suskun sazan

  • her eve lazım (748)
  • 622
  • 0
  • 0
  • 0
  • geçen ay

6 eylül 2018 dolar kuru

“konuya viop’dan (vadeli işlem ve opsiyon piyasası) başlayarak anlatayım. viop bireylerin ve kurumların döviz ve emtiaları “gelecekteki fiyatları” üzerinden alıp sattıkları yer. örrneğin önümüzdeki 6 ay içerisinde $/tl kurunun 7,40’ın da üzerine gideceğini bekliyorsan (iddia ediyorsan) gidip 28 şubat 2019 vadeli dolar kontratı alabileceğin bir piyasadan bahsediyoruz. yok, olmaz hacı o kadar diyorsan da kontrat satabileceğin bir piyasa aynı zamanda.

geçtiğimiz hafta yaptığı duyuruyla tcmb, bu piyasada ben de işlem yapacağım dedi. neden diye soracak olursanız kura doğrudan müdahale etmek (döviz satmak) istemiyor; çünkü tcmb’nin rezervleri sınırlı. dimyata giderken evdeki bulgurdan olma ihtimali hayli yüksek. bir diğer sebep ise piyasadaki “döviz alım” iştahının önünü kesmek.

peki, kim dolar talep ediyor diye bir soru geliyor akla. elbette türkiye pozisyonu olan, tl varlıklara yatırım yapmış ve riskten kaçınmak isteyen (hedge) yabancılar. bunu da şöyle düşünün, portföylerinde tuttukları hisse senedi ve tahviller düşerse, o düşüşe karşı koruyacak ellerinde döviz kontratı (sigorta) var; bunu satabilirler. bir anlamda yükselen kurdan faydalanarak doları “satmış gibi” yapıp kazancı, hisse senedi ya da tahvil zararına mahsup etmiş oluyorlar.

şimdi burada şöyle bir parantez açalım: bu korunma işlemini spot piyasadan dolar alarak yapamazlar mı? yaparlar da bu sefer kuru yukarı doğru hızla itiyorlar ister istemez ve onların istedikleri miktarda dövizi verecek tcmb’den başka da kimse yok. türkiye’de yatırımı olup kalan yatırımcılar için bir başka maliyet de elde tuttukları varlıkların değersizleşmesi. buna sebep de spot kuru ister istemez yukarı itmeleri. işte, yabancıların bu iştahını gören tcmb’de, bunu viop üzerinden telafi etme yolunu gitti.

bu noktada küçük bir hatırlatma yapmakta fayda var. tcmb, tl’nin değerini korumak için türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım ihalelerine (ndf) başlamıştı. bu ihalelerin saati (16:00), prosedürü vb. şeyler gün içerisindeki döviz hareketlerinden kaynaklı bankalara ekstra bir risk yaratıyor. dolayısıyla tcmb, vadeli dolar almak isteyene direkt kotasyon vererek hem belirsizlikleri, hem de riskleri ortadan kaldırmış oldu.

işin bir ayağı yabancılar gördüğünüz gibi; ama bunun bir de yerli bankalar ayağı var. onlar da “arbitraj”, risksiz kazanç peşinde. peki, bunu nasıl yapıyorlar?

önce 28 şubat 2019 vadeli kontrat ile 7,40’dan dolar alıyorlar ve aynı anda spot piyasada 6,60’tan dolar satıyorlar. böylece kur riskini hedge etmiş oluyorlar; çünkü bir tarafta uzun (long) bir tarafta kısalar (short). banka 80 kuruşluk bir kazanç elde etmiş olsa da bu işlemle beraber yerine getirmek zorunda olduğu bir takım yükümlülükler altına da girmiş oluyor. ne mi o yükümlülükler?

bir kere spotta 6,60’tan sattığı doları bir yerden borçlanması gerekiyor. onu da tl borç verip karşılığında dolar borç alarak yapıyor. kur riski almadan sadece likidite sağlayan(borç alma-verme), hesabı faizle yapılan bir ürün ile yani fx swap ile yapıyor. bu işlemi yaparken kullanılan bir vade farkı (swap point) var.

fx swap işlemiyle bankalar, spotta sattığı ve nakden teslim etmesi gereken doları borçlanırken, spotta eline geçen tl’yi (hatırlayın 80 kuruştu) borç vermiş oluyor. hangi vadeye kadar? tabii ki viop’ta aldığı kontratın vadesine kadar. ne karşılığında? razı olunan swap point kadar ödeyerek. swapa 65 kuruş verdiğini kabul edersek 15 kuruşu cebe atmış oluyor banka; yani teknik ifadeyle arbitraj yapmış oluyor.

yabancıları anladık, bankaları da anladık, peki sokaktaki insana bunun faydası ne?

yabancının iştahını kesmiş, spota giderek alıp yapıp kuru yükseltmelerinin önünü almış oluyorsun öncelikle. arbitraj yapan bankalar üzerinden spot piyasaya dolar satışı getirmiş oluyorsun. tcmb de “ben satmadım, miki sattı” demiş oluyor.

güzel değil mi? pazartesi gününden beri dolardaki gerilemeye bir de bu gözle bakın o halde.

yaprağını yerken “kıtır kıtır” kısmı böyle, bir de sapına gelince “meee” kısmına bakalım.

vade kapama geldiğinde (28 şubat 2019) ne olacak? o gün geldiğinde tcmb ne yapacak?

kontratı rollover ederse, yani bir sonraki kontrata uzatırsa bu durum devam edecek. peki, ya bu arada dolar kuru fırlayıp giderse? hatırlayın, dövizi verecek tcmb’den başka da kimse yok!! yani tcmb bu işlemleri yaparken dolarda kısa (short). diyelim, kapadığı kontratın netleşmesinden zarar etti, bu zararı nasıl ödeyecek?

tabii ki para basarak ödeyebilir. bu durumda tl bollaşmış oluyor. dolar miktarı aynı kaldığına göre bu süreç doların daha yukarı gitmesiyle sonuçlanır.

işler yolunda giderse, evet döviz kurunu aşağı doğru itmiş oluyor tcmb; ama tersi de bir kumar.

soru şu o zaman? tcmb kumar oynar mı?”

kaynak: e507

devamını okuyayım »
06.09.2018 16:45