p

  • 282
  • 0
  • 0
  • 0
  • 7 ay önce

oyun teorisi

ytu fen-edebiyat fakultesi matematik bolumu
oyunlar teorisi kitabinin onsozunun bir kismi
doc.dr.mehmet ahlatcioglu, y.doc.dr.fatma tiryaki

adindan da anlasildigı gibi, oyunlar teorisi nin ilgi alanina tum oyunlar girmektedir.bir oyundan bahsedebilmek icin,
-oyuncular: oyuna katilan bireyler (birim-kisi-grup),
-stratejiler: oyun esnasinda her bir oyuncunun yapabilecegi eylemler (oyuncularin secenekleri)
-fayda fonksiyonu: oyundan, her bir oyuncunun degisik durumlarda bekledigi kazanc ya da kayiplar fonksiyonu,
bilinmelidir.bu uc temel oge bilindiginde ya da harekete gecirildiginde bir oyun ortaya cikar.
oyuncular, amaclarini optimize edebilmek icin, ellerindeki seceneklerden hangilerini ve ne sekilde kullanmalari gerektigini bilmek isterler.oyunlar teorisi, matematiksel altyapisini olusturarak bu beklentiye cevap vermektedir.
oyunlar teorisi, gercek hayat problemlerine cozum onermesiyle buyuk bir onem kazanmistir.bu problemlere ornek olarak; ulkeler ve ordular arasi savas durumlari, ekonomiler arasi catisma durumları, isletmeler arasi rekabet durumlari vb. gibi ortaksiz oyun problemlerinin yani sira oyuncularin ortak cikarlarla birlikte kisisel cikarlarini da artirabilmek amaciyla koalisyonlar olusturmasini ongoren ortakli oyun problemleri verilebilir.
gercekten, bu yapidaki problemlerde oyunlardaki uc sart olusmaktadir:
-bireysel kazanclari maksimize etmek isteyen taraflar (oyuncular) mevcuttur.
-taraflarin uymasi gereken kurallar olmamasina ragmen, iyi bir arastirmayla, rakibin yapabilecegi davranislar ayrintilariyla belirlenebilir.hatta, onemli sonuc aldirmayan secenekler akilli uygulayicilar tarafindan
kullanilmaz.bu dusunceyle her bir tarafin secenekler kumesi oldukca daraltilabilir (stratejiler kumesi).
-calisan taraflar, yine iyi bir arastirma ve gozlem sonunda, kendisiyle birlikte rakibinin de degisik durumlarda elde edecegi kazanclari belirleyebilirler (fayda-odeme fonksiyonlari).
boylece, bu tip gercek yasam problemleri oyunlar teorisi kapsaminda incelenebilmektedir.
oyunlar teorisinin matematiksel temelleri johann von neumann tarafindan atılmis (1928), daha sonra von neumann ve morgenstern tarafindan gelistirilmistir (1950).daha sonraki yillarda matematikcilerin yani sira uygulamacilarında devreye girmesiyle oyunlar teorisi, kendisi ile birlikte uygulandigi alanlarda da büyük bir gelişme kaydetmistir.ayrica matematik, istatistik, iktisat, isletme vb. alanlarda yuksek ogrenim programlarina ders olarak giren oyunlar teorisi onü acik bir bilim olarak gelismesine devam etmektedir.

devamını okuyayım »
16.02.2005 15:49