kara buyucu

  • hırçın golcü (270)
  • 502
  • 7
  • 0
  • 0
  • geçen hafta

turuncu saç

kokeni hakkinda kesin bir bilgi olmayan genetik varyasyon. once bunu okuyun lutfen (bkz: #53294495)

bir populasyonun (nufus, topluluk vs.) ne kadarinin turuncu saca (redhead. entry boyunca kizil olarak kullanacagim) sahip oldugunu bilmek imkansiza yakin. mesela sakallarinda kismen kizillik bulunan fakat sacinda kizillik olmayan bir erkek, kizil olarak sayilmali mi. ya da strawberry blonde kizil olarak mi sayilmali, sarisin mi yoksa ikisi birden mi. strawberry blonde gorseller

irlanda nufusunun 10-30% kadari turuncu sacli olarak siniflandirilmis (daha dogrusu redhead olarak. adamlar bizdeki gibi kirmizi, turuncu, turuncumsu, guneste sarap rengi ama golgede domates gibi ayirmiyorlar her rengi). dunyada en cok kizil nufusa sahip ulke kendileri. sonra sirasiyla iskocya (10-25%), galler (wales. 10-15%) geliyor. bunun disinda bati ingiltere, brittany, franco-belgian border, bati isvicre, jutland ve guneybati norvec de hatiri sayilir miktarda kizil nufus iceriyor. bu kizilligin 1% altina dustugu yerler (kizil cografyasinin guney ve dogu sinirlari) su sekilde: ispanyanin kuzeyi, italyanin orta bolgeleri, avusturya, bati bohemia, bati polonya, baltik ulkeleri (estonya, letonya ve litvanya) ve finlandiya. goruldugu uzere guney ve dogu sinirlarini cizdik. europe west-nordic denilen kisim kaliyor zaten geriye. bu da zaten antik celtic ve germanic kabilelerin yasadigi yerler ile ortusuyor.

peki kizil sac celtic ve germanic kokenli mi. aslinda guneybati norvec kizil sacin kokeni hakkinda ipuclarina sahip olabilir. nereden biliyoruz bunu, hemen aciklayalim. haplogrup analizi diye birsey var, genetik olarak ayni snp (bkz: single nucleotide polymorphism) tasiyan, yani ayni karakterlerin kalitimini nesiller boyu surdurmus olan topluluklarin siniflandirilmasi. bir nevi genetik akrabalik. bunu anne baba amca teyze gibi ufak, ailevi akrabalik gibi dusunmeyin. milletler arasi bir akrabaliktan soz ediyoruz. "macarlar aslinda turktu ooolm" gibi akrabaliklardan. ya da kizilderililerin aslinda turk olmasi gibi. geri donelim haplogruplara. guneybati norvecte r1b-l21 cikmis sonuclar. haplogruplardan biri, sayilar harfler falan. cok takmayin bunu. isin ilginc kismi burada basliyor iste. r1b-l21 haplogrup ayni zamanda r1b-m222 haplogrubunun bir ust kumesi (m222 kuzeybati irlanda ve iskocyada gorulen haplogrup siniflandirmasi. hatta "lineage of niall of the nine hostages" olarak adlandiriliyormus bu durum). bu bilgiden hareketle soyle birsey demisler. "neredeyse eminiz ki native irlandalilar ve iskoclar, vikingler tarafindan alinip guneybati norvece goturulduler (muhtemelen kole olarak). bu da guneybati norvecteki kizillik miktarini yukseltti".

avrupa kizil sac haritasi
avrupa haplogrup r1b haritasi

yukaridaki haritalarda da gorebildiginiz uzere kizil sac ve r1b dagilimi ortusuyor fakat r1b gorulen her noktada kizil sac yok. bunun sebebi ne hadi biraz da ona bakalim.

ayni paralel uzerinde, r1b ve turuncu sac cok guzel ortusuyor, tabii ki 45. kuzey paralelinin uzerinde olmak kaydiyla. 45. kuzey paraleli kizil sac haritasinda var, o resmi simdi acin lutfen (hatta digerini de yan sekmeye acip karsilastirin). 45. paralel nereden geciyor size soyleyeyim. fransanin ortalari, kuzey italya ve hirvatistan. aslinda bir cesit dogal sinir gibi diyebiliriz. 45. paralelin altinda ultraviolet isinlar cok guclu olmaya basliyor, ve bu bolgelerde kizil sacli ya da acik renk deri rengine sahip olmak artik bir avantaj olmaktan cikiyor. 41. paralelin altina indigimizde ise r1b hala gorulmesine ragmen kizillik neredeyse hic yok.

bunun yaninda 45. paralel eski zamanlardan beri kulturler arasi bir sinir gorevi gormus. kuzey avrupa kulturunde ornegin, kati yag tabanli yemek yapilirken (tereyagi gibi) guney avrupalilar zeytinyagi gibi sivi yaglari tercih etmis. fransanin kendi icerisinde 45. paralelin kuzeyinde oïl diyalekti kullanilirken guneyinde occitan dili konusuluyor. 46. paralel ise italyada almanca konusan guney tyrol ile italyanca konusanlari birbirinden ayiran sinir. goruldugu uzere kulturel farkliliklardan kaynakli gruplasmalar, birbirine kiz vermemeler falan olduysa kizil sacin 45. paralelin altina inememis olmasi normal.

ayrica 45. paralel ekvator ile kuzey kutbu arasinda, tam ortadaki bolge, iki tarafa da esit uzaklikta. genel olarak gunesin ve iklimin etkisine de bagli olabilir.

devamını okuyayım »