şükela:  tümü | bugün
  • franz kafka'nın iki kez nişanlandığı ilk büyük aşkı felice bauer'e 1912- 1917 yılları arasında yazdığı mektupların bir kısmından oluşan kitap. almancadır ve 1967 yılında basılmıştır. online erişim

    ingilizceye 1972'de çevrilmiş ''letters to felice'' adıyla yayımlanmıştır.
    türkçede ise * ''felice'ye mektuplar'' ve * ''sevgili felice'ye mektuplar'' olarak iki farklı çevirisi bulunmaktadır.

    kafka'nın edebi açıdan en yoğun zamanlarıdır 1910'lar; zira die verwandlung, in der strafkolonie ve der process gibi kitapları bu yıllarda yazmıştır. felice'ye mektupları yine bu yıllarına tanıklık yaptığından önemlidir.

    mektupları eserinde işleyen önemli bir isim de elias canetti'dir. ''kafka's other trial: the letters to felice'' adını verdiği kitabında konuyla ilgili değerlendirmeler yapar.
    türkçesi cem yayınevi'nden kamuran şipal çevirisiyle yayımlanır:
    ''öbür dava / kafka'nın felice'ye mektupları üzerine''
  • kafka ve felice bauer arasındaki mektuplaşmalar 1912'de başlayıp 1917'ye kadar sürüyor.

    iki kez nişanlanıyorlar. sonra kesin ayrılık. felice başkasıyla evleniyor.

    felice'nin kafka'ya yazdığı mektuplar yok. muhtemelen kafka onları imha etmiş.

    aslında mektupları okumak biraz mahrem. ayıp oluyor kafka'ya karşı. mektuplarını okumamızı istemezdi.

    *

    1912-1917 arası dedim ya mektuplaşmalar. 5 yıl. (kitap olarak 700 sayfa) mektup ilişkisi gibi bir şey. kafka sürekli yazıyor ve zaman zaman felice'nin kendisi gibi uzun ve detaylı yazmamasına bozuluyor.

    bazen de kızın yazdığı mektupları beğenmiyor.

    "öyle bir havada yazmışsın ki, halin bu idiyse sadece kart yazsaydın keşke bana."

    kızın mektuplarını beğenmediği gibi okumasını da beğenmiyor:

    "mektuplarımı sadece üstünkörü okuduğun sonucuna varıyorum."

    bence tahammül edilebilir gibi değil. zannediyorum felice de sonunda tahammül edemedi. sürekli mektuplaşıp herhangi bir adım atamamak...

    çevirmenlerin girişteki yazısında belirttiği gibi "felice bauer'in bu ilişkide ne kadar yıpranmış olabileceğini düşünmeden, yer yer kafka'ya kızmadan edemedik."

    kafka: "canım, söylesene neden böyle mutsuz, hiç şüphesiz uzun vadede mutsuzluğu bulaşıcı olan bir oğlanı seviyorsun ki?" diye soruyor.

    gerçekten felice, neden?

    "bu mektuplar benle ilgili hayallerinin dağılmasına neden olmuyor mu ister istemez?"

    olmalı. olmuş da nihayetinde. iyi bile dayanmış felice.

    yazmayı hayattaki her şeyden daha çok seviyormuş kafka.

    "benim hayat tarzım sadece yazmaya ayarlı." diyor zaten.

    bir gün felice sürpriz yapıp gelecek diye aklı çıkmış kafka'nın:

    "bir anlığına telgrafta şöyle yazdığını düşündüm: 'istasyona koş. on beş dakika içinde orada olacağım.' itiraf ediyorum, böyle bir telgraf feci korkuturdu beni."

    ne güzel işte o kadar sevdiğin kız geliyor. ama beyimiz feci korkuyor onun çıkagelmesinden. çünkü anca yazmak.

    sevgili olmalık bir adam değil. mektupları okurken de sürekli felice allah aşkına bırak şunu, dedim. çekilecek çile değil.

    "en azından sezinliyor olmalısın, benim kesintisiz bir mektuplaşma talebimin esas nedeninin aşktan gelmediğini, tersine benim mutsuz ruh halimden geldiğini."

    şiştim, yemin ediyorum şiştim okurken.

    neyse ki akıllı kız felice. demiş ki (ortak arkadaşları max'e demiş. max de kafka'ya yetiştirmiş.)

    "bu nasıl oluyor bilmiyorum, bana çok fazla yazıyor, ama mektuplar anlamlı bir noktaya götürmüyor, konunun ne olduğunu anlamıyorum, biz birbirimize yakınlaşmış değiliz ve bunun olacağının da işareti yok, şimdilik."

    kız haklı.

    *

    "doğa kendi yolunda ilerliyor, yapacak bir şey yok, ben seni daha yakından tanıdıkça seni daha fazla sevdim, sen beni daha yakından tanıdıkça sen bana karşı daha az tahammüllü oldun." diyor kafka.

    ya ne olacağıdı? biraz da iğneyi kendisine batırsın, diyeceğim ama zaten yapıyor bunu. gayet iyi tanıyor kendisini.

    "bana baktığında miden kalkmıyor mu hala?"

    ya off!

    evlenme teklif ediyor felice'ye, sonra kabul etmesinden korkuyormuş gibi davranıyor:

    "evlenmekle, birisine bağlanmakla beni ben yapan o hiçliğin ortadan kalkmasıyla mahvolacağıma, hem de tek başıma değil karımla beraber mahvolacağıma, ve bunun da ne kadar çok seversem o kadar çabuk ve korkunç olacağına dair kesin kanaatim var."

    felice allah'ının aşkına bırak bu adamı, hiçliğinde boğulsun, lütfen.

    "sahip olduğum en sevdiğim insanı kendime reva görmüyorum, bırakıyorum, varoluşumdan gelen genel bir insani isteksizlikle ona elimi uzatmakta tereddüt ediyorum."

    ağır konuşacağım ama.

    kafka bugün yaşasaydı kesinlikle sanal aşklara tutulur, bir adım atamazdı.

    *

    mektuplaşmak da aslında şimdiki mesajlaşmanın daha yavaş şekli.

    "sizden bir mektup gelip gelmeyeceği ve ne zaman geleceği muamması..." derken mesaj beklemekle aynı his.

    sık sık posta kutusunu kontrol ediyor.

    bazen mektuplar yanlış adreslere gidiyor.

    en kötüsü mektupları annelerinin okuması. bu gençlerin bir özeli olmasın mı?

    mektuplaşmalar ve ilişki ilerledikçe aileler de dahil oluyor ve anneler de birbirlerine ve gençlere mektup yazıyorlar.

    annen bana şunu dedi, annene şunu dedim, babana da yazayım mı... diyorlar birbirlerine.

    *

    kafka seviyor felice'yi.

    "ağzım tamamen sana ait, başka hiç kimseyi öpmüyorum, ne annemi babamı, ne de kardeşlerimi."

    "eğer fotoğrafçının oralardan geçersen çektiği resimlerden hiçbirinin bunun kadar çok öpülmediğini söyle ona."

    "eğer birisi bir başkasını düşündüğünde ötekinin rahatını kaçırabilseydi, gecenin bir yarısında sıçrayarak uyanabilirdiniz."

    kötü alışkanlığı da yok:

    "sigara içmiyorum, alkol kullanmıyorum, kahve yok, çay yok, çikolata yemediğimi de söylemeliyim."

    ama işte kendine güveni yok, üzgünüm ama ezik, üstelik cinsel anlamda çekici de değil. (30 yaşında ama söylediğine göre 20'li yaşlarda gözüküyormuş ve 55 kiloymuş.)

    babası uzun boylu, güçlü kuvvetli bir adam. "ailenin ahengi bir tek benim sayemde bozuluyor." diyor kafka.

    arada birbirlerine fotoğraf gönderiyorlar. bazı fotoğrafların geri gönderilmesini istiyorlar, ödünç alınmış olduğu ya da başka bir örneği olmadığı için. (bu tıpkı sevgilisine müstehcen bir fotoğraf gönderip "bakınca hemen sil tamam mı?" demek gibi değil mi?)

    kafka bu fotoğrafları çılgınlar gibi inceliyor. toplu bir fotoğrafsa fotoğraftaki diğer herkese de dikkatle bakıyor.

    şunun üzerindeki kıyafet yakışmış, ona yakışmamış, yüzü biraz durgun, gözleri şöyle, burnu böyle...

    "birkaç kız bir araya geldi mi hemen grup resimleri çekilir ya, olmazsa olmaz bir şeydir bu."

    bu konuda bugün de değişen bir şey yok.

    bugünlerde yaşıyor olsaydı ınstagram'da çılgına dönerdi herhalde kafka. benim takipçim olsa engellerdim. böyle incelenmek çok rahatsız edici.

    *

    mutsuzluk, huzursuzluk hayat biçimi olmuş onun, nefes alma kaynağı adeta.

    "söz konusu ben olduğumda nereye gittiğim hiç fark etmiyor, nerede olursa olsun kendimi rahat hissetmeyeceğim nasıl olsa."

    "benim esas korkum o ki -bundan daha kötüsü söylenemez ve işitilemez- sen hiçbir zaman benim olamayacaksın."

    bu korkusunda haklı çıkıyor. baba olamama, evlenememe gibi korkularında da.

    *

    kafka vejetaryen. et yememeye dair kararı hayvan sevgisi ya da canlıların yaşam hakkı gibi bir şeyden kaynaklanmıyor. yemek yemekle pek arası yok, ondan. bundan felice'ye bahsediyor. ama felice'den umduğu gibi bir tepki alamıyor:

    "gelecekteki vejetaryen mutfağımız hakkında bir şey söylemiyorsun. bense sevinç çığlıkları atarsın demiştim."

    ironi olarak mı söylüyor acaba "sevinç çığlıkları" derken? yani bunun nesi öyle coşkuyla karşılanabilecek bir şey ki?

    *

    bizim mektup yazmaktan başka yakınlaşma şekli bilmeyen kafka'nın evlilik dışı bir çocuğu varmış desem. (bu konu şüpheli, dipnot olarak geçiyor kitapta, gerçekliği nedir bilmiyorum.)

    sonra bir de başkasına aşık olmuş desem:

    "sanatoryumda bir kıza aşık oldum, bir çocuk, 18 yaşlarında, isviçreli fakat italya'da, cenova yakınlarında yaşıyor, yani soy olarak olabildiğince yabancı, tamamıyla toy, fakat halleri bir hoş, hastalıklı haline rağmen çok kıymetli ve deyim yerindeyse derin mi derin." sf.493

    bunu da anlatıyor felice'ye.

    felice son derece akıllı davranarak ayrılmış kafka'dan.

    her ne kadar geride bu mektupları bırakarak kafka'yı daha yakından tanımamızı sağlamış olsa da açıkçası felice'nin 5 yılının ziyan olduğunu düşünüyorum.