şükela:  tümü | bugün
  • çanakkale savaşı sırasında seddülbahir cephesi’nde ingiliz-fransız kuvvetleriyle osmanlı tarafı arasıda gerçekleşen 28 nisan 1915 tarihli muharebedir.

    öncesi
    çanakkale savaşı, 25 nisan 1915 günü arıburnu cephesi’nde bir, seddülbahir cephesi’nde beş kumsala itilaf devletleri kuvvetlerince yapılan çıkartmalarla başlamıştı. çıkartmanın ilk günü sona erdiğinde seddülbahir cephesi’nde beş çıkartma kumsalından merkezdeki üçü birleşmiş durumdadır, ertuğrul koyu-teke koyu-ikiz koyu. bu bölgenin sağ yanındaki hisarlık çıkartma bölgesi merkez bölümle henüz temas sağlayamamıştır. zığındere koyu’ndaki ingiliz çıkartma birlikleri ise 27 nisan 1915 sabahı, çıkartmadan 24 saat sonra tahliye edilmiştir. sonuç itibariyle müttefik ileri harekatları izleyen birkaç gün süresince bu merkez konumdaki cepheden yapılacaktır.

    ingiliz 29. tümen komutanı general hunter weston, 26 nisan’da ertesi sabah sahile çıkması tamamlanmış olan 3 fransız tugayının katılımı ile alçıtepe yönünde taarruza karar vermişti. ancak 26 nisan akşamı, fransız tugaylarının cepheye intikalinin ancak öğlene doğru tamamlanabileceğini öğrenince taarruzu öğlene ertelemeyi uygun bulmuştu. 27 nisan sabahı ise söz konusu birliklerin karaya çıkışının gecikeceği ortaya çıkmıştır. fransız tugaylarını beklemeden taarruza girişmeyi uygun bulmamıştır çünkü ilk iki günkü çatışmalarda 29. ingiliz tümeni oldukça hırpalanmış durumdadır. bu çatışmalarda tümenin üç tugay komutanı da savaş dışı kalmıştı. on iki tabur komutanından sadece üçü görev yapabilecek durumdadır. özellikle 86. tugay’ın kayıpları ağırdır. bu tugayın dört taburu, subayların yarıdan fazlasını, eratın ise üçte birini kaybetmiştir. tüm bu nedenle harekat, 28 nisan 1915 sabahına ertelenmiştir.
    general hunter weston, 27 nisan için, ertelenen alçıtepe taarruzu yerine sol kanadını ve merkez bölümünü ileri çıkartacak bir kısmi taarruza karar verdi. amaç hem bir sonraki gün girişilecek taarruz için daha uygun bir pozisyon yaratmak hem de hisarlık bölgesindeki çıkartma kuvvetleriyle temas kurmaktır. osmanlı kuvvetlerinin zaten tahliye etmiş oldukları bu bölgedeki ileri harekat sırasında kayda değer bir çatışma olmamıştır. harekat sonunda sahilden içerlere doğru ilerlenmiş ve zığındere - hisarlık hattı birleşmiştir.

    çıkartmadan itibaren 48 saat içinde belirlenen hedeflere ulaşamayan general sir ıan hamilton, 28 nisan 1915 sabahı, fransız taburlarının karaya çıkışının da tamamlanmasıyla, kirte köyü’nün ele geçirilmesi için yeni bir taarruza başlamıştır. ingilizler, ilk iki gün boyunca sürekli ağır kayıplar veren ingiliz 29. tümeni’ni takviye etmişlerdi. bu süre içinde seddülbahir cephesi’ne beş fransız taburu, iki ingiliz deniz piyade taburu ile bir topçu bataryası daha çıkartılmıştı. seddülbahir cephesi’nde 28 nisan sabahı ingiliz 29. tümen komutanı general hunter weston emrinde 19 tabur, 9. osmanlı tümeni komutanı albay halil sami bey komutasında ise 12 tabur gücünde kuvvet bulunmaktadır.

    taarruz planı
    general hunter weston’un alçıtepe’nin ele geçirilmesi için çıkartma öncesindeki planı, ilk aşamada cephenin sol kanadından kirte köyü yönünde ilerlemek, köyün 1 km. kuzeyindeki yazıtepe’yi ele geçirmek şeklinde idi. ikinci aşamadan yazıtepe’den doğu yönünde taarruz ederek alçıtepe alınacaktı. bir gün önce birlikleri ilerletmiş olması da bu planı uygulanabilir duruma getirmeyi sağlamış, cephe hattı bir bütün olarak ileri çıkmıştı.

    taarruz planına göre 87. ingiliz tugayı zığındere’nin her iki yanından taarruz ederek yazıtepe’yi ve onun batısındaki sarıtepe’yi ele geçirecektir. 88. ingiliz tugayı 87. tugay’ın sağını örtecek biçimde ilerleyerek kirte köyü’nü alacaktır. fransız birlikleri ise sahil kesiminde sabit kalarak sol kesimleriyle ilerleyecek, ingiliz birlikleriyle teması sağlayacaklardır. 86. ingiliz tugayı da ihtiyat olarak tutulacaktır.

    osmanlı savunma durumu
    seddülbahir cephesi’nde 9. tümen, 27. alay’ı arıburnu cephesi’ne, 19. tümen emrine göndermişti. dolayısıyla çıkarmanın ilk üç gününde üç taburlu 25. ve iki taburlu 26. alaylarıyla, beş taburla mücadele etmişti. bu beş tabur, 27 nisan gününe kadar mevcutlarının yarıya yakın bölümünü kaybetmiş durumdadır ve ancak bir alay kuvvetindedir. 9. tümen, 27 nisan’da iki alay ve bursa jandarma taburu kadar takviye almıştı. bolayır bölgesindeki 7. tümen’den gelen üçer taburlu 20. alay ve saros bölgesindeki 7. tümen’in 19. alay’ı. 19. alay’ın iki taburu, 28 nisan sabahı saat 04:00 sularında bölgeye ulaşabilecektir. üçüncü taburun gelişi 28 nisan akşamını bulacaktır. sonuç olarak 9. tümen, bir sonraki muharebeyi 9 taburluk bir kuvvetle karşılamak durumundadır. bu taburların üçte birindeki erat, üç günlük kesintisiz muharebelerden yorgun ve uykusuzdur. bu günler süresince, tümen’in bağlı olduğu 3. kolordu emrinde yedekte herhangi bir kuvvet yoktur. tüm kuvvetler arıburnu cephesi’ndeki anzak ileri hareketini durdurmakta kullanılmıştır. arıburnu cephesi’ndeki durum, 9. tümen’in geri bağlantısını kesebilecek derecede kritik bir durumdu.

    9. tümen komutanı albay halil sami bey, yeni gelen alaylarla savunmayı yeniden düzenlemiştir. buna göre ağır kayba uğrayan ve yorgun 25. ve 26. alaylar geriye alınıp dinlendirilecek, aynı zamanda tümen ihtiyatını oluşturacak, 19. ve 20. alaylar da cephe hattını devir alacaklardır. doğal olarak yeni alayların siperlere yerleşmesine kadar 25. ve 26. alaylar yerlerinde kalacaklardır. kirte – seddülbahir yolunun doğu (sol) kesimi 19. alay, batı (sağ) kesimi ise 20. alay tarafından tutulacaktır. iki taburlu 19. alay, bursa jandarma taburu ile takviye edilecektir. jandarma taburu, kerevizdere’nin doğusundaki, savunma hattının kilit noktası sayılabilecek tepeyi tutmaktadır. tümen emrindeki iki ağır makineli tüfek bölüğünün her biri iki kesime verilmiştir. tümenin topçu unsurları, üç sahra bataryası ile müstahkem mevkii komutanlığı’nın tahsis ettiği üç obüs bataryasıdır. toplam 24 namlu.

    müttefikler sahile henüz beş batarya çıkarabilmişlerdir. bunlar, çabuk ateşli, yeni silahlardı. ayrıca donanmanın yüzde sekseni yarımadanın burun kesimini üç yandan çevirecek şekilde düzen alacaklardır. donanmanın 75–381 mm.lik arası değişik çaplarda 470 namlusu vardır. ayrıca müttefik komutanlığı emrindeki 19 taburdan her birinin kuruluşunda birer ağır makineli tüfek bölüğü vardır. bu bölüklerin tüfek sayısı, osmanlı ağır makineli tüfek bölüklerinden iki üç kat fazladır.

    savaş
    osmanlı cephesinin sol kanadındaki birlikleri değiştirmek üzere bölgeye yaklaşan 19. alay’ın iki taburunun, 9. tümen bölgesine 28 nisan 1915 sabahı saat 04:00 dolaylarında ulaşmış olması beklenmektedir. ancak 7 saattir yürüyüşte olan alay, yanlış yöne saparak kirte köyü’nün güneyindeki yamaca yönelmiştir. geçecekleri bu uzun alan, donanma ve kara topçusunun ateşine açıktı. gündüz gözüyle buradan ilerlemek çok fazla kayba neden olacaktır. alay derhal döndürülerek belirli bir yere kadar gerisin geri yürütüldü. kirte köyü kuzey yamaçlarından geçen bir yay çizerek cepheye yöneltildi. bu yanlışlık, alay’ın üç saatten fazla gecikmesine neden olacaktı.

    alay’ın yürüyüşü düzenlendikten sonra saat 08:00 sıralarında cephe hattında ve derinliklerde donanma ve kara topçusunun bombardımanı başlamıştır. son derece iyi düzenlenmiş bombardıman, boşluk bırakmaksızın osmanlı siperlerini bir saat boyunca taramıştır. osmanlı cephesinin kanatlarının yakın olduğu sahillere iyice sokulan ve serbestçe ateş açan gemilerin yan ateşleri son derece etkili olmuştur. müttefik kuvvetlerin taarruzu, saat 09:00’da, cephenin sol kesiminden başladı. osmanlı cephesinin sağ kanadının denize dayanan kesiminde, iki deniz piyade taburu ile takviyeli ingiliz 87. tugayı’nın taarruzu, 20. alay’ın bu hattaki taburu tarafından geri atılmıştır.

    cephenin merkezinde dört taburlu ingiliz 88. tugayı’nın saldırısı ise etkili oldu. bu bölge, 19. ve 20. alay’ların temas bölgesiydi ve doğal olarak zayıftı. tümen komutanı albay halil sami bey, açılması olası gediği doldurmak için 25. alay 2. tabur’unu cephe hattına sürmüştür. çıkarmadan bu yana geçen üç gün boyunca sürekli muharebe etmekte olan ve mevcudunun yarıdan fazlasını kaybetmiş bulunan bu tabur, durumu kontrol altına almıştır. 20. alay’ın halen ihtiyatta tuttuğu 15. alay 2. tabur da bölgeye kaydırıldı. iki alayın, cephenin merkezindeki birleşme noktasındaki bu kriz, saat 10:00 sonrasında giderilmiş oldu.

    sağ kanada doğru genişleyen taarruzla fransız taburları bu bölümde yarbay kadri bey’in 26. alay’ı cephesine yüklendi. asıl tehlike cephe hattında değil geride baş göstermiştir. 19. alay, açıklık bir alandan geçmek zorundaydı ve gecikme dolayısıyla o sırada gün ağarmıştı. bölükler, donanmanın başlattığı bombardıman nedeniyle geride ağaçlık araziye yayılmak zorunda kaldı, ilerleyemedi. bu durum, cephenin sol kesimini fazlasıyla etkilemiş ve osmanlı savunmasının tümden çökmesine yol açmıştır.

    cephenin sol yarısını tutmakta olan 26. alay, beş fransız taburunun karşısında uzun süre tutunamadı. bu alay ve 25. alay’dan bazı müfrezeler, 25 nisan sabahından bu yana sürekli muharebe halindeydiler ve ağır kayıplara uğramışlardı. 19. alay zamanında siperlere gelebilseydi geri alınıp yeniden düzenleneceklerdi. yorgunluk ve uykusuzluk bir yana, uğradıkları kayıplar, normal koşullarda bir birliğin kadrodan düşülmesine yol açacak düzeyi bile geçmişti. ancak çanakkale boğazı’nın anadolu yakasındaki topçu bataryalarının bu kesime yönelen ateşleri fransız taburlarının hızını bir ölçüde kesmeyi başarmıştır. 26. alay, fransız tümeni’nin taarruzlarına ancak saat 11:00’e kadar dayanabilmiştir. alay, 11:30 sıralarında çözülmeye başlamıştır. öğleye doğru fransız askerleri yer yer osmanlı mevzilerine girmeye başladılar. 19. alay, küçük gruplar hallinde sızmayı ve böylece yaklaşmayı denese bile 5 km. geridedir. cephenin sol kesiminin 19. alay’la takviye edilip tutulması olanağı yoktur. en sol kesimde beyoğlu jandarma bölüğü de emir almadan mevzilerinden ayrılmıştır, bursa jandarma taburu’nun bu durumda mevzilerinde kalabileceği kuşkuludur.

    sol kanat çökmüştü ve bunu düzeltmeye olanak yoktu. sol kesim bütün bütün çökecek olursa sağ kesimdeki 20. alay da kuşatılarak imha edilecek, alçıtepe yolu savunmasız kalacaktır. madem 19. alay cepheye gelemiyordu, cephe ona taşınırdı. tümen komutanı albay halil sami bey, saat 12:00'de, 26. alay] bölgesinde cephenin yarılmasını önlemek için bu alayın ve cephenin merkez bölümündeki kıtaların geri çekilmesini emretmişti.

    aslında 26. alay komutanı, daha önce alaydan bir kısım kuvveti ayırmış, alay'ın 3. tabur komutanı binbaşı mahmut sabri komutasında ihtiyatta tutuyordu. bu birlik o karmaşada nasılsa unutulmuştu. binbaşı mahmut sabri, ilerideki hatların çözülerek yüz geri etmeleri üzerine bu 820 kişilik birliği alarma geçirdi. birliklerini yararak, kendisi de öne fırlayıp asıl mevziler üzerine atıldı. rastladığı birlikleri de çevirip emrine alan ihtiyat grubu gittikçe büyüdü. tam zamanında başlayan ileri hareket uzakta bulunan diğer birlikleri de canlandırmakta gecikmedi. çekilen kuvvetler durdular ve tekrar geriye döndüler. siperlere girmekle kalmadılar süngü hücumlarına da giriştiler. tekrarlanan bu süngü hücumlarıyla bu kez fransız hatlarında çözülmeler başladı. fransız birlikleri ve iri satırlar kullanarak giriştikleri vahşi boğuşmalarla ün kazanmış senegal birlikleri paniğe uğradılar ve dağılmaya başladılar.

    cephenin sol kesimindeki bu durumu öğrenen 9. tümen komutanı, derhal çekilme emrinin geri alındığı, bulunulan siperlerde savunmaya devam edileceği emri vermiştir.

    öğleden sonra saat 15:00’den itibaren ingiliz ve fransız birlikleri taarruz çıkış hatlarına çekilmeye başlamışlardır. bu zaman içinde cepheye ulaşmış olan 19. alay, iki taburuyla fransız kesiminde kısa bir taarruza girişmiştir.

    birinci kirte muharebesinin ölü ve yaralı olarak kayıpları osmanlı tarafında 2.378, britanya tarafında 2.000 ve fransız tarafında 1.000’dir.

    kaynak
  • 25 nisan 1915 tarihinde ingiliz kuvvetleri ikiz koyundan(x beach), tekke koyundan(w beach), ertuğrul koyundan(v beach) ve morto koyundan(s beach) asker çıkarmış fakat sadece 1000 kişilik türk gücü karşısında, özellikle ertuğrul koyunda başarılı olamamış ve kıyıdan 500 metre mesafe ilerleyebilmişlerdi.
    seddülbahir bölgesi ingiliz haritası
    tekke koyuna çıkan ingiliz essex alayı 25 nisan 1915
    ingiliz 29. tümen komutanı general hunter weston 26 nisan günü alçı tepeyi ele geçirmek için bir saldırı planlamıştı. plana göre ingiliz 29. tümen 87. tugay askerleri öncelikle kirte köyünün batısını ele geçirecek daha sonra 88. tugay baskı altındaki kirte köyüne saldıracak oradan doğuya ilerleyip, içinde fransız tugayının da olduğu diğer kuvvetlerle beraber alçı tepeye taarruza geçeceklerdi.
    kirte muharebesi ingiliz planı
    ilk olarak birliklerini düz bir hat oluşturması için zığındere-eskihisarlık hattına ilerletti. bu sırada morto koyunda fransız çıkarması sürmekteydi. fransızlar yapılacak saldırıda kuvvetlerin sağ kolunu oluşturacaktı, bunun için önemliydi. aslında 26 nisan günü yapılacak olan taarruz fransızların çıkarmasındaki aksaklık yüzünden 27 nisan'a ertelenmişti. sahillerden cephe hattına ikmal yapmak bir hayli zordu. ingiliz askerleri bu yüzden susuzluk çekmeye başlamıştı bile. morto koyundaki birkaç kuyu onların susuzluğunu dindirebilirdi fakat ikmal sağlamak halen mümkün değildi. ikmal için devamlı olarak at ve katırlar kullanılıyor ve hiç durmaksızın gelip gidiyorlardı. çıkarma esnasında birçok subay ve astsubayını kaybetmiş olan 29. tümen subay yokluğu da çekmekteydi. subay yokluğu, lojistik sorun ve fransız çıkarması hunter weston'u taarruzu 28 nisanda yapmasına zorunlu kıldı. türk 9. tümene bağlı 25. ve 26. alaylar çıkarma esnasında çok kayıp vermişlerdi ve takviyeye ihtiyaç duyuyorlardı. takviye güç olarak 19. alayın iki taburu 28 nisan sabah saatlerinde bölgeye ulaşacağı bilgisi gelmişti. türk tarafında bunlar yaşanırken general hunter weston 28 nisan gününe kadar yapılan saldırılarda türklerin ağır kayıplar vererek bitkin olduğunu düşünmekteydi bunun için çok büyük bir direniş beklemiyordu fakat bu harekat eğer daha ileri bir tarihe alınırsa türklerin takviye kuvvetlerini bölgeye getireceğinden korkmuş ve harekatın bir an önce başlamasını istemişti.
    1. kirte muharebesi 28 nisan 1915
    sabah saat 08:00'da taarruz deniz ve kara topçularının sabahın dinginliğini bozan yoğun ateşiyle başladı. planlandığı gibi 87. tugay saat 09:00'da cephenin solundan taarruza geçti fakat türk 20. alayı bölgeye son anda yetişen takviye birliklerle beraber yapılan ingiliz taarruzunu püskürtmeyi başardı. merkez kuvvet olarak kullanılan 88. tugay da saldırıya başlamış lakin türklerin iyi mevzilenmesi ve güzel konumlandırılmış makineli tüfek mevzileri yüzünden burada da ilerleme sağlanamamıştı. türk cephe hattına göre sol kanattaki 20. alay ağır top ateşi ve durmak bilmeyen ingiliz taarruzlarıyla yıpranmaya başlamıştı. takviye kuvvet olarak gönderilen 19. alay cepheye 5 km kala denizden top ateşine tutulmuştu. top ateşi altında askerlerin bir kısmı dağılmış bir kısmı ağaçlık alana sığınmıştır. bu duraksama cephedeki 25. ve 26. alayların durumunu kritiğe çevirmiştir zira iki alay da fransızların taarruzlarıyla yıpranmaktadır. 25 ve 26. alaylar çıkarma gününden beri çatışma halindeydi ve bitkindiler yine de fransızları saat 11:00'a kadar mevzilerinde tutmayı başardılar daha sonra geri çekildiler. fransızlar sol kanattaki türk mevzilerine girmeyi başarmıştı. 26. alay komutanı binbaşı hafız kadri, alay kuvveti olan mürettep taburun bir kısmını binbaşı mahmut sabri komutasında ihtiyat olarak ayırmıştı. gelişmelerin en kritik döneminde savunma çözülmeye başlayarak geri çekilme eğilimi göstermeye başladığı sırada duruma müdahale eden binbaşı mahmut sabri, ihtiyat grubunu alarma geçirerek takımları yaymış ve kendisi de bu ihtiyat grubunun önüne atlayarak askerlerini gayrete getirmişti. bu şekilde çözülmekte olan mevzilerin üzerine atılan ihtiyatlar, civardaki diğer askerleri de gayrete getirmişti. binbaşı mahmut sabri tam çekilirken rastladığı birlikleri de emrine almış ve bu muharebe grubu gittikçe mevcudunu artırmıştı. binbaşı sabri komutasındaki birlikler karşı taarruza başlayarak fransızların ele geçirdikleri siperlere girmişler ve göğüs göğüse mücadele etmişlerdi. bu karşı saldırı bu sefer fransızları yıldırmıştı. cephenin sağ bölümündeki 20. alay halen devam eden ingiliz saldırılarıyla meşguldü. ağır topçu ateşi altında ingilizleri burada tutmayı başarmıştı hem de bunu ihtiyat birliği olmadan gerçekleştirmişti. merkez savunmada bulunan 26. alayın bölgeden çekildiği haberi gelmiş, hemen savunma yapılmasının gerekliliği görülmüştür. 15. alayın 2. taburuna buraya ilerlemesini ve alçı tepeyi ingilizlere karşı koruması emredilmiştir. makineli tüfek ve topçu bataryalarıyla korunan bu kola nedense hiçbir ingiliz birliği saldırmamıştı. 19. alayın cephe hattına ulaşmasıyla sol kanattaki 20. alay geri çekilerek yassı tepe hattına yerleşeceklerdi.

    “alay komutanı soğanlıdere’ye geri çekilme emri verdi; bunun üzerine ben zaman kazanmamız gerektiğini ve alçı tepe yamaçlarının önemli olduğunu söyledim. birlikte 25. alay komutanına gidip ona bunu anlatmamız gerektiğini söyledi. denileni yaptık. tam o sırada yedek bölüklerden 9. bölük geldi. solda bir mevzi tutan 9 ve 12. bölük ile sağda mevzilenen 10 ve 11. bölükten kalanlarla düşman karşılandı ve düşmanın üstün kuvveti durduruldu. bu durum 3-4 saat sürdü. bu yüzden 10. bölüğün ikinci komutanı ve birçok adamımız saf dışı bırakılmasına rağmen, düşmanın alçı tepe’nin yamaçları gibi hakim bir mevki alması önlendi. dört saat sonra solumuz uzadı ve muharebe hattımız, 7. tümenin 19. alayıyla takviye edildi…” binbaşı mahmut, 3. tabur, 26. alay, 9. tümen

    28 nisan saat 12:50. 1. kirte muharebesinin ege denizinden görünümünün çizimi. karşıda yüksek rakımlı tepe alçı tepedir
    saat 13:00'da 9. tümen savunma pozisyonuna geçmiş, 26. alay ise kendini toparlama fırsatı bulmuştu. bu toparlanmanın ardından fransızlara karşı süngü hücumuna geçilmişti. bu hücum fransızları iyice şoka soktu. fransızlar yapılan saldırı karşısında geri çekildi. ingilizlerin ihtiyatta tuttuğu 86. tugay bu boşluğu doldurmak için emir aldı fakat bu tugay da pek fazla direnemedi. fransızların yaptığı geri çekilme cephede duraksamaya neden oldu. bu duraksamada sol kanattaki 20. alaya takviye edilme fırsatı bulundu.

    general ian hamilton:
    “sabah 09.40’da general paris ve kraliyet deniz tümeni danışman heyeti geldiler, hazırladıkları bazı plânları bize açıkladılar. saat 10’da queen elizabeth kuzey yönünden ağır yolla ilerlemeye başladı ve y kumsalı noktasına vardık. bu bölge daha önceden gaz tenekeleriyle işaretlenmişti. birden, karşı yamaçlardan kıyıya doğru bazı birliklerin ilerlediklerini gördük. hemen 15 inçlik toplarla, her birinde 10.000 misket bulunan şarapnel atışları için emir verdim. fakat gördüklerimiz bizim askerlerimiz miydi, yoksa türklerin öncü birlikleri mi? miğferleri güneş altında parlıyor, kimlikleri tam olarak kestirilemiyordu. amiral de robeck’le keyes de kararsız kaldıkları için bana sordular. emir subayı benimle aynı kanıdaydı. bunlar yirmide bir olasılıkla kirte bölgesinden geçmekte olan türk destek kuvvetleriydi. ellide bir olasılık yine türklerdi ve topraklar onları gözden silip yutmaya hazırlanıyordu. on dakika sonra, yarımadanın 800 metrelik alçak kalan arazi engeli dışında bir yere ulaşınca, manzara daha iyi belirmeye başladı. parıltılar süngülerden geliyordu ve bunlar türk birlikleriydi. hemen araziye yayıldılar ve çeşitli dağınık düzen kollar olarak ilerlemelerine devam ettiler. karşılarında, onların hücumlarını durduramayacak kadar zayıf birliklerimiz vardı ve bizimkiler sürekli çekiliyorlardı. yüz kişi kadar olan kuvvetli bir türk müfrezesi dövüşün havasına dalmış olmalı, queen elizabeth’den makineli tüfek menzili içindeki kıyı boyunca, bir grup birliği püskürtmekle uğraşıyordu. derken o kuvvetin bir kanadı, kayalıkların kenarında mevzilendi. dövüşleri tam bir alman piyade müfrezesindeki gibiydi, tekrar ateşe devam ettiler. hepsi disiplinli, her hareket işaretle yapılıyor. bu arada queen elizabeth’in topları onlara yönelme emrini bekliyordu. tekrar ‘hücum’ emrini verdiler ve başladılar yamaçlardan aşağıya taarruza. başlarında kılıçlarını çekmiş subaylar koşuyorlar. manzarayı görenlerden bir denizci subay ‘bizi selamlıyorlar’ diye alay etti. queen elizabeth şarapnel yağdırmaya başladı. uzaklık 1200 yarda, tam isabet! dev gibi bir mermi türk hatlarının 40-50 metre sağında patladı ve 10 000 misketli şarapnel şimşek gibi çarptı. duman, toprak ve taş cehenneminin örttüğü arazide her şey sessizliğe döndüğü ve arazi tekrar göründüğü an, sessizliğin sonsuz olduğunu anladık. toprakta korkunç bir duraksama olmuştu. uzun süre, arandık baktık. türk askerlerinden canlı kimse kalmamıştı…”

    19. alayın cepheye ulaşmasıyla 9. tümen rahat bir nefes aldı. saat 15:00'da 26. alayın bulunduğu merkez noktadaki fransız hatlarına karşı saldırıya girişildi. yıpranan fransızlar geri çekilirken, türkler hemen ingiliz kuvvetlerine yöneldiler. ingilizler için de durum farklı değildi. türkler bir anda her yerden çıkmış üzerilerine geliyorlardı. ingilizler hem sağ kanattan hem sol kanattan kıstırılmıştı ve dayanılmaz türk süngü hücumuyla sarsılmışlardı. daha fazla takat edemediler ve geri çekildiler. tüm cephedeki saldırı türklerin azim ve cesaretiyle püskürtülmüştü. ingizlizlerin 2000 kaybı olmak üzere toplam müttefik kaybı 3000 idi. toplam türk kaybı ise 2378 şehit olarak kayıtlara geçmiştir.
    türk alayları sonuna kadar ingiliz ve fransızların taarruzlarına ve ağır topçu atışlarına karşı direnmişti ve gün sonunda zafer türklerindi