şükela:  tümü | bugün
  • 1740-1786 arası prusya kralligi yapmis insan. almanyanin gelisiminin (modernlesme endüstrilesme) anlaminda mimari. kendisi bir donem voltairein de hamiligini yapmis, ve de mektuplaşmışlardır. enlightened despot yani aydınlanmiş despot furyasinin tipik bir ornegidir. baska ornekleri icin rus çarı peter the great filan akla gelmektedir. aslinda, bismarck'in, hitlerin ve nice alman militarist ve gelisimci kisiliginin de ilham kaynagidir. almanyayi dis borc almaksizin, gelistirme modelini bismarcktan once o bulmustur. tarımsal sektorleri destekliyerek gelistirme, vs nin kaynagidir.

    kendisinin dogru adi ikinci frederik ya da frederick iialmanyanin gelisiminde cok buyuk rol oynadigi icin the great lakabiyla anilir. tabii sultanlari, kralları, presnsleri, çarları boyle lakablarla anmak ozellikle bazı durumlarda tarih yazını acisindan cok sorunlu bir tutumdur. ozellikle de sonradan (19. 20. ya da 21. yy.da) belli bir krali vs.yi alip biyografisini ya da tarihini yazarken onun belli bir ulkenin diger yoneticileri arasinda daha buyuk isler yaptigini, bu yuzden de daha buyuk oldugunu dusunuyorsaniz. ancak cagdaslari kendisine "ne baba adam su bizim kral" diye yag cekiyorlarsa boyle anilmasi yanlis olmaz.
  • bir gün sans souci'de konaklarken, çalışma odasına kakao istetmiş ve daha sonra mendilini almaya gittiği yatak odasından dönüşte, fincanına tavandan bir örümcek düştüğünü görünce, mutfaktan yeni bir fincan kakao getirilmesini istemiştir. kısa süre sonra sarayda bir tabanca sesi yankılanmıştır. gönderilen ilk fincana zehir koymak üzere para almış olan ahçı, yeni bir kakao istendiğinde, yaptığının anlaşıldığını zannederek intihar etmiştir. bu olayın anısına, sans souci'deki çalışma odasının tavanına, bir örümcek resmi yapılmıştır.
  • oldukça trajik vakalara sahne olan bir gençliği olmuştur. duyarlı ve hassas bir kişiliği olan, edebiyat,felsefe, müzik gibi sanatlara derin bir ilgisi olan, flüt çalıp, kendi bestelerini yapan friedrich, bir yandan da babasının katı ve disiplinli eğitminin ceremesini çekmekteydi. babasının bitmek bilmeyen baskılarının üstüne, evlenmek istediği kızla da evlenemeyince, ingilteye'ye(sevdiği kızın yanına) kaçmaya karar veren friedrich, yakın arkadaşı ve beraber müzik çalışmaları yaptıkları teğmen von katte ile saraydan kaçar. ancak başka bir arkadaşlarının kendilerini ihbar etmesiyle yakalanıp, asker kaçağı suçuyla hapse atılırlar. babası tarafından varislikten azledilen friedrich, gene de askeri mahkeme tarafından varis olduğu gerekçesiyle yargılanmaz, arkadaşı katte ise 2 senelik kale hapsine mahkum olur. ancak despot babası bu kararları tanımaz, katte'yi ölüme mahkum eder, oğlu için de benzer bir kararı düşündüğünü ilan eder. katte, friedrich'in gözleri önün de başı vurularak öldürülür ve tüm bu olaylar friedrich'i babasının iktidarına boyun eğmeye zorlar. gösterdiği çabayla, babasının gözüne tekrar girer, babasının isteği doğrultusunda bir evlilik yapar ve bağışlanıp varislik haklarını tekrar elde eder. babasına karşı derin bir nefret duysa da, ölümü karşısında büyük bir acıya ve yasa gömülür.

    babasının ölümüyle, tahta geçtiğinde, her ne kadar ülkesindeki mutlak ve katı bürokratik, askeri yapıyı muhafaza etmişse de, işkenceyi yasaklamış, acımasız ceza yasalarını yürürlükten kaldırmış, basın üzerindeki sansüre son vermiş, dinsel ayrımcılıkların önüne geçmiştir. ülkedeki baskı yüzünden yurtdışına kaçmış prusyalı bilim adamları ve sanatçıları tekrar ülkesine getirtmiş, ülkesinde bilim ve sanatın gelişmesinde önemli katkıları olmuştur. kazandığı savaşlar ve elde ettiği diplomatik zaferlerle prusya'yı avrupa'nın büyük güçleri arasına sokmuş, avrupa'nın dört bir yanında ismi hayranlıkla anılmıştır.

    ilginç olarak, mutsuz bir evliliği olan bu hükümdarın hiç çocuğu olmamıştır, kimileri, bunun, onun bilinçli bir tercihi olduğunu söyler.
  • "gençlerin mutluluğu, düşünce noksanından ileri gelir. yaş arttıkça düşünce de artar"

    -frederick the great
  • der untergang isimli 2004 yılı yapımı filmde, filmin bir sahnesinde adolf hitler'in gözünü kırpmadan uzun uzun izlediği tablodaki şahsiyet.
  • zorunlu eğitimin mucididir. 5-14 yaş arasındaki bütün çocuklara uygulattığı bu eğitim sistemi zamanla tüm avrupaya ve dünyaya yayılmıştır.
  • sultan üçüncü mustafa, ilm i nücum'a meraklı idi, büyük frederik'ten bu konuda selahiyetli bir mütehassıs istedi.

    prusya kralının verdiği cevap daima hatırlanmaya değer;
    - şevketmeaba hürmetlerimi iletiniz, iyi istikbal, yıldızların gösterdiği istikametten önce, müreffeh tebaa, mamur vatan, iyi idare, kuvvetli ordu ve değerli devlet adamlarıyla mümkündür. benim iyi yıldızlarım bunlardır...
  • yedi yıl savaşları'nda prusya'nın bulunduğu zorlu duruma rağmen ingiltere'nin de yardımıyla galip çıkmasını sağlamış, üstüne silezya'yı almış, carl von clausewitz'in meşhur kitabında göklere çıkarılmış adamdır, adamın 99. levelıdır.

    edit: silezya savaştan önce alınmış. savaş sırasında ise silezya'yı korumak için saksonya işgal edilmiş. uyarısı için r7'ye teşekkürler.