intheotherworld

  • 433
  • 11
  • 1
  • 0
  • 3 gün önce

zihinsel yetersizlik

bir nöronun dendritik ağacının ayrıntılı mimarisi, diğer nöronlarla olan sinaptik bağlantılarının karmaşıklığını yansıtır. beyin işlevi, fetal dönemde oluşan ve bebeklik ve erken çocukluk döneminde oluşan bu son derece hassas sinaptik bağlantılara bağlıdır. şaşırtıcı olmayan bir şekilde, bu çok karmaşık gelişimsel süreç bozulmaya karşı savunmasızdır. zihinsel yetersizliğin, beyin gelişiminde bir bozulma, uyumsal davranışı bozan ortalama altı bilişsel işlevle sonuçlanırsa ortaya çıktığı söylenir. standartlaştırılmış testlere göre, genel popülasyondaki zeka çan şeklindeki (gaussian) bir eğri boyunca dağıtılır. geleneksel olarak, ortalama zeka katsayısı (ıq) 100'dür. zeka puanı 70'in altında olan kişiler, bilişsel bozuklukları davranışlarını içinde yaşadıkları ortama uyma yeteneklerini etkiliyorsa, zihinsel engelli kabul edilir. insanların yaklaşık %2-3'ü bu tanıma uyuyor.

zihinsel engelliliğin birçok nedeni vardır. en şiddetli formlar, fenilketonüri (pku) adı verilen bir durum gibi genetik bozukluklarla ilişkilidir. temel anormallik, diyetle alınan amino asit fenilalanini metabolize eden karaciğer enzimindeki bir eksikliktir. pku ile doğan bebekler, kanda ve beyinde anormal derecede yüksek fenialanin seviyesine sahiptir. durum tedavi edilmezse, beyin büyümesi durur ve ciddi zihinsel yetersizlikle sonuçlanır. başka bir örnek, fetüste fazladan bir kromozom 21 kopyası olduğunda ortaya çıkan ve böylece beyin gelişimi sırasında normal gen ifadesini bozan down sendromudur. zihinsel yetersizliğin bir başka nedeni de, yetersiz beslenme veya kızamıkçık gibi maternal enfeksiyonu içerebilen hamilelik sırasında yaşanan problemlerdir. alkolik annelerden doğan çocuklar sıklıkla, zihinsel yetersizliği de içeren bir dizi gelişimsel anormallik içeren fetal alkol sendromuna sahiptir. zihinsel yetersizliğin diğer nedenleri, doğum sırasında bebeğin asfiksi ve bebeklik döneminde iyi beslenme, sosyalleşme ve duyusal uyarım eksikliğini içeren çevresel yoksullaşmadır.

bazı zihinsel engel biçimleri çok açık fiziksel ilişkilere sahip olsa da çoğu vakanın yalnızca davranışsal belirtileri vardır. bu bireylerin beyinleri son derece normal görünüyor. öyleyse, derin bilişsel bozukluğu nasıl açıklayacağız? 1970'lerde dartmouth college'da çalışan miguel marin-padilla ve new york'taki albert einstein tıp koleji'nde çalışan dominick purpura'nın araştırmalarından önemli bir ipucu bulundu. golgi boyasını kullanarak zihinsel engelli çocukların beyinlerini incelediler ve dendritik yapıda dikkate değer değişiklikler keşfettiler. düşük işlevli çocukların dendritlerinde çok daha az dendritik dikenler vardı ve sahip oldukları dikenler alışılmadık derecede uzun ve inceydi. değişikliklerinin kapsamı, zihinsel yetersizliğin derecesi ile ilişkiliydi. dendritik dikenler, sinaptik girdinin önemli bir hedefidir. purpura, zihinsel engelli çocukların dendritik dikenlerinin normal insan fetüsüne benzediğine dikkat çekti. zihinsel yetersizliğin beyinde normal devrelerin oluşmamasını yansıttığını öne sürdü. bu ufuk açıcı çalışmanın yayınlanmasından bu yana geçen otuz yılda, dendritik dikenlerin olgunlaşması da dahil olmak üzere normal sinaptik gelişimin, bebeklik ve erken çocukluk dönemindeki ortama kritik bir şekilde bağlı olduğu tespit edildi. erken kritik bir gelişim döneminde yoksullaşmış bir ortam, beynin devrelerinde köklü değişikliklere yol açabilir. ancak bazı iyi haberler var. beyindeki yoksunluğun neden olduğu değişikliklerin çoğu, müdahale yeterince erken gerçekleşirse tersine çevrilebilir.

kaynak: neuroscience - exploring the brain

devamını okuyayım »