kaskir

  • 70
  • 7
  • 4
  • 0
  • dün

cungarlar

cungar kelimesi moğolca zhun-gar yani sol kol demektir. moğolların ordu teşkilatında sol kolu oluşturdukları anlaşılıyor. asıl isimleri oyratlardır. moğol haklarındandır ve batı moğollarını oluştururlar. ikinci moğol istilası diyebileceğimiz büyük bir orduyla 15. yüzyılın ortalarında başta doğu türkistan olmak üzere günümüzdeki kazakistan ve kırgızistan'ı işgal etmişlerdir. kuzey özbekistan şehirlerini defalarca ele geçirmişlerdir. kazakların "aktaban şubırındı" yani ayakların altı beyazlaşana kadar kaçtık deyimi cungarlar'dan kaçışlarının dehşetini anlatması bakımından dikkate değer bir ifadedir. çarlık rusyası'yla iyi ilişkiler kurmuşlar ve rusların bozkır halklarının göçlerini yönetmesine yardım etmişlerdir. ruslardan savaş silahları bakımından da teknik destek alarak güçlerini artırmışlardır. en güçlü dönemlerini, gençliğini tibet'te dini eğitim alarak geçiren galdan boshıgt zamanında yaşamıştır. tahmin edebileceğiniz gibi cungarlar lama budizmi'ne inanıyorlardı. dalay lama seçimlerine müdahale edecek kadar da tibet üzerinde etkiliydiler. günümüzde doğu türkistan'ın üç bölgesinden batıda olan kısım cungarya bölgesi olarak geçer. bu bölge devletlerinin merkeziydi. başkentleri ili hazvası idi. gümüzdeki gulca ve almatı'yı da içine alan bölge yani. orta asya'nın etnik morfolojisini fazlasıyla etkilemişler ve günümüzdeki halini almasını sağlamışlardır. başkentlerini ve çevresini tarımda geliştirmek için fergana havzası'ndan binlerce çiftçiyi kendi bölgelerine göç ettirmişlerdir. o dönem ki çin hanedanlığı olan mançularla yaptıkları savaşları kaybetmişler ve başkentleriyle birlikte önemli topraklarını çin imparatorluğu'na bırakmışlardır. rus çarlığı cungarların çoğunu hazar denizinin kuzeyine yerleştirmiştir. kalmukya olarak bilinen bu bölge avrupa kıtasındaki en büyük budist tapınağına da ev sahipliği yapmaktadır. günümüzde cungarlar başta olmak üzere bir çok moğol boyu doğu türkistan sınırları içinde çin hakimiyetinde yaşamaya devam etmektedir.

devamını okuyayım »
02.09.2016 15:55