şükela:  tümü | bugün
  • ''irish literary renaissance'' adıyla da bilinir. irlanda edebiyatı'nda 1885'ten william butler yeats'in 1939'daki ölümüne kadarki gelişim dönemini temsil eder. öncüleri lady gregory, edward martyn ve william butler yeats'dir.

    yeats'in ve hareketin diğer temsilcilerinin ortak amacı, irlanda'nın efsanelerinden, halk masallarından ve kahramanlarından beslenecek yepyeni bir ulusal edebiyat yaratmaktı. bu hareketin en önemli yazarları, ilginçtir, kendi dillerinde yazmak yerine, belki de etkilendikleri türlerden olsa gerek ingilizce yazmayı seçmişlerdir. bunun yanısıra, birçok yazar irlanda'nın tarihini temel almak yerine modern irlanda yaşamını anlatmayı seçmişlerdir.

    yeats dışında bu hareket içinde yer alan şairler george russell, oliver st. john cogarty, john synge ve sonraki dönemde sean o'casey'dir. romancıları arasında george moore, james stephens ve james joyce gibi isimler bulunur.
    bütün bu isimler 20.yy'ın ilk 40 yılında ingilizce düzyazı ve vezin alanında edebiyata çok önemli eserler kazandırmıştır.
  • (bkz: kelt uyanışı). joyce uyanışı tiye almaktadır.
  • irlanda ulusal mücadelesindeki yeri yalnızca kültürel bir uyanış hareketi olarak kısıtlanamayacak kadar önemli olan; avrupa'nın en eski medeniyetlerinden keltlerin, etnik kimliklerini koruma yolundaki adımlarının pik noktası sayılan akımdır.

    16. yüzyılda ingiltere'nin protestanlığı kabulünün ardından katolik kiliseye olan bağlılığını sürdüren irlandalılar; ingilizlerin yoğun şekilde dini, ekonomik, hukuki ve kültürel eşitsizliğine maruz kalmaya başlar. adalarına yerleştirilen protestan topluluklarla aralarındaki ekonomik uçurum gün geçtikçe derinleşmiş; katolikler adanın yoksul, protestanlar ise varlıklı grupları haline gelmiştir. zaman zaman ayaklanmalarla direnmeye çalışsalar da irlandalı katolikler, ingilizlerin şiddeti ve hukuki baskılarıyla giderek daha fazla karşılaşır. tüm bunlar klasik bir mezhep çatışması gibi görünse de aslında katolikler açısından sorun toplumsal eşitsizlikle ilgilidir. protestan ingiliz hakimiyeti tarafından verilmek istenen mezhep kavgası izlenimi, ayrışmanın 19. yüzyılın ikinci yarısına dek derinleşmesine sebep olur. fransız devrimi sonrasında avrupa'ya yayılan milliyetçi hareketlerin de etkisiyle sesini daha fazla duyurmaya başlayan irlandalı katolikler için 1845 yılındaki büyük kıtlık son damla olur.
    bağımsızlık mücadelelerini, yalnızca dini ayrışmayla tanımlanamayacak şekilde yürütmelerinin gerekliliğini hisseden toplum; ulusal bir kimlik inşasına girişir. kökenlerini oluşturan kelt etnik kimliği, lisanı, kültürü, sporu; birleştirici bir üst kimlik olarak tanımlanır böylece mezhebinden bağımsız tüm irlandalıları kapsayan bir çatı oluşturulur.
    bu noktada toplumun önde gelen entelektüellerinden yazarlar, şairler, zanaatkarlar, ressamlar öncülüğünde sanatsal ve kültürel bir uyanış hareketi başlatılır. gaelce dili tekrar halka öğretilmeye çalışılır, pagan kelt kültürü, kelt mitolojisi ve gelenekleri öne çıkarılır. nitekim 20. yüzyılın başlarına doğru bu uyanışı destekleyenler arasında epeyce protestanın da bulunması, yöntemin başarılı olduğunu gösterir.

    kelt uyanışının izlerine ve muhafazakarlar-cumhuriyetçiler arasındaki mücadelenin irlanda toplumsal hayatına yansımalarına, james joyce'un dubliners kitabındaki öykülerinde tanık olmak mümkündür.