summer son

  • 1707
  • 16
  • 3
  • 0
  • dün

sscb'nin dağılma sebepleri

petrol fiyatlarinin dusmesi. thomas friedman international herald tribune'de yazdigi makalede, bu iki olay arasinda ilginc bir paralellik kurmus. goruslerinin hepsine katilmasam da ozetle sunlari soylemis:

yetersiz sovyet ekonomisi ilk zamanlarda kollektif ciftliklerde calismaya zorlanan tarim iscileri ve ucuz mahkum isgucu sayesinde idare etti. 60'larin basinda ise bunlar bile yetmez oldu ve bugday bile ithal edilmeye baslandi. 1973'deki arap ambargosu ile firlayan petrol fiyatlari, suudi arabistan'dan sonra en buyuk ikinci uretici olan sovyetler birligi'ne 15 yil yetecek kaynak yaratti. brejnev hukumeti bu parayla tarim, savunma ve teknoloji alanlarini subvanse etti, hatta afganistan'i isgal etti. bu donemde petrol ve gazin ihracat icindeki payi %10-15'den %40'a cikti. 80'lerin basinda petrol fiyatlari dusmeye basladi. petrol gelirleri yetmedi ve disaridan borc alinarak populerite ve istikrar korunmaya calisildi. gorbacov'un komunizmin reformu* cabalari icin ise artik cok gecti.

friedman yazinin bundan sonraki kisminda iran ile paralellik kuruyor. 73'den sonra geleneksel iran toplumunu modernlestirme cabalari 70'lerin sonunda dusen petrol fiyatlariyla ekonomik durumun kotulesmesi sonucu ayetullahlari dogurdu ve sah rejimi coktu. bugun de ahmedinejad populeritesini buyuk oranda dunyada tavan yapan petrol fiyatlari sonucu surduruyor. artan gelirleri emlak, is, gida ve benzine (litre fiyati yaklasik 10 cent) yaptigi subvansiyonlara aktariyor.

sonuc olarak diyor ki abd eger iran'da bir rejim degisikligi istiyorsa askeri cozumden once petrol fiyatlarini dusurmeli. bu da tutumluluk ve alternatif enerji kaynaklari kullanimiyla mumkun olacaktir.

yaziya asagidaki adresten ulaşılabilir:
http://select.nytimes.com/…inion/02friedman.html?hp
(here's the story'le başlayan üç paragraf)

devamını okuyayım »
09.02.2007 09:18