şükela:  tümü | bugün
  • 750.000 dolayinda konusucusu olan kafkas dili.
  • cok fazla sh sesi iceren dil. maras ,sivas gibi illerimizin koylerinde konusani coktur.
  • cecence, kuzeydogu kafkasya dilleri ailesinin nakh grubuna dahil bir dildir. izoledir ve diger dil aileleriden olan dillerle olan iliskileri hala aciga kavusturulamamistir. cecence ingusca ile cok yakin akrabadir.(ispanyolca ve portekizce kadar birbirlerine yakindirlar). ölü bir gürcistan dili olan batsbi veya tsova-tush diliyle de ingusca kadar olmasa da akrabaligi vardir. ayrica dagistan dillerine (avar,lak,dargi ve lezgi gibi) de uzaktan akrabadir. nakh grubu cecence, ingusca ve batsbi dillerini icerir.

    tipolojik olarak, head-final, ergative, moderately synthetic ve dependent-marking bir dildir. sessiz harf sistemi telaffuzu zor seslerden olusurken, sesli harfler fince'deki gibi cok cesitlidir.

    kelimelerin %84'ü ingusca'dan,geriye kalan kismin ise %30'u avarca'dan, %20'si lezgice'den gelmektedir. geriye kalan kisim arapca, farsca, turkce, rusca gibi dillerden gelmektedir. bilimsel ve teknik terimlerin cogu arapca, farsca'dan, bir kismi da rusca'dandir.

    cecenler kendilerine noxchii, dillerine de noxchiin mott demektedirler. "çeçen" ismi ilk olarak ruslar tarafindan verilmistir. bu isim ruslarin ilk defa cecenler ile karsilatiklari yerin adi olan "cheechan" 'dan alinmistir.
  • cecence'de sekiz adet ad hali * vardir, bunlar:

    nominative
    genitive
    dative
    ergative
    allative
    instrumental
    lative
    comparison' dur.

    ayrica cecence'de fransizca'da oldugu gibi, gender denilen, isimlerin "cinsiyetleri" vardir. bunlar 5 adettir:

    h (insan), kendi arasinda ikiye ayrilir, masculine (erkek) için v, feminine için j (türkçe deki y sesi)
    j (feminine hayvan ve cansiz isimleri. gerci su ana kadar sadece "phagal" [tavsan] 'a rastlanmistir bu genderde)
    b (bazi hayvan ve cansiz isimleri)
    d (bazi hayvan ve cansiz isimleri)
    bd (bazi hayvan ve cansiz isimleri)

    bu gender' lere sahip olan isimler, bazi fiiller, bazi sifatlar ve edatlar (postposition) lar ile uyum gösterirler (özne-yüklem uyumu gibi). gender'ler önekler * ile belirtilirler. bu önekler, v-, j-, b-, ve d- 'dir.

    bazi örneklerle aciklayacak olursak:

    musa v-oedu (musa gidiyor)
    ayse j-oedu (ayse gidiyor)
    beer d-oedu (cocuk gidiyor)
    jiatt b-oedu (inek gidiyor)

    görüldügü gibi, fiil ismin cinsiyetine göre degisen önekler aliyor.
  • (bkz: urartuca)
  • rahmetli dedem sayesinde aklımda kalan 2 kelimesi olan dil.

    hıy: su
    mieah: ekmek

    yanılıyorsam düzeltiniz zira yazılışlarını bilmiyorum.
  • kafkaslarda konuşulan nakh dillerinden biridir ve kiril alfabesiyle yazılır.çoğu kelimesinde "h" sesi barındırır.hakkında oluşturulmuş kaynakların büyük bir bölümü rusça olup başka dillerde kaynak bulmak neredeyse imkansızdır.günümüzde yaklaşık 1.300.000 kişi çeçence konuşmaktadır.
  • 60 sessiz ve 44 sesli harf ile insanı dumur edecek bir dildir. bu kadar çok harf olmasına rağmen, bu dili tamamen yansıtacak bir alfabe yok. günümüzde kiril alfabesi kullanılsa da yetersiz kalmakta haliyle.

    diaspora çeçencesi günümüzde çeçenya'da konuşulan çeçence'den farklıdır ayrıca. daha doğrusu diaspora çeçencesi oldukça eski bir çeçencedir. 1864 senesinden beri diasporadaki çeçenler dili aynı şekilde kullanmış, geliştirmemişler; halbuki dil canlı bir kavram olduğu için çeçenya'da konuşulan dil ve kelimeler şekil ve form değiştirmiş, bazı kelimeler tamamen unutulmuş, bazen de yeni kelimeler eklenmiş. buna isimler de dahildir. aynı durum çerkesçe için de geçerli tabii.

    bir de dipnot düşelim, çeçence ekmek bepig'dir.
  • çeçencede anne nana, baba tata sözcüğüyle ifade ediliyormuş. nana ve tata'da ortak oldukları pek çok dil var, ikisi birden ortak olan dil var mı bilmiyorum.

    (bkz: çerkezce/@ibisile)
    (bkz: chechen)