redif

  • 2111
  • 18
  • 3
  • 0
  • 4 gün önce

der 18te brumaire des louis napoleon

karl marx’ın, fransa’da şubat 1848’de bourbon hanedanı’nın devrilerek yerine ikame edilen ikinci cumhuriyet’in yaklaşık dört yıllık ömrü süresinde, sınıfsal tabana dayalı partilerin birbirleriyle mücadelesini ve başlangıçta (10 aralık 1848) cumhurbaşkanı olarak atanan napoleon bonaparte’ın yeğeni louis bonaparte’nin darbe yoluyla kendini napoleon iii olarak ilan ettiği (2 aralık 1852) günü ve bir yıl önce giriştiği hükümet darbesini ele aldığı incelemeye verdiği addır.

incelemesine bu çapraşık ismi marx, birinci cumhuriyetin kurucuları ihtilalcilerin değiştirdikleeri novembre (kasım) ayı yerine koydukları “brumaire” adından hareketle; amca napoleon’un, fransa’nın birinci cumhuriyetine son verdiği ve askeri diktatörlüğünü tesis ettiği 18 brumaire (9 kasım) 1799 tarihli hükümet darbesiden ilhamla, yeğenin, fransa’nın ikinci cumhuriyetine son vermek amacıyla gerçekleştirdiği 2 aralık 1851 tarihindeki hükümet darbesine de "18 brumaire'in ikinci baskısı" diyerek, vermiştir.

daha sonra, fransa’da ikinci cumhuriyet olarak anılan bu dönem üzerine; cumhuriyet’in kısa ömrü süresince sosyal sınıflarının konumu ve tutumlarının da değerlendirildiği, en ayrıntılı ve aynı zamanda marksist/komünist eser olma özelliğinden dolayı bu inceleme bütün dünyada ayrı kitap olarak basılmıştır. bu kapsamda eser türkçe’de latin harfleriyle ilk defa, sevim belli çevirisiyle 1976 yılında sol yayınları tarafından yayınlanmıştır. daha sonra çeşitli defalar ayrı baskıları yapılan eseri yine aynı yayınevi marx ve engels’in seçme yapıtlar adlı külliyatın 2nci cildinde de yayınlamıştır.
*
bu incelemesine marx şu şekilde başlar: “hegel, bir yerde, şöyle bir gözlemde bulunur: bütün tarihsel büyük olaylar ve kişiler, hemen hemen iki kez yinelenir. hegel eklemeyi unutmuş: birinci kez trajedi olarak, ikinci kez komedi olarak.”

ama, marx’ın “komedi” diye nitelediği, “et kafa” louis bonaparte’in, napoleon iii olarak (2.12.1852 - 4.11.1870) iktidarı paris komünü arifesine kadar 18 yıl sürmüştür.

başlangıçta cumhuriyet devrimini hazırlayan/yapan bütün öğeler, haneden muhalefeti, cumhuriyetçi burjuvazi, cumhuriyetçi-demokrat küçük-burjuvazi, sosyal-demokrat işçi sınıfı, hepsi, şubat hükümetinde geçici olarak yerlerini aldılar. ama, hemen arkasından bu güçler önce birbirlerini tasfiye edip, varlık nedenleri genel eşit oyu kaldırarak temsil gücünü de kaybettiler. böylelikle, parlamentoyu devre dışı bırakan hükümetleri ve arkasına aldığı generalleri ve bu generallere kurdurduğu lümpenlerden müteşekkil 10 aralık derneği, yarı-serfken, bourbon hanedanı’nın el konulan arazilerini dağıtılarak “özgürleştirilen”, vatan sevgisinin mülkiyet duygusu olarak tezahür ettiği muhafazakar küçük-köylüleri ile zorba louis napoleon, “fikri sabiti” taht için giriştiği entrikaları sonrasında, temsil gücü ve itibarı da kalmayan parlamentoyu kendine boyun eğdirerek; giriştiği hükümet darbesi ile ikinci cumhuriyeti tasfiye edip, imparatorluk libasını sırtına geçirmeye muvaffak olur.

devamını okuyayım »
03.05.2009 12:11