dreamare13

  • 207
  • 0
  • 0
  • 0
  • 4 ay önce

arrival

arrival ve interstellar gibi filmleri anlamak için önce lineer ve dairesel zaman akışı arasındaki farkı anlamak gerekiyor.

biz lineer zamanı algılayabildiğimiz için dairsel zaman bize anlaşılmaz, paradoksal geliyor. örneğin bir torun anne ve anneanne düşünün. torun zamanda yolculuk yapıp anne doğmadan öncesine gidiyor ve anneannesini öldürüyor. bu durumda lineer zaman akışına göre düşünürsek anneanne öldüğü için annenin ve dolayısıyla torunun da doğmaması gerekirdi. ama torun zamanda yolculuk yapıp anneannesini öldürdüğünde ne annesi ne de kendisi doğmamış (yok) olurlar. bunun nedeni lineer zaman akışının neden-sonuç ilişkisine bağımlı olmasıdır. lineer zaman akışında hiçbir an hiçbir andan bağımsız değildir. biri diğerinin neden ve sonucudur. ama dairesel zaman akışında her an kendi başına ayakta durur. bu yüzden anneannesini öldüren torun yok olmaz. bunun yerine bir paralel evren yaratır. yeni oluşan evrende anneanne öldüğü için anne ve torun da meydana gelmez.

lineer zaman akışında anların birlikte (neden-sonuç), dairesel zaman akışında tek başlarına ayakta durması geometriyle anlatılabilir. lineer zaman akışının geometrik şekli sayı doğrusu, dairesel zaman akışının çemberdir. bu çizgilerde bir "an" çizgilere çizilen bir teğet doğrusu ile bulunur. sayı doğrusuna teğet doğrusu çizilirse kesişimleri lineer zaman akışının kendisidir. yani her an birbirine bağlıdır. çembere teğet doğrusu çizilirse kesişim, çemberdeki sonsuz noktadan yalnızca biri olur. böylece o noktanın merkez olduğu yeni bir çember çizilir ve yeni paralel evren oluşur. bu yüzden interstellar ya da arrival gibi senaryosu dairesel zaman akışı üzerine yazılmış filmlerde paradoksal bir durum söz konusu değildir.

hem özgür iradeye sahip olmamız hem de tanrı'nın olacakları önceden bilmesi (kader) dairesel zaman akışıyla açıklanabilir. boethius felsefenin tesellisi'nde bu durumu söyle açıklar: "bizim yanlışımız tanrı'nın zamanla ilişkisini bizimki gibi sanmaktır. tanrı olmuş, olmakta ve olacak olan her şeyin farkındadır."

edit: beğenildiği için genişletip yazısını yazdım: arrival ve interstellar ekseninde bilimkurgu janrı ve zaman

devamını okuyayım »