taxidi sta kythira

  • 345
  • 10
  • 5
  • 2
  • dün

tolstoy vs dostoyevski

not: haşa! bu bir kıyaslama değildir:

thomas mann denemelerinde orda burda tolstoy hakkında yazar durur

(örn: evimin dört duvarı arasında çalışmaya devam etmek yerine bu yolculuğa çıkmakla ne kadar da iyi etmişim. çünkü önceden tolstoy'un kreutzer sonat'ını önemli bir eser zannetmekteydim. oysa şimdi çok komik ve saçma buluyorum)

ama iş dostoyevski'ye geldiğinde frene basar ve çekindiğini de açıkça ifade eder:

"ruh sağlığı yerinde yazarları incelemek, "kutsal hastaları" incelemekten daha kolaydır"

diye konuyu kilitler ve içten içe "ulan şimdi biz bu heriife bi şey yazsak göt oluruz en iyisi hiç bulaşmayalım" kafasına girer.

ammmaaaa sanılmasın ki mann, tolstoy'un büyüklüğünün farkında değildir zaten buddenbrooks'u yazarken zorlandığı zamanlarda tolstoy okuduğunu ondan ilham aldığını da belirtir ki hatta ve hatta leitmotif'i de tolstoy sayesinde pekiştirmiştir.

thomas mann'ın yorumları böyle de ben bir iki şey eklemek isterim;

bu iki rusu karşılaştırmak kolay değil ama şunu açıkça söyleyebilirim: tolstoy'un kalemi eğitimlidir, sistematiktir ve disiplinlidir, üslup ve biçim olarak dostoyevski'ye nal toplatır burası açık ama her şeye rağmen götünü de yırtsa, dostoyevski'nin (mistik) büyüklüğünü yakalayamamıştır, mann'ın da dediği gibi dostoyevski'de "kutsal bi delilik" vardır tolstoy'un ise kalemi hep aklıbaşında kalmıştır.

devamını okuyayım »