şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: #64610229) burada bahsedince aklıma geldi, biraz daha detaylandırmak istedim.

    6102 sayılı türk ticaret kanunu'nun 795. maddesine bir bakalım: "(1) çek görüldüğünde ödenir. buna aykırı herhangi bir kayıt yazılmamış hükmündedir."

    yukarıdaki halen geçerli kanun maddemize paralel şekilde, bildiğim kadarı ile dünya genelinde de çek bir ödeme aracıdır, vadelendirme aracı değildir. çeke açık vade uygulaması olan benim karşılaştığım tek ülke türkiye'dir. bildiğim kadarı ile birkaç ülkede 120 güne kadar post date vade vardır, bazı ülkeler 3 güne kadar blokaj uygular. kalan ülkelerde banka çeki düzenlendiği an ödenmeye hazırdır. hatta bir çok bankanın elektronik bankacılık uygulaması ile barkodu ya da qr kodu okutulan çek otomatik olarak hesabınıza geçer.

    bizde fiili durum ise kanuna ve genel teamüllere aykırı olarak çeke vade uygulamasının piyasaya yerleşmesidir. akp hükümeti bu yerleşmeyi engellemek yerine teşvik etmiştir ki hükumetin 31.01.2012 tarihinde 5941 sayılı çek kanununda yaptığı değişikliklerin bazıları şöyle:

    - ileri keşide tarihli çeklerin erken ibrazı 31/12/2017 tarihine kadar yasaklanmıştır.
    - karşılıksız çek için adli para cezası (ödenmemesi halinde hapis cezası) yerine idari yaptırım düzenlenmiştir.
    - çek hesaplarının açılışında adli sicil kaydı alınması zorunluluğu kaldırılmıştır.

    çeki kanunla bu kadar denetlemeden uzak bir kağıt parçasına çevirdiğinizde şunlar piyasada şunlar yaşanıyor:

    - birincisi ve önemlisi ödeme tarihlerinin vadesi uzadıkça uzuyor. şu an piyasada 2018 yılına yazılmış çekler dolaşıyor.
    - ileri tarihli yüksek tutarlı çeklerle piyasadan vurgun yapmak kolaylaşıyor. vade tarihine göre her şeyinizi toparlayıp kaçmak için aylarca süre kazanıyorsunuz. çeki düzenlendiği anda bankacılık sistemine dahil eden ve sorgulayan bir mekanizma yok.
    - istanbul'un arka mahallelerinde okey masalarında mezarlık çeki denen batık çekler karaborsa satılıyor.
    - bu aralar sıklaştı; çek düzenlenince sisteme bildirilmediği için vadesi yaklaşınca "çekim çalındı" diye asılsız ihbarda bulunan borçlu, mahkeme süresi kadar (aylarca) zaman kazanıyor.
    - yaptırım olmadığını bildiği için insanlar şuursuzca ve umarsızca borçlanıyor, hantal hukuk sistemi işleyene kadar ya alacağınız gecikiyor, ya da hiç alamıyorsunuz.

    ** bu arada, hukukçu ya da bankacı değilim, sürekli çek ile çalışmak ve uğraşmak zorunda olan bir iş yeri sahibiyim. aramızda konuya vakıf hukukçular ve bankacılar varsa ekleme ve düzeltmelerini de bu yazıya dahil edebilirim.
  • kaybolması ile bugünü mahveden kağıt parçası.

    çalıştığım şirkette bazı firmaların ödemeleri çek ile yapılıyor. firma bir çalışanın gönderir, çek makbuzu denilen bir evrak doldurur ve makbuz - çekin bir fotokopisi ve alındı makbuzu ile birlikte imza karşılığı bize teslim edip çeki alır.
    cuma günü de bir firma çalışanı olan abimiz - ki kendisi hikayenin baş kahramanıdır - bizden çekini teslim aldı, evraklarını bizzat ben verip imzalarını kontrol ettim, bir çayımı içip gitti.

    nasıl olduysa bilemiyorum evrak çantası içerisinden, şirketin önünden dolmuşa binerken çek düşmüş, yoldan geçen bir nakliyeci çeki bulup güvenliğe teslim etmiş. güvenlik tutanak karşılığı çeki teslim alıp yeniden finansa teslim etmiş.

    hikaye buraya kadar olağan. hatta olağandan biraz daha iyimser. çekin bulunmaması halinde mahkemeydi, itirazdı, şuydu buydu derken kafadan üç ay gibi bir belalı süreç ve bürokratik işlemler silsilesi olacaktı.

    iddialar o ki, nakliyeci çeki ben buldum ayağına, 100 tl almış. firmada sabahın köründe kayıp çekin varlığı ile telaş telaşa bizi aradı. finanstakiler tamamdır, çek bizde, şöyle şöyle olmuş. 100 tl verdik gerçi adama ama siz de biz de büyük beladan kurtulduk diye olayı aktarmış.

    cuma günü çayımı içen abi, yusuf abi, 69 yaşında. iki oğlu var. biri evlenecekmiş. diğeri vefasızın tekiymiş. çalışmaktan başka çaresi yok imiş.bu yaştan sonra laf işitmek zor imiş. insanın çok ağrına gidermiş. yaş ilerleyince akıl azalır, bir parça kağıda sahiplik edilemezmiş...

    çeki düşürünce patrondan yemiş zılgıtı. boynunu eğmiş, özrünü dilemiş, kendi cebinden 100 tl yi bir zarfa koyup getirememiş. yok muhtemelen öyle bir yüz lirası. kayıp çeki yerine teslim etmek üzere sıkı sıkıya çantasına koydu. beni nolur idare edin bugünlük. yarın yüz lirayı getiririm deyip gitti.
    bir çayımızı dahi içemedi.

    paranın canına da, düşen çeke de, patrona da, çaresizliği de, bir kağıt parçasını buldu getirdi diye köylü kurnazlığı yapana da... düzenin gelmişine de geçmişine...

    yüz lira lan, yüz.
  • kar$iliksiz cikan uc harfli diger $ey.

    (bkz: a$k)
  • bazi ozellikleri soyle olan kiymetli evrak turudur:

    * cekte muhattap bankadir
    * cekte kabul yoktur. yazilmis ise yazilmamis sayilir
    * nama/hamiline duzenlenebilir
    * vade yoktur (cek sadece goruldugunde odenir. uygulamada vade kullanilsa da aslinda ceke sahip olan istedigi zaman gider bankada karsilik varsa alir parasini)
    * cek kelimesi esasli unsurlardandir
    * muhattabin adi olmalidir (yani bankanin adi)
    * odeme yeri yazili degil ise keside edilen hesabin oldugu sube keside yeri sayilir
    * cekte imza elle atilmalidir
    * cekte vergi kimlik numarasi mutlaka olmalidir aksi halde hukumsuzdur (ayrica sube adi ve hesap numarasi da olasa fena olmaz)
    * cekte lehtar yazmiyorsa cek, hamiline sayilir
  • lafın nereden geldiğini de şey edeyim de gece bilgisi verilsin. eskiden alındı, verildi ile alakalı hesapları tahta parçalarına kakıyorlar. misal a, b'ye 10 birim bir şey verdi. silindirik bir tahta bloğa 10 birim kakılıyor (ve boyanıyor), silindir dikine kesiliyor, ancak birbirine uyacak iki parça odun çıkıyor, ki bir tanesi alacaklı, birisi verecekli parçası. bu iki parçanın birbirine uyması (ingilizcesiyle: check etmesi) halinde anlıyoruz ki, alacaklılık iddiası sahih. dünyanın ne eski hesap, kitap yöntemlerinden birisini 19. yüzyılın ilk yarısına kadar bırakmayınca çek lafı oradan yadigar kalıyor. bu işler böyle oluyor.
  • 1000 küsür lirası haricinde karşılıksızdır. karşılığı olanı görmek nasip olmadı.
  • fransada özellikle yaşlı teyzelerin favori ödeme yolu. ya kardeşim markete gitmişsin sıra var arkanda 3€'ya çek veriyosun kimlik ibraz ediyosun vs. sordum soruşturdum nedir bu çek sevdası diye hani baya yerde çek kullanılıyor sebebini öğrendim öncelikle banka sistemiyle ilgili başka bir şey anlatmakta fayda var tabi.
    fransada bizim bildiğimiz anlamda kredi kartı yok debit kart var sadece herhangi bir vadeli işlem yapılamıyor. öyle bizdeki platinler falan hiç yok mastercard'ım var bişey alıyorum cort hesaptan düşüyor. çekle ödeyince marketin o çeki işleme alması sonra bankaya göndermesi vs. 2-3 günü buluyormuş o yüzden amcamlar 2-3 günlük vade olsun diye de kullanıyorlarmış. ben bilmem bana böyle anlattılar.
  • ogün sanlısoy'un ben albümünün dikkat çekici şarkılarından.

    "çek, bir nefes al, bir yudum iç, hepsi hayal ama hepsi de gerçek" nakaratı dillere pelesenk olabilir pek alâ. pek bir gaz, ben sevdim.

    yorgun uyandın hoş bir rüyaydın
    sislerin üstünde dün gece kaldı bak ardında
    gün yine başlar hep yeni baştan
    şansını küstürme saçma kurallara aldırma

    dertlere daldın şu başını kaldır dur bakın etrafa
    kimler hayatının farkında
    mutluluk altın kaç para sandın kendini kandırma
    cennet ayağının altında
    gel istersen bu akşam gel benle kal
    sev istersen bu akşam dertleri bi kenara at

    çek bir nefes al
    çek bir yudum iç
    çek hepsi hayal ama hepsi de gerçek

    çek bu sahte hayat
    çek elbet geçecek
    çek hepsi masal bir gün bitecek

    farkına vardın her şeyin artık kendini üzdürme
    kim seni kandırır aldanma
    gözündeki yaşlar bitti saf aşkını kurşuna dizdirme
    sabret olanlara harcanma
    sert kayadan mı? bu kalp yaralandı bir sevdayla
    tedavisi yok boşa aranma
    çileli süreç zor geçecek derdini tek çekenler bilecek
    sende bıraksana zamana

    gel istersen bu akşam gel benle kal
    sev istersen bu akşam dertleri bi kenara at

    çek bir nefes al
    çek bir yudum iç
    çek hepsi hayal ama hepsi de gerçek

    çek bu sahte hayat
    çek elbet geçecek
    çek hepsi masal bir gün bitecek

    dur bir bak gördüm
    dur bir bak çözdüm
    dur hadi bir bak güldür
    dur hadi bir bak öldüm

    çek bir nefes al
    çek bir yudum iç
    çek hepsi hayal ama hepsi de gerçek

    çek bu sahte hayat
    çek elbet geçecek
    çek hepsi masal bir gün bitecek
  • karsiliksiz ciktigi taktirde parayi % 90 unutun demek dogru olur.zira son cikan kanunlarla , ceki imzalayan kişi uzerinde fazla bir yaptirim gucunuz kalmamistir. uniter bir hukuk devleti olan ulkemizin yoneticileri, eger bu duruma acilen bir care bulamazlarsa; gelecekte uniter mafya devleti olarak kemiklesmis bir demokrasimiz olacak!.
  • bir ödeme aracı. hukuken vadesi olmaz ancak yurdum uygulamasında bir seneyi bulur vadeler.