just some pretty words

  • 1568
  • 22
  • 5
  • 0
  • dün

mantıksal safsata

fallacy kelimesinin sanırım en uygun türkçe karşılığı bu. tek başına safsata kelimesi "yanlış bilgi içeren söz" olarak da anlaşılabiliyor. ama fallacy'nin vermek istediği mesaj, edilen sözün bir mantıkdışılık içermesi ve dolayasıyla tartışmayı yozlaştırmasıdır. mantıksal safsataları öğrenmek hatta gerekirse madde madde ezberlemek ufku birkaç katına çıkarır. çünkü günlük hayatta neredeyse kimsenin hatalı argüman kullanmadan tartışamadığını fark edersiniz.

--- spoiler ---

mantıksal safsataları burada açıklamak yerine size ingilişçe bir dosya hazırladım: kıpps
--- spoiler ---

tartışma esnasında çelişkili savunma yapıldığı zaman bir başka tartışmacı savunmacının yaptığı mantıksal safsatanın adını vererek belirtebilir. bu gayet yerinde bir harekettir. gereksiz efor sarfiyatını önler. "basit tartışma kurallarından bihaber cahile karşı neden kendimi üzeyim" der ve çekilir. doğru olanı yapar çünkü güvercinle satranç oynanmayacaktır.

onca yıl zorunlu edebiyat dersinde hiç bahsedilmemesi eğitim-öğretim programının ne kadar kullanışsız, gerçek hayattan uzak olduğunu gösterir. okuryazar olan ve olmayan iki grup arasında evreni algılayış biçimleri o kadar değişiyor ki... günümüzde herkes bu temel kabiliyete sahip. şimdi bunun üzerine sağlıklı tartışma ilkelerinin de kavratılması, insanın sadece diğerleriyle değil kendi iç mahkemesiyle de mantık çerçevesinde dövüşmesine sebep olur. böylece ilerlememizin engellerinden biri olan tartışma hatalarıyla uğraşıp vakit kaybetmeden hakikate ulaşmaya çalışırız. kısacası boş yapmanın önüne bu yöntemle geçebiliriz.

insanlığın mantıksal safsatalar hakkında bilinçlenmeye ihtiyacı var. çünkü insanlar diğer bütün hayvanlar gibi sık sık içgüdüleriyle hareket eder. günlük verdiğimiz kararların çoğu alışkanlıklardan ileri gelir. insanların bütün davranışlarının neden-sonuç ile açıklanabileceği, modası geçmiş bir argümandır. neden mi? işte bu yüzden: (bkz: bilişsel çelişki) örneğin biz insanlar o kadar nedensellikten uzağızdır ki kafiyeli sözleri daha doğru bulma eğilimindeyizdir. mesela bunun adı rhyming effect veya kafiye etkisi. işte yeri geldiğinde bunu belirterek içgüdülerimizin kötüye kullanımına izin vermemeliyiz.

devamını okuyayım »