mea maxima culpa

  • 1544
  • 12
  • 5
  • 0
  • dün

master i margarita

kitapta büyülü gerçekçilik ögeleri bolca vardır. bu ögeler dönemin şartlarını, politika ve bürokrasisini, devlet görevlilerini ağır bir şekilde eleştirmek için kullanılmaktadır.

gerçeküstü veya fantastik değil, büyülü gerçekçi. bunlar birbirinden epey farklı kavramlardır. bunu biraz açarsak olay moskova'da kitabın yazıldığı 1930larda geçmektedir. fantastik bir ortam, mekan ve zamanda değil gerçek bir dünyada. olaylar, kişiler, olgular tamamen gerçek hayata dayanmaktadır. ancak zaman zaman olaylara masalsı ögeler dahil olmaktadır ve bu masalsı ögeler gerçek dünyanın ögeleri ile birarada kabul edilmekte ve olay akışı normal bir şekilde devam etmektedir.

örneğin şeytanın yardımcılarından birisi insan büyüklüğünde iki arka ayağının üzerinde yürüyen, konuşan, yemek yiyen, içki içen siyah bir kedidir. bu devasa kedi gündelik hayatın içinde diğer kahramanlar gibi hareket etmekte, ancak kimse buna şaşırmamakta veya korkmamaktadır. kedi bir mekana girer kimse bu kadar büyük bir kedinin varolmasına, yürümesine, konuşmasına vs şaşırmaz veya şaşırsa da normal bir reaksiyon göstermez. ancak kapıdaki bekçiler, görevliler vs. bazen buraya kedi giremez diye bir uyarı yaparlar. insanlar kedi ile konuşur, onunla iş yapar, hatta onunla silahlı mücadeleye girişirler.

bunlar gerçek hayatta olsa herhalde ilk olarak hayvanat bahçesi aranır, polisten veya itfaiyeden yardım istenir. insanlar böyle bir kediyle karşılaşında ordan kaçıp kendilerinden şüphe edebilirler.

ikinci bir örnek sovyet rusyasında moskova'da ciddi bir tiyatroda kara büyü gösterisi yapılıyor ve kimse bunu yadırgamıyor. herkes her şey normalmiş gibi davranıyor. tiyatro görevlileri ciddi bir tiyatroda kara büyü gösterisinin işi ne demiyorlar, sadece bu adam da kim, kim tanıyor, kim bununla sözleşme yapmış gibi bürokratik işlemler üzerinde duruyorlar.

evet kitabın tamamı büyülü gerçekçidir veya bu akımı takip ettiği için yazılmıştır diyemeyiz ancak bolca büyülü gerçekçi öge bulunmakta. kitabın yazıldığı dönemdeki ağır sansür ve sovyet yazarlar üzerindeki baskı, kovuşturma, hapis korkusu ile ancak sembollerle ve büyülü gerçekçilik gibi metodlarla yazılabileceği bir gerçektir.

zira şeytanın uzun yıllar sonra sovyet rusya'ya ayak basar basmaz ilk karşılaştığı ve konuştuğu iki kişinin edebiyatçılar birliği başkanı ve bir şair olması, iki edebiyatçının tam da o sırada hz isa'nın yaşamadığının edebiyat yolu ile insanlara nasıl daha iyi bir şekilde anlatılabileceğini tartışıyor olması dönem edebiyatçıları ve edebiyatçılar birliği için gerçekten ağır bir eleştiridir.

edebiyatçılar birliğinin merkezi, üyeleri, merkezin imkanları, dönemin bürokrasisi üzerine yine çok ağır eleştiriler bulunmaktadır. örneğin gerekli belgeleri imzaları temin edebilirseniz tiyatroda edebi eserler değil bir kara büyü gösterisi yapabilirsiniz.

gerçekte bulgakov'un yazdığı tiyatro oyunları sansürlenerek yayınlanmamakta ve tiyatrolarda sergilenememektedir, onun yerine edebi açıdan değersiz olan rejim yandaşı yazarların eserleri sergilenmektedir.

devamını okuyayım »