hazarya

  • 294
  • 4
  • 1
  • 0
  • evvelsi gün

iskitler

batı kaynaklarında iskit ön-asya kaynaklarında saka olarak geçen bu kavimin ikamet ettiği bölge baykal gölü civarından başlayıp karadenizin kuzeyine kadar uzanmaktadır.

sakalar'ın türk olup olmadığı konusu uzun yıllar tartışma konusu olmuştur.bunun en büyük sebeplerinden biri yazılı kaynaklarının olmayışındandır.bazı batılı müellifler sakalar'ın aryani ırk'a mensup olduklarını ve iran dilini konuştuklarını savunmuşlardır.

kendi yazılı kaynakları olmadığı için ki bu türkler'in ve diğer asyalı göçebe kavimler'in en büyük problemidir başka milletlerin sakalar hakkında yazdıkları sakalar'ın menşeini belirlemizde bize yardımcı olmaktadır.

arkeolijik veriler sakalar'ın milattan öncde 7.yy'da tarih sahnesinde belirdiklerinde hemfikirdir.sakalar hakkında ilk yazılı kaynaklar milattan önce 7.yy'da yaşadığı düşünülen hesiodos şiirlerinde sakalardan ''skudai'' veya ''skytae'' adıyla bahsetmektedir.karadenizin kuzeyine yerleşmeleri batılıların görüş alanına gilmeleri 7.yy'da gerçekleşmiştir.

sakalar hakkında 5 önemli tartihi olay vardır.sakaların ön asya seferi,iran hükümdarı kurus(kiros,keyhüsrev,kiyaksares isimleriyle de anılır)'un saka seferleri,daryüs'ün batı saka seferleri,iskender'in iran seferi,sakalar'ın iran seferi.

saka hükümdarı alp er tunga'nın hile sonucu pers hükümdarı kurus'a yenilmesi(milattan önce 6.yy) sonucunda çinliler de saka devletinin 12 krallığını zaptetmişlerdir.çin kayıtlarında saka devleti ''su'' olarak geçmektedir.

sakalar'ın ön-asya seferinde başlarında bulunduğu hükümdarın adı değişik kaynnaklarda geçmiştir.türk destanlarında ''alp er tunga'',firdevsi'nin şehnamesinde ''afrasyab'',heredots ise ''midias'' olarak belirtilmiştir.

en önemli kaynaklardan biri de heredot'dur.m.ö 5.yy'da bug-dinyeper ırmakları kenarında olbia şehrine gelen heredots,burda sakalar hakında bilgiler verir.heredots,iskitler'in başlarına yukarıya doğru yükselen başlıklar taktığını,pantolon giydiklerini,yay ve hançer kullandıklarını nakleder.at kurban ederlerdi.toprak bir kabın içine kanlarını akıtarak ant içerlerdi.hükümdarları öldüğü zaman kulaklarına,kulaklarına,alınlarına ve burunlarına bıçakla çizik atarlardı.saçlarını kazırlardı.savaşta esir alınmış veya öldürülmüş düşmanın kafa tasından içki kasesi yapmak.bu adetler özellikle eski türk toplumlarında görülmüştür.

hipokrates'in bildirdiğine göre sakalar keçeden yapılmış çadırlarda kalırlardı.sütten kurut yaparlardı ve at sütünden yapılmış kımız içerlerdi.

iskitler'in nerden geldikleri hakkındaki görüşlerden birisi iskitlerin milattan önce 2.binyıl ile milattan önce 7.yy'da göç dalgaları halinde idil-ural bölgesinden karadenizin kuzeyine geldikleri şeklindedir.

başka bir görüş iskitler'in orta asya coğrafyasından geldikleri yönündedir.bu görüş mantıklı görünmektedir örnek olarak asya hunları milattan sonra 150 yılında siyenpi ve çin baskısı sonucu aynı sakalar'ın güzergahını izleyerek ural bölgesine gelmiş ve burda avrupa hunları tarih sahnesine çıkmıştır.daha sonraki yüzyıllarda batıya göç eden orta asya türklerinden olan sabarlar,hazarlar,kuman-kıpçaklar,peçenekler,avarlar aşağı yukarı hep aynı güzergahını izlemişlerdir.

sakalar'ın hangi dili kullandığı muallak olduğu için kültürünü,yaşam tarzını ve yaşadıkları coğrafyayı incelediğimizde altaylı ve proto-türk oldukları söylersek abartmış olmayız.

devamını okuyayım »
12.07.2015 18:14