürekli taarruz düzenlemişti, buraya da bir karşı taarruz bekliyorduk ama şu ana kadar gerçekleşmedi... '' hafif süvari yarbay carew reynell 10 ağustos salı.

10 ağustos günü tepeye ulaşan yarbay mustafa kemal durumun kritikliğini görmüş ve komuta ettiği 19. tümene taarruz emri vermiştir. sabah saat 04:30'da yarbay mustafa kemal kırbacıyla saldırı emrini verir ve türk askerleri conkbayırı'ndan ağıl dereye doğru taarruza geçer.

''askerler! şüphesiz, karşımıza çıkan düşmanı yenebiliriz. ama acele etme; önce ben gideyim. kırbacımın dalgasını gördüğünüzde hepiniz birlikte koşarsınız. ''yarbay kemal

bu saldırı o kadar şiddetlidir ki ingiliz general baldwin bu saldırıda öldürülür, yarbay mustafa kemal'in göğsündeki cep saaatine bir şarapnel isabet eder. tepeler ''allah allah'' sesleriyle inlemektedir. yapılan ağır topçu ateşleri de başarısız olmuş, türkleri durdurabilecek hiçbir şey yapamamışlardı. saat 09:00 sıralarında tepenin kuzey kesimleri türklerin eline geçmişti. bu zafer tarihe 1. anafartalar zaferi olarak geçecekti. general sır ıan hamilton, ingiliz savaş bakanı kitchener’e çektiği telgrafta, “dün sabah ece limanı’ndan büyük anafarta’ya kadar olan bölgeyi zapt edemeyişimize yeterli bir neden bulamamaktayım.” demektedir.
son yapılan türk taarruzu müttefikleri tam anlamıyla bozguna uğratmış, morallerini çökertmiştir. bu saldırı sonrası conkbayırı hattına başka bir taarruza girişilememiştir.
10 ağustos türk taarruzu
conkbayırı muharebesi dioraması
conkbayırı tepesinde 7-10 ağustos tarihleri arasında yaşanan çarpışmalarda türk tarafının kaybı 9,200 iken ingiliz ve anzak kuvvetlerinin kaybı 6,000 olarak belirtilmiştir.
conkbayırı anzak mezarlığı yapım aşamasında iken 1919
yeni zelandalılar her nekadar conkbayırı tepesini ele geçiremese bile tepeye bir anıt ve mezarlık yapılmıştır.
yeni zellanda anıtı ve mezarlığı 1925
günümüzde conkbayırı tepesi

devamını okuyayım »
07.06.2018 00:43