şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: bogomil)
    (bkz: bogomiller)
  • bogomilizm, ortaçağ avrupası'nda ortaya çıkmış bir dini akımdır. akımın kurucusu bogomil (tanrı’nın sevdiği) adında bir köy papazıydı. bu akımın mensupları kendilerini hıristiyan diye nitelemelerine rağmen birçok konuda yaygın hıristiyan anlayışından farklı inanca sahiptiler. örneğin, teslise inanmıyor, isa'nın tanrı'nın oğlu değil, peygamber olduğunu düşünüyor, papalık otoritesini tanımıyor ve haç gibi dini sembolleri kabul etmiyorlardı. bogomiller bu özelliklerinden dolayı ortaçağ boyunca papalığın büyük tepkisiyle karşılaştılar. engizisyon mahkemelerinde idama mahkûm edildiler. birçoğu işkenceye uğradı ve sürgün edildi. bogomiller bahsedilen bu özelliklerinden dolayı, türklerin bosna hersek'i fethetmesiyle karşılaştıkları islamiyet'i kendilerine yakın hissetmişler ve kitleler halinde müslüman olmuşlardır.
  • zerdüştsasanilerce sapkın ilan edildiği için anadolu’ya sığınan ve görünürde hıristiyan olmuş manicilik'in etkisiyle oluşan düalist kiliselerdir. anadolu’da olduğu kadar balkanlarda da gelişen bu popüler hıristiyanlık anlayışı halkı geniş ölçüde etkiledi.

    kilise, iyilik ve kötülük tanrısı veya prensibi şeklindeki bir inanca dayanmaktadır. inanışa göre iyilik tanrısı görünmeyen metafizik alemi; kötülük tanrısı ise, görünen maddi alemi yani gökyüzünü ve yeryüzünü, insanları yaratmıştır ki bu, tanrının cennetten kovulan ilk oğlu satanel(şeytan)’dir

    kiliseye göre tanrı evreni ateş, hava, su ve toprak diye bilinen dört unsurdan var etmiştir. sonra, tanrı'nın ilk oğlu satanel cennetten atılınca yeni bir gök ve yer yarattı. arkasından, bedenleri de yarattı ama onlara ruh veremediği için bunu tanrı’dan istedi. oğlunun yakarışını kabul eden tanrı da insan bedenine hayat ruhunu üfledi. insan, böylece iki karşıt gücün yaratmasıyla meydana geldi: bedenini kötü yaratıcı şeytandan, ruhunu ise iyiliğin yaratıcısı olan tanrıdan aldı.
  • heretik bir akım. bogomilizme göre insan ruhu tanrının, bedeni ise şeytanın eseridir. düalist bir inanış olan bogomilizm ortaçağda balkanlarda yayılmıştır.
  • (bkz: düalizm)
  • 10.yüzyıl'da bulgaristan'da ortaya çıkan heretik bir hristiyan inancı. adını bogomil adlı bir köy rahibinden alır. bogomilizm inancına göre manevi dünya'yı tanrı, maddi dünya'yı ise şeytan yaratmıştır. bu yüzden maddi dünya ile mümkün olduğu kadar ilgilenmemeye çalışmışlardır. bogomilizm'e göre kilise, haç, ikona gibi maddi eşyalar ve papa, patrik, rahip gibi dini hiyerarşik sınıflandırmalar doğru değildir. bunun yanında feodal sisteme ve krallara da karşı olan bogomilistler vergi vermeyi, serfliği ve savaş zamanı feodal lordların ve kralların ordusuna katılmayı da reddederler. teslis inancına karşıdırlar ve isa'nın sadece bir peygamber olduğunu kabul ederler.

    bogomilizm en çok balkanlarda etkisini gösterse de anadolu'ya ve avrupa'ya da yayılmıştır. özellikle bosna ve bulgaristan'da çok etkili olmuştur. hem katolik kilisesi hem de ortodoks kilisesi bogomilizm'i sapkın bir inanç görüyordu, bu yüzden bogomilizm özellikle bulgar kralları ve bizans imparatorları tarafından bitirilmeye çalışılmıştır. en güçlü zamanlarında konstantinopoli'de gizli bogomilistlerin lideri basil, halkın görebileceği şekilde meydanda canlı canlı yakılarak öldürülmüştür. günümüzde aslında bogomilizm ile ilgili pek fazla bilgi yoktur. bunun en önemli sebebi kilisenin, bogomilizm ile alakalı her türlü öğretiyi yasaklaması ve var olanların yok edilmesi. 15. ve 16. yüzyıllarda osmanlı'nın balkanları işgalinden sonra sayıları giderek azalmıştır. islam inancıyla benzerliğinden dolayı osmanlı döneminde pek çok bogomilistin müslüman olduğu düşünülüyor. bogomilizm'in en çok yayıldığı bosna, bulgaristan ve günümüzde kuzey makedonya bölgesinin en çok müslüman nüfusun olduğu balkan toprakları olduğu düşünüldüğünde bu iddia pek de saçma gelmiyor.
  • öğretileri islam dinindekilerle benzerlik gösteren bir hristiyan mezhebi. 10. yy da bulgaristanda bir köy papazı tarafından kurulmuştur. uzun yıllar boyu engizisyonda yargılanana bu dinin mensupları, çareyi güvenli buldukları bosna, hersek ve dalmaçyaya kaçmada bulmuşlardır.