le turquie

  • 225
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3 yıl önce

manastırlı ismail hakkı efendi

devrinin tikveşli yusuf ziyâeddin efendi gibi şahsiyetleriyle berâber islâm-osmanlı âleminin en büyük âlimlerindendir. gençliğinde tokatlı hafız şâkir efendi'yle fikrî münakaşalara girip kazanan bu azîm âlim kaderin cilvesine bakın ki yaşlılığında ise osmanlı'nın son şeyhulislâm'ı olacak genç müderris mustafa sabri efendi ile teşrî mes'elesinde gazetelerde makaleler üzerinden tartışmış(beyânü'l-hak dergisi), bu münâkaşalar kendisinden sonra bedîiüzzaman'la berâber yeryüzünün en büyük âlimlerinden biri olacak genç müderris mustafa sabri efendi lehine sonuçlanmışdır.

mehmed âkif onu şöyle anlatır vefâtını müteâkib:

manastırlı kim idi? müteahhirîn-i ulemânın en büyüklerinden idi. şu son zamanlarda şeyh muhammed abduh diyâr-ı mısır’ın; mevlana hüseyin cisr sûriye’nin; şeyh muhammed emin şirvânizâde şark vilâyetlerimizin en büyük hakimi, en meşhur âllamesi olduğu gibi, manastırlı da bu di-yarın en mütebahhir bir âlim-i nihriri idi.

son osmanlı efendilerinden mâhir iz hâtırâlarında şöyle bahseder ondan:

meşrutiyete takaddüm eden senelerde hocamızdan işitmiştik. istanbul’da ulema-yı sitte dedikleri altı büyük âlim varmış ki, bunları şöyle sıralarlar; manastırlı ismail hakkı(ayasofya kürsi şeyhi ve sonradan âyân â'zâsı), tikveşli yusuf ziyâeddin efendi, tokadî hâfız şâkir efendi, ders vekili halis efendi, mecelle şârihi atıf bey, ders vekili muğlalı ali rıza efendi.”

ahmed cevdet paşa da manastırlı ismâil hakkı efendi gibi elimde beş tâne daha adam olsa avrupa'yı islâmlaşdırırdım der..

kendisini burada iki satırla anlatmak imkânsızdır. yukarıda da görüldüğü üzere kendisi eşine az rastlanır bir âlimdir. türkiye cumhûriyeti'nde yaşayan birkaç büyük düşünürden biri olan ihsan fazlıoğlu kitap ve metinlerine görebilirsiniz ismini. islâm düşüncesi, kelâmında son devir açısından mühim bir yere yerleştirir fazlıoğlu o'nu. kendisi tıpkı şeyhulislâm mustafa sabrî efendi gibi, bediiüzzaman gibi bugünkü müslüman düşünce dünyâmıza kaynaklık eden bir isimdir. kendisi ve diğer isimler bilinmeden bu ülkede kendi ruh ve mânâ kökleriyle sıkı sıkıya irtibatlı bir dünya görüşü te'sis edilemez, edilemiyor da zâten. manastırlı gibi bir ismin ve eserlerinin üzerine yazılmış kitabı bırakın, doğru dürüst ansiklopedi maddesi yok..

devamını okuyayım »