foverine

  • 83
  • 1
  • 0
  • 0
  • geçen hafta

fragile states index

abd merkezli (bkz: fund for peace) adındaki bir düşünce kuruluşu (bkz: think tank) ve (bkz: foreign policy) tarafından hazırlanan bir endekstir. bağımsız ülkeleri, ülke yönetme edimlerine ve beklenmedik durumlara ve dinamiklere karşı ne kadar dayanıklı olduğuna göre çeşitli göstergeler ile puanlar.

bu göstergeler sosyal (4 adet), ekonomik (2 adet) ve siyasi (6 adet) olarak kategorilere ayrılmıştır.

1-sosyal göstergeler
1.1 (bkz: demografik baskı)lar: nüfus yoğunluğunun gıda ve diğer temel geçim kaynaklarına oranı arttıkça artan baskı öğelerdir. sonucunda devletin vatandaşları koruması zorlaşır. ayrıca hastalık, doğal afet, nüfus artışı, bebek ölümleri ve çevre faciaları da bu baskılardandır. devletlerin bu gibi durumlara tepki verebilmesi ve verdiği tepkinin kapasitesi puanlanır.

1.2 mülteciler ve iç göç: bu göstergeler, büyük demografik değişimlerin sonucunda ortaya çıkan kamu kaynaklarının azalması/eksilmesi ve güvenlik zaafiyetine odaklanır. hem ülkeden ayrılan hem de ülkeye gelen insanlar üzerinden, varolan kamp sayısı, kişi başına düşen mülteci sayısı, ne kadar mültecinin absorbe edildiği, yardım çabaları ve bu gruplardan ve bu gruplara yönelik şiddet eylemleri puanlanır.

1.3 gruplar arası kindarlık: toplumda gruplar arası sürtüşme ve şiddetin olması. sonucunda devlet tarafından ya da baskın ve güçlü gruplar tarafından azınlıklara ayrım, etnik,topluluk, hizipçi veya dini şiddet gösterilir. bu gibi durumlar puanlanır.

1.4 beyin göçü: başlıca eğitimli olmak üzere, insanların ülkeden göç etmesi. genellikle çatışma ve sürtüşme öncesi veya sırasında gerçekleşir. kişi başına düşen göçen sayısı puanlanır.

2. ekonomik göstergeler

2.1 eşit olayan ekonomik gelişme: gruplar arasındaki eğitim, iş imkanları ve ekonomik statü konularında eşitsizliklerdir. gruplar arası fakirlik ve eğitim seviyesi farkı, varoşların varlığı ve işe alım ile ev edinimi süreçlerinin adilliği puanlanır.

2.2 fakirlik ve ekonomik kriz: ülkenin kişi başı düşen geliri ve toplam gelirinde düşüş, işsizlik ve geçim sıkıntısı altındaki insan sayısındaki artış, enflasyondaki artış gibi sonuçların olduğu ülkelerden vatandaşlarına hayır gelmez.

3. siyasi göstergeler

3.1 devlet meşruluğu: yolsuzluk ve insanların temsil edilmemesi, vatandaşların devlet kurumlarına olan güvenini azaltır ve sonucunda vatandaşlar ve devlet arasında oluşan toplum sözleşmesi yok oluyor. yolsuzluk, devletten para kazanan yöneten elit sınıfın varlığı, şeffaflık eksikliği, demokrasinin seviyesi, kayıt dışı ekonomi gibi faktörler ölçülür.

3.2 kamu hizmetleri: temel devlet görevlerinin eksikliği ya da olmaması, devletin ana fonksiyonlarında aksama olduğuna işaret eder. bahsedilen kamu hizmetleri sağlık, eğitim, hıfzıssıhha, toplu taşıma, polis hizmetleri ve alt yapı çalışmalarıdır. ayırca bu hizmetler için varolan devlet aygıtlarının devleti yöneten elit kesime (güvenlik güçleri, bakanlar ve üst seviye memurlar, merkez bankası, dış işleri ve diğer diplomatlar, gümrük müdürlükleri vs.) hizmet edip etmediği de puanlanır.

3.3 insan hakları ve hukukun üstünlüğü: temel hakların çiğnenmesi veya korunmasındaki sıkıntılar devletin temel sorumluluğunu yerine getiremediğini gösterir. basın hürriyeti, temel haklar, yargının siyasileşmesi, askeriyenin iç siyasete karışması, siyasi rakiplerin kamu yollarıyla baskılanması, dini ve kültürel baskılar ölçülür.

3.4 güvenlik aygıtları: praetorian muhafızları gibi elit bir güvenlik sınıfının ortaya çıkıp kanun nizamından öte faaliyetlerde bulunup devletin güç tekeli meşruiyetinin altını oyulması ve toplum sözleşmesini zayıflatılması gibi durumları puanlar. askeri darbeler, devlet destekli milis kuvvetlerinin siyasi rakipleri ve sivilleri terörize etmesidir.

3.5 yöneten elit sınıf içinde hizipleşme: yöneten elitlerin ve devlet kurumlarının taraflara bölünmesi kamunun güvenini sarsar. elitlerin güç mücadelesi, kusurlu (tam hileli değil ama şaibeli) seçimlerin yapılması, agresif ve milliyetçi retoriklerin kullanılması gibi şeyler ölçülür.

3.6 dış müdahale: dış aktörlerin devlet işlerine karışması, devletin iç ve uluslararası sorumluluklarını yapamadığını gösterir. dış yardımlar, birleşmiş milletler barış gücü operasyonları, dış askeri müdaheleler, yaptırımlar ve kredi skorları örneklerdir. dış yardıma veya bağışçılara muhtaç olmak da göz ardı edilmeyen unsurlardır.

bu listeye geri kalmış devletlere çözüm sunmadığı gibi eleştiriler bulunsa da, kendi ülkemizin nerede olduğunu ve ne gibi sıkıntıları olduğunu gözlemlemek için faydalı olduğunu düşünüyorum.

sıralama ise şöyle:
1. finlandiya
2. norveç
3. isviçre
4. danimarka
5. isveç
6. avustralya
7. irlanda
8. izlanda
9. kanada
10. yeni zelanda
11. lüksemburg
12. hollanda
13. avusturya
14. almanya
15. portekiz
..
21. amerika b. d.
...
113. rusya
114. kırgızistan
115. tanzanya
116. türkiye

devamını okuyayım »
31.05.2018 17:50