vezirtonyukuk

  • 348
  • 0
  • 0
  • 0
  • geçen yıl

halaskar zabitan

meşrutiyetin ilanından sonra ittihatçılar'dan ayrı ve onlara muhalif, orduda bir gruptur.

halâskârân ismiyle de anılan bu grubun mensupları, ittihatçıların da dahil olduğu sait paşa kabinesinin düşmesinde önemli rol oynamışlardır. balkan harbi esnasında halaskaran reisi mesabesinde olan harbiye nazırı nazım paşa, ittihatçılarca kandılırılarak, sadrazamlık vaadiyle tarafından çekilmiştir. babıali baskınında ittihatçılar tarafından nazım paşa'nın katledilmesi halaskaranlara deyim yerindeyse büyük bir darbe vurmuştur. mahmut şevket paşa'nın sadrazam ve harbiye nazırı olarak başa geçmesine rağmen halaskaranlar sinmediler. adamlar azimliymiş müdürüm. çünkü ittihatçılardan başvekil ve harbiye nazırını katlederek intikam için harekete geçmişlerdi.

ittihatçılar yeniden iktidar olmuştu. babıali baskınından sonra iktidarı kaybetmemek için muhaliflerine son derece sert davranıyorlardı. e tabii muhalefet durur mu, onlar da aynı sertlikle karşılık veriyorlardı.

ittihatçılar bir mukabele bekleseler de, muhaliflerin hedefinin mahmut şevket paşa olduğunu sezdiklerinde, hadiseye bilerek göz yummuşlardı. çünkü sadrazamlık ve harbiye nazırlığını uhdesinde toplayan paşa, cemiyete "tahakküm"e başlamıştı. onun bu tahakkümünü istemeyen ittihatçılar, onun ortadan kaldırılmasını istiyorlardı. eğer suikast başarılı olursa, ittihatçılar, mahmut şevket paşanın tahakkümünden kurtulacaklardı. bu tavır da halaskaranlara cesaret veriyordu.

muhalefet için kanuni bütün yolların kapandığını gören, prens sabahaddin eski dahiliye nazırı reşit beyler, eski sefirlerden şerif, damat salih, ahmet abuk paşalar, mebuslardan gümülcineli ismail, albay fuat beyler ve bir çok halaskaran hareket olur olmaz, çatalca ordusu kumandanı ahmet abuk paşa, istanbul hükümetinin üzerine gidecek ve iktidarı ele geçirecekti. hah bir de cemal paşa'nın hatıratında "hadiseden haberdardık. talat paşa, sabahaddin bey'i avrupa'ya kaçırdı. ben de damat salih paşa'ya hadise esnasında istanbul'da bulunma, avrupa'ya git dedimse de kabul etmedi." demesi pek manidardır. ulan bu manidardır kelimesi bana hep erdoğan'ı hatırlatıyor. neyse konuyu dağıtmayayım.

eğer muvaffak olsalardı, prens sabahaddin'i ya da kamil paşa'yı sadrazam yapacaklardı. mahmut şevket paşa, harbiye nazırlığı binasından çıkıp babıali'ye gitmek üzere beyazıt meydanına gelmişti. divanyolu'na sapacaklardı. önüne cenaze alayı çıkınca şoför arabayı durdurdu. son model mercedes tabii, hemen durur, frenler falan süper. tamam devam edelim.

işte bu sırada suikastçilerden topal tevfik, ziya nazmi, şevki, m. ali, abdullah, safa ve abdurrahman ismindeki yedi kişi, sadrazamın arabasına tabancayla ateş açmaya başladılar. sadrazamın yanında seryaver eşref, yaver ibrahim, hizmetkarı kazım ağa vardı. mahmut şevket paşa ve yaver ibrahim ölmüş, kazım ağa yaralanmıştı. suikastçiler ise sur haricine kaçmışlardı. ama topal tevfik hıncını alamamıştı. hem etrafındaki halkı "yaklaşmayın yakarım" diye tehdit ederken, hem de paşanın otomobilinin çamurluğuna çıkarak pencerelerden mahmut şevket paşaya dört kurşun daha sıkarak paşanın beynini parçalamıştı. john wick misin sen argadaş? neyse devam edelim.

ittihatçılar pusuda beklerken, pusulardan çıkmışlar ve hasımlarının üzerine saldırmışlardı. bir taraftan suikastçileri ve kendilerince malum şahısları yakalayıp tevfik ederken, bir taraftan da hadise ile alakası olsun olmasın muhaliflerden 350 kişiyi toplayıp sinop'a sürgün etmişlerdi. tevkif edilenlerin ise 15 tanesi divan-ı harp kararıyla idam edilmiştir. diğerlerinin ise gıyaben idamına, mallarının müsaderesine karar verilmişti. ibrahim hakkı danişmend, izahlı osmanlı kronolojisi'nde bu konuyu daha geniş ele alır aslında, ordan da bakabilir dileyen. biz şimdi devam edelim.

bu hadiseden sonra ittihatçılar'ın talat, enver, cemal paşa triumvirasının idaresi başlayacaktı. bu triumviranın icraatını, birinci cihan harbi esnasında daha iyi takip edip, inceleyebiliyoruz zaten.

şimdi bu entrynin üzerine bir de "vicdan-ı muazzam" dinlersiniz siz. hadi yine iyisiniz.

esen olsun.

devamını okuyayım »