şükela:  tümü | bugün
  • kuzeydoğu türklerinin kullandığı dil, (bkz: ali sir nevai) (bkz: muhakemetu l lugateyn) (bkz: ozbekce)
  • timurlar döneminden 19.yy' ye kadar tüm orta asya' nın ortak yazı dili cagatayca' dır.
  • adini cengiz han'in ikinci oğlu cağatay han'dan alan ve 15. yuzyilda maveraunnehir bolgesinde meydana gelen yazi dili.
  • 11.-20. yüzyıllar arası birçok türk boyunun ortak yazı dili olarak kullandığı, orta türkçe döneminin son safhasını oluşturan tarihi türk şivesidir. harezm türkçesi bu dönemin temellerini oluşturur. çoğu dil bilimci, roman dillerinin gelişmesinde latin alfabesinin rolü ne ise türk şivelerinin üzerinde de çağatay türkçesinin önemi odur der. orta asya'nın edebi dilidir. özbekler, kazaklar, uygurlar, diğer türk boyları ve moğollar gibi çeşitli devletlerin ortak yazı dilidir.

    çağatay ismi cengiz han'ın 2. oğlundan gelmektedir. cengiz han'ın ölümünden sonra maveraünnehir bölgesi ona düşmüştür. bu bölgede gelişen türkçeye çağatay türkçesi denmiştir.
  • çağatay devleti'nin, karahanlıların dili olan hakaniye lehçesini resmi dil yaparak çağatayca ismiyle piyasaya *sürmeleri sonucu orta asyada yayılan dil.
  • "bahbur ya da babur, kunduz anlamına gelen eski bir çağatayca sözcükmüş ve 'pelin' de daha eski zamanlarda aynı biçimde şıbak*, yani şaybak anlamına geliyormuş. büyükbabam babur'un güzelliği dillere destan kız kardeşi, babur'un semerkand'da yenilgiye uğramasından sonra savaş beyi şıbani han tarafından esir edilmiş; şıbani de on yıl sonra merv şehri yakınlarında iranlı şah ismail tarafından bozguna uğratılmış, böylece babur'un kız kardeşi iranlıların eline düşmüş." salman rushdie - the enchantress of florence
  • ali şir nevai sayesinde büyük bir edebiyat dili haline geldiği için nevai dili diye de bilinen dil.
  • bu lehçe ile yazıp çizenler dillerine türkî, türkî til veya türkçe til demişlerdir. çağatayca tabiri macar yahudisi vambery tarafından kullanıldıktan sonra önce batıda sonra da bizde yaygınlık kazanmıştır.