hiburak

  • 98
  • 1
  • 0
  • 0
  • 2 hafta önce

dolar

dolar neden yükseliyor sorusunun cevabı burada bir çok kişi tarafından defalarca yazıldı, çizildi.

özetle olay amerikan doları'nın uzun sürecek faiz arttırma süreci ile beraber güçleniyor olmasının yanı sıra, yurt dışından gelen dövizin yurt içinden çıkan dövizi karşılayamaması ve bu konuda geleceğe ilişkin ciddi risklerin belirmesi. döviz borcunun varlıklara oranının hızla artması ve tüm bu risklerin türkiye'nin kredi notlarına yansıyor olmaları.

öyleyse olayın köküne inelim. yurt dışından türkiye'ye döviz girişi nasıl olur?

1) üretim & ihracat
2) özelleştirme
3) şirketlerin yabancılara satışı
4) iç borçlanma senetleri, hazine bonoları ve devlet tahvilleri.
5) yabancılara toprak & emlak satışı
6) turizm
7) yurt dışından sağlanan diğer borçlar
8) varlık barışı

üretim en önemli madde olmasına rağmen uzun vadeli düşünmeyen hükümet bu maddeyi görmezden geldi. eğitim ve arge harcamalarının düşüklüğü ve beyin göçü gibi etkenler üretim durgunluğunu uzun vadede perçinleştirdiler. bir çok sermaye sahibi emlak yatırımcılığına alıştırılarak kolaycılığı seçtiler ve üretimle uğraşmaktan vazgeçtiler. devletin üretim için sağladığı teşvikler ise girişimcilerden çok yandaşlara ve çıkarcılara dağıtılarak çarçur edilmekte.

özelleştirilebilecek hemen hemen her şey satılmış olsa da, hükümet daha agresif bir özelleştirme politikasıyla bu konuya ağırlık vermeye devam edecek gibi görünüyor (bkz: milli piyango'nun özelleştirilmesi).

özel şirketlerin yabancılara satışı azalmaya devam edecek. üretim yapan ve iflas etme riski çok az olan önemli sayıda türk şirketi hali hazırda yabancılara satılmış durumda. yabancıları şirket alma konusunda korkutan diğer sebepler ise türkiye'deki belirsizlik, ohal, iflas ertelemesinin yasaklanması, şirketlere kayyum atanması, insanların özel mülklerine el konulması vb.

turizm ise herkesin malumu. terör, yabancı ülkelerle kötü ilişkiler, artan batı düşmanlığı ve türkiye'nin yavaş yavaş radikal islama kayıyor gibi görünen imajı türkiye turizminin marka değerini her geçen gün düşürmekte. bunun tekrar toparlanması ise uzun yıllar alacak gibi. bu arada türkiye'ye gelen turistlerin en az yarısı avrupa'dan gelirken, 2015 öncesi yaklaşık %10-12'si rusyadan gelmekteydi. yani rusya'dan tekrar turist gelecek olması neredeyse hiç bir şeyi değiştirmeyecek.

hükümetin çabaları ise daha çok ülkeyi satarak döviz girişini arttırmak yönünde oldu ve bu şekilde devam edecek gibi görünüyor. durumu anlamak için borçlandığında ve parası bittiğinde elinde son kalan değerli eşyalarını satmaya çalışan bir aileyi düşünün.

asıl yapılması gerekenler:

1) ohal'e son verilmesi
2) basın özgürlüğüne ağırlık verilmesi
3) hukuk üstünlüğünün sağlanması
4) faizlerin ekonomideki denge sağlanana kadar yavaş yavaş ama geçici olarak arttırılması.
5) akılcı politikalarla terörden tamamen uzaklaşmamız. gerekirse suriye'den tamamen çekilmemiz ve özellikle komşu ülkeleri karıştıracak girişimlerden kaçınmamız.
6) azınlıklara ve kadınlara ayrımcılık yapılmaması.
7) batı ile dengeli ilişkiler. ihracatın 2/3'ü avrupa'ya yapılıyor ve turistlerin yarısının avrupa'dan geliyor olması bizi avrupa'ya mecbur bırakıyor. 2011 öncesi türkiye'nin büyümesinde ve doların düşük seyretmesinde avrupa'dan gelen sıcak paranın önemi büyük.
8) tarafsızlık. ihalelerin işin ehli ve dürüst şirketlere verilmesi, devletin eleman alırkan tarafsız olması, devlet teşviklerinin kişi ve kurumlara tarafsız olarak dağıtılmaları.
9) devlet kurumlarının yayınladıkları verilerin ve raporların güvenilir olmaları.

şu anki devlet yöneticileri ise saydığım bu maddelerin tam tersini uygulamakla meşguller.

sonuç olarak dolar, devlet bu şekilde yönetildiği sürece yükselmeye devam edecektir. daha ne kadar yükselir diye sorarsanız, bir üst sınır koyamıyorum derim (bkz: the sky is the limit).

devamını okuyayım »
09.01.2017 11:15