the march of the white queen 2

  • 33
  • 2
  • 0
  • 0
  • 2 hafta önce

sistine şapeli

öncelikle:
(#30994156)
(#30994870)

papa'nın konuşma yaptığı kürsünün arkasında bulunan yere yapılan the last judgment freski tavandan oldukçta zıt bir konuyu ele alır. ve bu konu ve iş tavandan daha da dikkat çekicidir. sanat tarihinin en büyük eserlerinden biri olmuştur. favorilerimden.
tavan çok daha büyük ve yapılması daha yorucu olmasına rağmen mike'in 25 sene sonra yaptığı bu kısım çok daha uzun sürmüştür. tavan dört bu yedi sene.

teker teker incelenecek şey şudur: http://goo.gl/pqfrs
bu linkten daha ayrıntılı bakılabilinir: http://www.vatican.va/…ppelle/sistina_vr/index.html

michelangelo (kısaca mike) tavanı 1512'de bitirmişti. tavanı bitirdikten 25 sene sonra gene aynı şapelin papa kürsüsü arkasına bir şeyler yapması için mike görevlendirildi. bu sefer tavanı görevlendiren papa vermemisti bu görevi, onun yerine geçen başka bir papa görevlendirmişti mike'ı.
bu fresk papa'nın konuştuğu kürsünün arkasında olduğundan dolayı son derece önemlidir.

- işlenen konu en eski konulardan birisidir. isa ikinci kez gelir ve bütün insanlığı yargılılar.
- mike'dan önce bu konuyu hans memling ve hieronymus bosch da işlemiştir resimlerinde. fakat mike kadar iyi işlemişler midir tartışılır.*
- isa mike'ın yaptığı freskte günahkarları soluna; cennete gidecekleri sağına almaktadır.

bu şapel'de insanı dehşete düşerecek ve imana getirecek derecede bir başka konu yoktu daha önceden. daha çok tanrı'nın ve din büyüklerinin kudretini, önemli ve güzel konuları işleyen konulardı hep. peki bu şekilde insanı dehşete düşerecek dramatik konu neden işlendi ?
özellikle bir konuya daha değinmek istiyorum: bu fresk şapelin çıkışına yapılmıştır. yani insanlar son gördükleri bu fresk yani the last judgement olur. burada insanlara bir korku, kiliseyi unutmamalarını ve günah işleyenlerin nasıl cezalandırılcağını hatırlatmak istenilmiştir. temel mesaj günahkarlar cehenneme gidecektir. niye durduk yereyapıldı bu denilebilinir ama öyle değildir bu durum. o dönemin şartlarına göz atmak gerekir. böylece neden sipariş edildiği neden böyle bir konu işlendiği daha iyi anlaşılabilinir.

dini bakımdan avrupa o sıralar inanılmaz karışıktı. özellikle mezhep kavgaları başlamıştı, kiliseni itibarı düşmüştü.
özet geçersek bunun sebebi hemen hemen herkesin duyduğu alman martin luther'dir. toplumun kiliseye olan güveni sarsmıştı. incili önce almancaya çevirdi. sonra papazların ve keşişlerin cennetin anahtarını yani endüljans'ın ne kadar yanlış olduğunu ortaya koydu. tanrıya ulaşmak için kilisenin ve din adamların önemli olmadığını tanrıyı anlamak için hıristiyan inancının temel maddelerinin yeterli olduğunu belirtti.
artık kilisenin dini amaçlardan uzaklaşıp ticari ve güç için olduğunu gösterdi. toplum martin luther sayesinde bunları görebildi. kiliseye karşı bir tutum oluştu, protestan mezhebi ortaya çıktı. luther kilisenin değişmeyeceği inanılan temel kurallarını yıktı. anlaşılcağı kilise çok zor durumdaydı.
konumuz bu olmadığı için daha detaylı anlatmıyorum fakat daha detaylı bakmak isteyenler için: (bkz: martin luther) (bkz: protestan) (bkz: engizisyon)

o günün şartları nedeniyle kilesinin tekrar itibar kazanması gerekiyordu. eserin ortaya çıkış sebebi budur.

öncelikle isa'ya bakalım. http://goo.gl/wga4j
- isa büyük freskin tam merkezinde bulunur ve freskteki en dikkat çeken figürdür.
- isa; arkasındaki güneş, gücü ve tıraşsız haliyle apollon'a benzetilir.
- isa görüldüğü gibi çok ama çok güçlü tasvir edilmiştir.
- isa sol tarafındaki günahkarlara sağ eliyle adeta tokat atacakmış gibi bakar.
- yanındaki kadın meryemdir ve adeta çaresizdir. yapabilceği bir şey yoktur gibi durur, gün gelmiştir artık.
- etrafında azizler ve eski ahitten isimler vardır. bulutların üstünde bulunurlar. bunların sağda ya da solda olması fark etmiyordur çünkü orası cennettir.
- bu şekilde isa'nın yanında azizlerin olması zor durumdaki kilisenin azizlerin önemini göstermek istemiştir. ayrıca azizler çok güçlü tasvir edilmiştir.
bahsedilen isa'nın etrafı ve yanındaki azizlere bakalım: http://i49.tinypic.com/elu1d.png

* şüphesiz ki isa'nın yanında olan azizlerden en ama en dikkat çekeni isa'nın yedi havarisinden biri olan aziz bartholomew'dir.
göz gezdirelim: http://i48.tinypic.com/qoxdf5.png
- bartholomew hristiyanlık için yaşarken iğrenç işkencelere kalarak öldürülmüş bir azizdir.
- diri diri derisi yüzülerek korkunç bir şekilde öldürülmüştür.
- freskte görüldüğü gibi derisini tutmaktadır.
- sağ elindeyse bir bıçak vardır.
- deriyle ilgili bir teori var, yüze lütfen dikkatli bakınız: http://i50.tinypic.com/2evgv3b.png
derideki yüz kimi anımsatıyor ? evet mike'ı yani michelangelo'nun taa kendisini. açıkçası ilk gördüğümde dikkatimi çekmişti ama üstüne gitmemiştim meğer birçok sanat tarihçisi bu durumu kabul ediyormuş. onun mike olduğunu yani.
mike kendini o şekilde niye freske katmıştır ? burada biraz kendi yorumum olcak. kendisi hayatı boyunca hep heykel yapmıştır. ve heykelleri çok ama çok gerçekçidir. heykellerin tek eksiği ruhtu. yaratıcı gibiydi ama yarattığı şeylerin ruhları yoktu. buna bir değinme olabilir kendini bu şekilde deri olarak resmetmesi. kendini boş bir kabuk gibi hissetmiş de olabilir.
- bu deriyle ilgili bir diğer ilginç noktaysa kimsenin deriyle ilgilenmemesi. hatta tuttan aziz bile gözlerini çok alakasız bir yere doğru çevirmiştir.
- ayrıca aziz deriyi elinden bırakırsa direk cehenneme giden sala düşmektedir.

birkaç not:
- resimde hareketlilik vardır.
- hareketlilik vahşet ve kaos ortamında meydana gelir.
- insanların kafası genel olarak olması gerekenden daha küçüktür.

* bu resimde önemli olan verilen mesajdır. mesaj kabaca kiliseden uzaklaşırsanız resimdeki gibi azap gören taraftan olacaksınızdır.
- mike bir resimle bu şekilde mesaj vererek çağının çok ötesinde bir hareket yapmıştır. bu tarz mesajlar için daha yüzyıllar gerekiyordu.
bu çok modern bir fikirdi ve ilk kez bu derece mükemmel uygulanıyordu.
- ayrıca bir diğer nokta; isa ve kilise için acı çeken, ölen azizlerin bir şekilde isa'nın yanında çok önemli bir durumda yer alması da ölüm sonrası için verilen bir başka önemli mesajdır.

gelelim resmin diğer önemli noktalarına.

http://goo.gl/udoan
- burada görüldüğü gibi isa'nın tam altındaki figürlerde bulut üzerinde trompet çalan melekler resmedilmiştir.
- melekler trombonları çalarken yanakları oldukça şiştiği göz önüne alınırsa oldukça yüksek sesle çalıyorlardı.
- bu şekilde ölüleri mezarından uyandırmış oluyorlar.
- ayrıca günah defteri vardır resimde fakat ona ayrı bakacaz.

http://i48.tinypic.com/348pq1u.png
- freskin sol en alt köşesinde meleklerin çaldıklarıyla mezarlarınan kaldırılan insanlar görülüyor.
http://i45.tinypic.com/123v4sh.png
- burası isa'nın sağ tarafında kalır yani cennettir. ve mezardan kalkan insanların devamı görülüyor.
- mezardan kalkan iskeletler, ruhlar ve ölüler yukarı yükseliyor; onlara yardım eden diğer insanlar ve melekler vardır.
- melekler onları tutarak yukarı çekmesi bir güç göstergesi de olabilir.

isa'nın solunda kalan yani cehennem olan kısıma bakalım:
http://i49.tinypic.com/1zyf15f.png (mumların kusura bakmayın, ayrıntılı ve kaliteli resim elde etmek için şu siteden resim çekip ayarlamam, upload etmem gerekiyor teker teker, oranın önüne mum koymuş manyaklar)
- cehenneme gitme gemiyle sembolize edilmiştir.
- gemiyle cehenneme giden ruhlar; iblisler ve şeytan tarafından dövülmektedir.
- hepsi minos tarafından sorgulanmaktadır ve yüzlerinde korku vardır.
bu sahnenin biraz daha yukarısına bakalım: http://i47.tinypic.com/345zebt.png
- burada da görüldüğü gibi günahkar ruhlar dayak yemekte; cehenneme itirilip aşağıya çekilmektedirler.
- son resimdeki sol taraftaki adamın yüzünde de inanılmaz bir hüzün ve korku ifadesi vardır. sanki kendi hatalarını ve günahkar oluşunu kabul etmiş ve cehenneme gitmeyi beklemektedir.

* gene cehenneme dönelim: resmin en sağ alt kısmına: http://i45.tinypic.com/2v15l68.png
bu kişinin kim olduğu ve neden yılanlarla sarıldığına dair bir hikaye vardır. hikayeye göre mike; papa'dan boyama yaptığı sırada kimsenin gelmemesini rica etmişti. ancak bitmeye yakın bir zamanda freske bakması için papa; kendisinin üst seronomilerini yöneten biagio da cesena'yı getirdi. biago freske uzunca baktı. papa mike'da yanındayken fresk hakkında ne düşündüğünü biagio'a sordu. biagio'da "böylesine kutsal bir yerde, böylesine çiplak insanların bulunması ve kendilerini utanmazca sergilemeleri kabul edilemez bir şeydir!" diye demiştir. ayrica "papa'nın yeri için değil halk banyosu ya da taverna için daha uygun bir çalışma" diye de eklemiş.
mike sinirli biridir ve bu laflara çok kızmıştır. cevabını biagio'yu resme ekleyerek vermiştir. biagio'yu eşşek kulaklı(o dönemde bu aptallığı belirtiyor) resmetti. çıplaklığını da yılan tarafından örtüldü. böyle mike intikamını almış oldu.
biagio bunu gördüğünde papa'ya şikayet etmiştir. papa'ysa şakayla karışık "benim yetkim cehenneme kadar gitmiyor, o yüzden portren orada kalmalı" demiştir.

not: bu eserle ilgili daha anlatacak bir sürü nokta var belki ama bu kadar yeterlidir diye düşünüyorum. en önemli noktalar bunlardı sanırım(veya bildiklerim).
not2: resimlerin önemli bir kısmı tarafımdan yüklendi, bu yüzden resimler kurbağa falan olabilir, silinebilir; böyle bir şey görürseniz michelangelo ve insanlık adına mesajla durumu bildiriniz lütfen.

devamını okuyayım »
19.11.2012 15:20