şükela:  tümü | bugün
  • puşkin'in kurgu karakteri ivan petroviç byelkin tarafından yazılmış öykülerdir.
    atış, tipi, tabutçu.. uzun uzun yazmaya ne hacet; hepsi güzel öykülerdir.
    benim favorim ise

    "birbirimize ateş ederdik.
    atış hakkımı kullanarak onu öldürmeye andım vardı.
    (ateş etme sırası bendeydi.)"

    şeklinde bir epilogu olan atış adlı öyküdür. silvio acaip psikopat ve karizmatik bir karakterdir yani ver dese veririm.
    ilk defa sanırım iş bankası yayınlarından çıkan baskısını okumuştum. o baskıda 'maça kızı' adlı hikaye de vardı ki kanımca, onu okumadan ben en çok şu hikayeyi severim demeye hakkı yoktur kimsenin. sonra cumhuriyetin verdiği kitap geçti elime, cumhuriyet baskısına almamışlar bu hikayeyi nedendir bilinmez.

    edit: (calvino'nun uyarısını aynen aşağı alıyorum; teşekkürler calvino)
    "maça kızı, daha önce başlı başına bir kitap olarak basıldı türkçe'de. uzun bir (tek) öykü kitabı olarak.
    daha sonra iş bankası yayınları "byelkin'in öyküleri" başlığı altına aldı maça kızı'nı. oysa byelkin'in öykülerinden biri değildir maça kızı."
  • puşkin bu kısa öykülerinde 19.yy rus romancılarına inanılmaz bir ilham ve kurgu kaynakları sunmaktadır. tabi ki bundan da 19. yy yazarları olan dostoyevski, tolstoy gibi ünlü yazarlar da eserlerinde dipnot olarak belirttikleri gibi bu eserlerden faydalanıyorlar. burada ki öykülerde ki ortak nokta, halkı ve dürüstlüğü övmesi; sosyete ve yapmacık haraketlerden de tiksinmesidir.

    - atış
    - tipi
    - tabutçu
    - menzil bekçisi
    - köylü genç bayan
  • --- spoiler ---

    "atış" öyküsünde bitirilmemiş bir düelloya tanıklık ediyoruz. "tipi" öyküsüyle karı iliklerimize kadar hissederken iki gencin evlilik macerasına konuk oluyoruz. "tabutçu" öyküsünde tabut yapımcısının dünyasını izliyoruz. "menzil bekçisi" öyküsünde romantizm ve macera bizleri bekliyor. "köylü genç bayan" öyküsünde ise şımarık zengin aile kızının komşunun genç, yakışıklı oğluna oynadığı oyuna tanık oluyoruz.

    --- spoiler ---
  • dostoyevski insancıklar da bu öykülerden bahsetmiştir
  • kitap, puşkin'in öykü türündeki ilk eserleri olan ivan petroviç byelkin'in öyküleri -yani atış, tipi, tabutçu, menzil bekçisi ve köylü genç bayan- gibi 1830'da yazılan 5 adet kısa öyküden oluşuyor. puşkin'in askeri yönetime karşı oluşundan dolayı mihaylovskoye köyünde geçirmiş olduğu sürgünün izlerini görmek mümkün. rusya'nın halk insanlarını ve köy kültürünü rus gelenekselliğinden kopmama uğruna yalın bir şekilde bizlere sunan puşkin, aslında bu öykülerde rütbe ayrımlarına ince göndermeler, düello kültürü, soyluluk, aşk ve tesadüflerin o zamanki rusya'da algılanışı, rusların tükenmeyen absürt sarhoşluğu ve anglomani (ingiliz seviciliği) gibi konulara ışık tutuyor.

    ataol behramoğlu'nun kitabın önsözünde byelkin'in öyküleri için demiş olduğu cümle aslında ne kadar önemli olduklarının ve ileride gelecek olan rus edebiyatı eserlerinin ayak sesleri olduğunu belirtir nitelikte :
    "1830 yılının ürünü olan "byelkin'in öyküleri",...; dostoyevski, nekrasov, tolstoy, çehov vb. daha sonraki dönemlerin birçok büyük yazarı için tükenmez esin kaynakları olmuşlardır.

    dostoyevski eserlerinde karakterlerine boşuna puşkin dedirtmiyor. gerek kendisinin de kullandığı ince siyasi yergilerin puşkin tarafından zamanında kullanılmış olması gerekse de rus gelenekselliğinden beslenen kültür anlatımı her ikisi için de bahsi yapılabilecek dipnotlardan.